เจาะลึกการใช้เครื่องพ่นละอองยาและการบริหารยาแบบสูดพ่นให้ได้ผลดีที่สุด

ทำไมหมอถึงเลือกใช้ยาแบบพ่นแทนการกิน?

หลายคนมักสงสัยว่าทำไมเวลาหอบเหนื่อยหรือมีปัญหาทางเดินหายใจ หมอถึงสั่งยาพ่นให้แทนที่จะให้ยาเม็ดตามปกติ เหตุผลหลักคือยาแบบสูดพ่นหรือการใช้เครื่องพ่นละอองยาจะส่งตัวยาตรงเข้าสู่ปอดและหลอดลมได้โดยตรง ซึ่งให้ผลลัพธ์ที่รวดเร็วกว่า และใช้ปริมาณยาน้อยกว่ามากเมื่อเทียบกับการกินยาที่ต้องผ่านกระบวนการดูดซึมในระบบทางเดินอาหารก่อน

เครื่องพ่นละอองยาคืออะไร และทำงานอย่างไรในหลอดลม?

เครื่องพ่นละอองยา หรือ Nebulizer เป็นอุปกรณ์ที่เปลี่ยนยาจากของเหลวให้กลายเป็นละอองฝอยขนาดเล็กมากด้วยแรงลมหรือคลื่นอัลตราซาวด์ เพื่อให้เราสูดดมเข้าไปได้ลึกถึงถุงลมในปอด โดยตัวยาจะเข้าไปขยายหลอดลมที่ตีบหรือลดการอักเสบในทันที วิธีนี้มักใช้ในเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่มีอาการหอบหืดรุนแรงที่แรงในการสูดลมหายใจด้วยตัวเองมีน้อย

ขั้นตอนการใช้เครื่องพ่นละอองยาที่ถูกต้อง

การใช้เครื่องพ่นให้ได้ผลดี มีขั้นตอนที่ต้องใส่ใจเพื่อให้ยาลงไปถึงจุดที่ควรไปดังนี้

• เตรียมชุดพ่นยาให้สะอาดและประกอบเข้ากับเครื่องให้แน่นหนา
• เติมยาตามขนาดที่หมอสั่งลงในถ้วยบรรจุยา ห้ามผสมยาเองโดยไม่ได้รับอนุญาต
• ใส่หน้ากากหรืออมปากเป่าให้สนิท ไม่ให้ละอองยาฟุ้งกระจายออกมาด้านนอก
• นั่งตัวตรงในท่าที่ผ่อนคลาย หายใจเข้าออกลึกและช้าๆ เพื่อให้ละอองยาค่อยๆ ไหลเข้าสู่ทางเดินหายใจ
• พ่นจนกว่ายาจะหมดถ้วย โดยสังเกตจากเสียงของเครื่องที่เริ่มเบาลงหรือเห็นหยดน้ำยาในถ้วยลดลงจนเหลือเพียงเล็กน้อย

มือใหม่หัดใช้ยาพ่นแบบพกพา (Inhaler) ต้องระวังอะไรบ้าง?

สำหรับยาพ่นแบบพกพาที่หลายคนคุ้นเคย สิ่งที่พบบ่อยที่สุดคือการพ่นยาไม่ลงคอหรือพ่นไม่ตรงจังหวะ หมอแนะนำว่าก่อนพ่นยาควรเขย่าขวดให้ตัวยาผสมกันก่อนเสมอ และที่สำคัญที่สุดคือจังหวะการหายใจ โดยต้องหายใจออกให้สุดก่อนเริ่มกดตัวยาพร้อมกับสูดหายใจเข้าลึกๆ ให้ยาตามเข้าไปในปอด หากใช้แบบ MDI (แบบกด) ควรมีการกลั้นหายใจประมาณ 5-10 วินาที เพื่อให้ยาตกตะกอนในทางเดินหายใจก่อนหายใจออก

ดูแลอุปกรณ์อย่างไรให้สะอาดและปลอดภัย?

เชื้อโรคในอุปกรณ์พ่นยาคือตัวการที่ทำให้เกิดการติดเชื้อซ้ำซ้อนในปอดได้ หลังจากใช้งานเสร็จทุกครั้ง ควรล้างถ้วยใส่ยาและหน้ากากด้วยน้ำอุ่นผสมสบู่อ่อนๆ ผึ่งลมให้แห้งสนิทก่อนเก็บใส่กล่อง ห้ามเช็ดด้วยผ้าที่อาจมีฝุ่นละออง และควรเปลี่ยนชุดอุปกรณ์ตามอายุการใช้งานที่ระบุไว้ ไม่ควรใช้งานยาวนานจนพลาสติกเปลี่ยนสีหรือเสื่อมสภาพ

ถ้าพ่นยาแล้วมีอาการใจสั่นหรือคอแห้ง ต้องตกใจไหม?

ยาขยายหลอดลมบางประเภทอาจมีผลข้างเคียงให้เกิดอาการมือสั่น หัวใจเต้นเร็ว หรือรู้สึกคอแห้งหลังใช้ เป็นเรื่องที่พบได้บ่อยและมักหายไปเอง แต่ถ้าอาการดังกล่าวรุนแรงจนส่งผลต่อการใช้ชีวิตหรือรู้สึกแน่นหน้าอกผิดปกติ ควรหยุดใช้และรีบติดต่อหมอเจ้าของไข้เพื่อปรับเปลี่ยนตัวยาหรือขนาดให้เหมาะสมที่สุด