ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมและสารก่อมะเร็งที่เกี่ยวข้อง: สิ่งใกล้ตัวที่เราอาจมองข้าม

ทำไมมะเร็งถึงไม่ได้มาจากแค่พันธุกรรม

หลายคนมักกังวลว่ามะเร็งเป็นเรื่องของดวงหรือพันธุกรรมเท่านั้น แต่ในความเป็นจริง ชีวิตประจำวันและสิ่งแวดล้อมรอบตัวเรามีผลอย่างมากต่อการกระตุ้นให้เซลล์ปกติกลายพันธุ์เป็นเซลล์มะเร็ง การทำความเข้าใจ ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมและสารก่อมะเร็งที่เกี่ยวข้อง จึงเปรียบเสมือนเกราะป้องกันชั้นดีที่เราสร้างเองได้โดยไม่ต้องพึ่งยาพิเศษที่ไหน

อากาศรอบตัวเราสะอาดจริงหรือ

ปัญหามลภาวะทางอากาศไม่ใช่แค่เรื่องของฝุ่น PM 2.5 เท่านั้น แต่รวมถึงสารเคมีจากการเผาไหม้ในโรงงานอุตสาหกรรมและการจราจร สารพิษเหล่านี้เมื่อเราสูดดมเข้าไปสะสมเป็นเวลานาน จะเข้าไปทำลายดีเอ็นเอในเซลล์ปอดโดยตรง การเลี่ยงการอยู่ในพื้นที่ที่มีมลพิษสูง หรือการสวมหน้ากากอนามัยที่ป้องกันฝุ่นขนาดเล็กได้มาตรฐาน จึงเป็นเรื่องที่มองข้ามไม่ได้เลยในยุคนี้

สารเคมีในอาหารและของใช้ใกล้ตัว

บางครั้งภัยเงียบก็อยู่ในจานข้าวหรือภาชนะที่ใช้ สารเคมีบางชนิดที่ปนเปื้อนในอาหารแปรรูป สารกันบูด หรือแม้แต่พลาสติกที่นำไปอุ่นในไมโครเวฟด้วยความร้อนสูง อาจมีสารก่อมะเร็งปนเปื้อนลงในอาหารได้ สิ่งเหล่านี้ไม่ได้ทำให้เกิดผลในทันที แต่คือการสะสมสารพิษเข้าสู่ร่างกายทีละน้อยจนกระทั่งถึงจุดที่เซลล์เริ่มควบคุมตัวเองไม่ได้

พฤติกรรมเสี่ยงที่เปลี่ยนสิ่งแวดล้อมภายในร่างกาย

ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมไม่ได้อยู่แค่ภายนอก แต่พฤติกรรมเราเองก็สร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อมะเร็งได้ เช่น การสูบบุหรี่หรือการได้รับควันบุหรี่มือสอง ซึ่งถือเป็นตัวการหลักที่เปลี่ยนสภาพปอดให้กลายเป็นจุดสะสมสารพิษ หรือการดื่มแอลกอฮอล์เกินพอดีที่ทำให้ตับต้องทำงานหนักและกลายเป็นสภาพแวดล้อมที่เสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งตับและทางเดินอาหาร

เราจะป้องกันและลดความเสี่ยงเหล่านี้ได้อย่างไร

การลดโอกาสเสี่ยงไม่ได้หมายความว่าต้องย้ายไปอยู่กลางป่าเขา แต่คือการปรับวิถีชีวิตให้สมดุลและลดการสัมผัสสารก่อมะเร็งให้มากที่สุด:

• ตรวจสอบสภาพอากาศก่อนออกจากบ้าน หากวันไหนค่าฝุ่นสูงให้หลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้ง
• เลือกทานอาหารสดใหม่ ลดการแปรรูป และหลีกเลี่ยงอาหารที่ไหม้เกรียม
• หมั่นสังเกตสิ่งของในบ้าน เปลี่ยนภาชนะที่เก่าหรือมีรอยขีดข่วนเพื่อป้องกันการปนเปื้อนของสารเคมี
• ตรวจสุขภาพประจำปีอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้พบความผิดปกติในระยะที่ร่างกายยังรับมือได้

มะเร็งอาจดูเป็นเรื่องไกลตัวและน่ากลัว แต่หากเราเข้าใจที่มาที่ไปของปัจจัยเสี่ยงและดูแลตัวเองอย่างถูกต้อง การใช้ชีวิตในปัจจุบันก็สามารถมีความสุขและปลอดภัยจากโรคร้ายเหล่านี้ได้