ลูกสายตาสั้นก่อนวัยอันควร เกิดจากอะไรและหมอมีวิธีดูแลอย่างไร

ช่วงนี้คุณพ่อคุณแม่หลายท่านที่พาเจ้าตัวเล็กมาตรวจตา มักจะกังวลใจและตกใจไม่น้อยเมื่อหมอบอกว่าลูกรักเริ่มมีภาวะสายตาสั้นก่อนวัยอันควร ทั้งที่อายุยังน้อยแต่กลับต้องใส่แว่นหนาเตอะเสียแล้ว ปัญหานี้ไม่ได้เกิดขึ้นแค่เฉพาะในบ้านเราเท่านั้น แต่กำลังกลายเป็นวาระสำคัญระดับโลกที่จักษุแพทย์ทุกท่านเป็นห่วงมากๆ

ทำไมเด็กสมัยนี้ถึงสายตาสั้นเร็วกว่าสมัยก่อน

ถ้าเราลองมองย้อนกลับไปในวัยเด็กของพวกเรา กิจกรรมการเล่นส่วนใหญ่อยู่กลางแจ้ง วิ่งไล่จับ หรือมองต้นไม้ใบหญ้าไกลๆ แต่บริบทของเด็กยุคปัจจุบันเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง หน้าจอสมาร์ทโฟน แท็บเล็ต และคอมพิวเตอร์กลายเป็นเพื่อนสนิทตั้งแต่จำความได้ การที่ดวงตาของเด็กต้องจ้องมองระยะใกล้ติดต่อกันเป็นเวลานาน กล้ามเนื้อตาทำงานหนักตลอดเวลา ทำให้ลูกตาปรับรูปร่างยาวขึ้น แสงที่เข้ามาจึงตกก่อนถึงจอประสาทตา เกิดเป็นภาวะสายตาสั้นขึ้นมานั่นเอง

สังเกตอย่างไรว่าลูกกำลังเผชิญกับภาวะสายตาสั้นก่อนวัยอันควร

เด็กเล็กๆ อาจจะยังไม่รู้ว่าความคมชัดที่ปกติเป็นอย่างไร และมักจะไม่บอกพ่อแม่ว่ามองไม่เห็น ดังนั้นคุณพ่อคุณแม่ต้องคอยสังเกตพฤติกรรมใกล้ตัวเหล่านี้ด้วยความระมัดระวัง

• ชอบเดินเข้าไปดูโทรทัศน์ใกล้ๆ หรือถือแท็บเล็ตจ่อติดหน้า
• เวลาอ่านหนังสือต้องเอาหนังสือเข้ามาใกล้ตามากเป็นพิเศษ
• ชอบหรี่ตา ขยี้ตาบ่อยๆ เวลาต้องมองกระดานดำหรือมองไกลๆ
• บ่นปวดหัว ปวดตาหลังเลิกเรียน หรือเวลาทำการบ้าน
• ผลการเรียนเริ่มตกลง เพราะมองไม่เห็นตัวหนังสือบนกระดาน

วิธีดูแลและชะลอความสั้นของดวงตาจากหมอตา

เมื่อลูกเป็นสายตาสั้นแล้ว ตัวเลขสายงามมักจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ตามวัยที่เติบโต หน้าที่ของเราคือทำอย่างไรก็ได้ให้อัตราการเพิ่มนี้ช้าลงที่สุด เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดโรคแทรกซ้อนทางจอประสาทตาในอนาคต

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและการมองเห็น

สิ่งแรกที่สำคัญที่สุดคือการจัดระเบียบเวลาหน้าจอ (Screen Time) ให้เด็ดขาด เด็กอายุต่ำกว่า 2 ขวบไม่ควรสัมผัสหน้าจอเลย ส่วนเด็กโตควรใช้เวลาไม่เกิน 1-2 ชั่วโมงต่อวัน และต้องมีกฎ 20-20-20 คือ ทุกๆ 20 นาที ให้พักสายตาจากการมองจอ แล้วมองไปที่ไกล 20 ฟุต เป็นเวลาอย่างน้อย 20 วินาที เพื่อให้กล้ามเนื้อตาได้คลายตัว

การใช้หยอดตาขยายม่านตาตามคำแนะนำของจักษุแพทย์

ในเด็กบางรายที่มีสายตาสั้นเพิ่มขึ้นเร็วมากๆ หมออาจพิจารณาใช้น้ำยาหยอดตากลุ่มเฉพาะเพื่อชะลอการยืดตัวของลูกตา ซึ่งพิสูจน์แล้วว่าได้ผลดีในการควบคุมไม่ให้ค่าสายตาสั้นพุ่งสูงเร็วเกินไป

แว่นตาและคอนแทคเลนส์พิเศษ

ปัจจุบันเทคโนโลยีของเลนส์แว่นตาพัฒนาไปไกลมาก มีเลนส์สำหรับชะลอสายตาสั้นโดยเฉพาะ (Myopia Control Lenses) รวมถึงคอนแทคเลนส์ชนิดพิเศษที่ใส่ตอนกลางคืนเพื่อปรับความโค้งของกระจกตาชั่วคราว ทำให้กลางวันมองเห็นชัดโดยไม่ต้องใส่แว่น ซึ่งคุณหมอจะเป็นผู้ประเมินว่าวิธีไหนเหมาะสมกับเด็กแต่ละคนมากที่สุด