เจาะลึกเทคนิคการใช้เครื่องพ่นละอองยาและการบริหารยาแบบสูดพ่นให้ได้ผลดีที่สุด

ทำไมต้องพ่นยาแทนการกินยา? เมื่อไหร่ที่ต้องพึ่งพาเครื่องพ่น?

เวลาที่คนไข้มีอาการหอบเหนื่อย แน่นหน้าอก หรือไอเรื้อรังจากโรคหืดและถุงลมโป่งพอง การกินยาเพียงอย่างเดียวอาจไม่ตอบโจทย์ เพราะยามักใช้เวลาเดินทางผ่านระบบทางเดินอาหารก่อนจะเข้าสู่กระแสเลือด การใช้เครื่องพ่นละอองยาและการบริหารยาแบบสูดพ่นจึงเข้ามาแก้ปัญหานี้โดยตรง เพราะเป็นการส่งตัวยาเข้าสู่หลอดลมและปอดโดยตรง ทำให้ยาออกฤทธิ์ได้เร็วขึ้นและลดผลข้างเคียงจากยาที่ต้องกินในปริมาณมาก

เตรียมตัวก่อนเริ่มใช้เครื่องพ่นละอองยา

ก่อนจะเริ่มลงมือพ่นยา สิ่งสำคัญคือการจัดเตรียมอุปกรณ์ให้พร้อมและถูกสุขลักษณะเสมอ หากเป็นเครื่องพ่นแบบไฟฟ้า ควรตรวจสอบว่าท่อส่งยาและหน้ากากพ่นยาไม่มีรอยรั่วหรือคราบสกปรกตกค้าง การล้างมือให้สะอาดก่อนจับอุปกรณ์เป็นเรื่องที่ละเลยไม่ได้ เพื่อป้องกันเชื้อโรคเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจโดยไม่ตั้งใจ

ขั้นตอนการใช้เครื่องพ่นละอองยาให้ตัวยาเข้าสู่ปอดได้เต็มประสิทธิภาพ

• ตรวจสอบปริมาณยาตามแพทย์สั่งให้ถูกต้อง
• เติมยาลงในกระเปาะพ่นยาตามขีดที่กำหนด หากยาเข้มข้นเกินไปอาจต้องผสมน้ำเกลือปราศจากเชื้อตามคำแนะนำของหมอ
• สวมหน้ากากให้กระชับใบหน้า ไม่ให้มีช่องว่างที่อากาศจากภายนอกจะเล็ดลอดเข้าไปได้
• หายใจเข้าลึกและช้าๆ เพื่อให้ละอองยาเดินทางลงไปสู่หลอดลมส่วนลึกได้มากที่สุด
• พ่นจนกว่ายาในกระเปาะจะหมด หรือเมื่อเริ่มมีเสียงลมพ่นออกมาเบาลง

วิธีบริหารยาแบบสูดพ่นผ่านกระบอกพ่นยาชนิดพกพา (Inhaler)

นอกจากเครื่องพ่นแบบไฟฟ้าแล้ว ยาพ่นแบบพกพาก็เป็นอีกหนึ่งตัวช่วยสำคัญ แต่หลายคนมักใช้งานผิดวิธี เช่น พ่นเข้าปากแล้วกลั้นหายใจไม่ถูกจังหวะ หรือพ่นใส่ลิ้นทำให้ยาไม่ลงสู่หลอดลม การใช้กระบอกพักยา (Spacer) จะช่วยแก้ปัญหานี้ได้ดีมาก โดยเฉพาะในเด็กเล็กและผู้สูงอายุ เพราะช่วยให้คนไข้มีเวลาหายใจเข้าสูดยาเข้าไปได้ลึกขึ้นโดยไม่ต้องกังวลเรื่องการกดพ่นยาให้ตรงจังหวะ

ข้อควรระวังหลังพ่นยาเสร็จแล้ว ห้ามลืมทำสิ่งนี้เด็ดขาด

หลังการใช้ยาพ่นเสร็จสิ้น ไม่ว่าจะเป็นยาพ่นแบบไหนก็ตาม โดยเฉพาะยาที่มีส่วนผสมของสเตียรอยด์ สิ่งที่ต้องทำทันทีคือการบ้วนปากด้วยน้ำสะอาดหลายๆ ครั้งและกลั้วคอทิ้ง เพื่อลดโอกาสการเกิดเชื้อราในช่องปากและอาการเสียงแหบ ซึ่งเป็นผลข้างเคียงที่พบบ่อยแต่ป้องกันได้ง่ายเพียงแค่ทำความสะอาดช่องปากหลังการใช้ยา

การดูแลรักษาเครื่องพ่นยาให้สะอาดปราศจากเชื้อโรค

เครื่องพ่นยาที่ใช้ซ้ำทุกวันเป็นแหล่งสะสมของเชื้อราและแบคทีเรียได้ง่ายหากดูแลไม่ดี หลังการใช้งานทุกครั้งควรล้างกระเปาะพ่นยาและหน้ากากด้วยน้ำยาล้างจานอ่อนๆ หรือน้ำอุ่น ผึ่งลมให้แห้งสนิทก่อนนำมาประกอบใหม่ การเก็บอุปกรณ์ในที่สะอาดและห่างจากความชื้นจะช่วยให้ยืดอายุการใช้งานและตัวเราเองก็ปลอดภัยจากการติดเชื้อซ้ำซ้อน