ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมและสารก่อมะเร็งที่เกี่ยวข้อง: ทำความเข้าใจสิ่งรอบตัวที่เรามองข้าม

ชีวิตประจำวันของเรากับความเสี่ยงที่มองไม่เห็น

หลายคนมักกังวลว่ามะเร็งเป็นเรื่องของพันธุกรรมเพียงอย่างเดียว แต่ในความเป็นจริงแล้ว ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมและสารก่อมะเร็งที่เกี่ยวข้องในชีวิตประจำวันมีบทบาทมากกว่าที่เราคิดครับ เวลาที่ผมตรวจคนไข้ในคลินิก มักจะมีคำถามเสมอว่าทำไมคนไม่สูบบุหรี่ถึงเป็นมะเร็งปอด หรือทำไมถึงเกิดมะเร็งขึ้นกับคนที่มีสุขภาพแข็งแรง คำตอบส่วนใหญ่มักซ่อนอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เราใช้ชีวิตอยู่ทุกเมื่อเชื่อวันครับ

อากาศที่เราหายใจเข้าไปในแต่ละวัน

ฝุ่นละอองขนาดเล็ก หรือ PM 2.5 ไม่ใช่แค่ฝุ่นธรรมดา แต่มันคือพาหะที่นำเอาสารก่อมะเร็งเข้าสู่ร่างกายเราได้โดยตรง สารเหล่านี้มักมาพร้อมกับการเผาไหม้ของเชื้อเพลิง ไอเสียรถยนต์ และควันจากโรงงานอุตสาหกรรม เมื่อสูดดมเข้าไปเป็นเวลานาน สารพิษเหล่านี้จะเข้าไปสะสมและทำให้เซลล์ในระบบทางเดินหายใจเกิดการอักเสบเรื้อรัง จนวันหนึ่งเซลล์เหล่านั้นอาจกลายพันธุ์กลายเป็นมะเร็งได้ในที่สุด

สารเคมีปนเปื้อนในบ้านและที่ทำงาน

เรามักคุ้นเคยกับสารเคมีจนลืมระวังตัว ไม่ว่าจะเป็นน้ำยาทำความสะอาดที่มีกลิ่นฉุนรุนแรง สารเคมีจำพวกตัวทำละลายในสีทาบ้าน หรือแม้แต่พลาสติกบางชนิดที่หากนำมาใส่อาหารร้อนจัดก็อาจมีการปนเปื้อนสารก่อมะเร็งออกมาได้ การสัมผัสกับสารเคมีเหล่านี้ทีละน้อยในระยะยาว เป็นปัจจัยเสี่ยงที่สะสมพลังทำลายล้างร่างกายเราอย่างเงียบเชียบ

อาหารการกินกับสารพิษที่ปนเปื้อนมา

ของอร่อยหลายอย่างอาจแฝงภัยเงียบ หากเราไม่ทันระวัง เช่น อาหารปิ้งย่างที่ไหม้เกรียมจนเกิดสารก่อมะเร็ง หรืออาหารแปรรูปที่มีสารกันบูดประเภทไนเตรตและไนไตรท์ รวมถึงสารเคมีกำจัดศัตรูพืชที่ตกค้างในผักผลไม้ที่ล้างไม่สะอาด สิ่งเหล่านี้เป็นปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมที่เราเลือกรับเข้าสู่ร่างกายด้วยตัวเอง ซึ่งการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินช่วยลดความเสี่ยงลงได้มหาศาล

แสงแดดและรังสีรอบตัวที่ต้องระวัง

แสงแดดในบ้านเราแรงมาก และรังสีอัลตราไวโอเลต (UV) คือสารก่อมะเร็งผิวหนังที่เห็นได้ชัดที่สุด การปล่อยให้ผิวหนังถูกแดดเผาบ่อยครั้งโดยไม่มีการป้องกัน คือการเพิ่มโอกาสให้เซลล์ผิวหนังเสียหายจนนำไปสู่โรคร้าย นอกจากแสงแดดแล้ว ยังรวมถึงรังสีจากการเอกซเรย์หรือการฉายรังสีในทางการแพทย์ที่หากได้รับในปริมาณที่เกินจำเป็นหรือขาดการควบคุมที่เหมาะสม ก็อาจส่งผลกระทบต่อเซลล์ได้เช่นกัน

เราจะป้องกันตัวเองจากภัยเงียบเหล่านี้ได้อย่างไร

การปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมไม่ใช่เรื่องยากเกินความสามารถครับ เริ่มต้นง่ายๆ ดังนี้

• หมั่นสังเกตคุณภาพอากาศ หากวันไหนค่าฝุ่นสูงให้สวมหน้ากากอนามัยที่ป้องกันฝุ่นขนาดเล็กได้
• หลีกเลี่ยงการใช้ผลิตภัณฑ์เคมีที่มีกลิ่นรุนแรงเกินจำเป็น และเน้นการระบายอากาศในบ้านให้ถ่ายเทสะดวก
• เลือกทานอาหารสดใหม่ ลดการปิ้งย่างจนไหม้เกรียม และล้างผักผลไม้ให้สะอาดเพื่อลดสารตกค้าง
• ป้องกันผิวหนังจากแสงแดดด้วยการทาครีมกันแดดและสวมหมวกหรือเสื้อผ้าที่มิดชิด

สุดท้ายนี้ การตระหนักถึงปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมและสารก่อมะเร็งที่เกี่ยวข้องไม่ใช่เพื่อให้เราเกิดความหวาดระแวงจนใช้ชีวิตไม่ได้ แต่เพื่อให้เรามีความรู้และเลือกป้องกันตัวเองในจุดที่เราทำได้ เพื่อสุขภาพที่ดีในระยะยาวครับ