โรคหูชั้นกลางอักเสบ ปวดหูจนนอนไม่หลับ อาหารเสริมหรือยาตัวไหนช่วยได้ไหม?

ช่วงนี้มีคนไข้เดินเข้ามาปรึกษาที่คลินิกด้วยอาการปวดหูข้างเดียว หูอื้อ แถมบางคนมีไข้ร่วมด้วย บ่นกันเยอะมากว่าทรมานสุดๆ นอนก็ไม่ได้เพราะปวดตุบๆ เวลาเคี้ยวข้าวหรืออ้าปากก็ร้าวไปหมด พอส่องตรวจดูก็พบว่าแก้วหูแดงและมีน้ำขังอยู่ข้างใน ซึ่งนี่คืออาการคลาสสิกของโรคหูชั้นกลางอักเสบที่หมอเจอได้บ่อยมากๆ ไม่ใช่แค่ในเด็กเล็กเท่านั้น แต่ผู้ใหญ่เองก็เป็นได้เหมือนกันครับ

โรคหูชั้นกลางอักเสบ เกิดขึ้นได้อย่างไร ทำไมจู่ๆ ถึงปวดหูขนาดนี้?

เวลาที่เราเป็นหวัด คัดจมูก หรือภูมิแพ้กำเริบ เจ้าเชื้อโรคพวกนี้ไม่ได้อยู่แค่ในโพรงจมูกนะครับ แต่มันสามารถเดินทางผ่านท่อเล็กๆ ที่เชื่อมระหว่างหลังโพรงจมูกกับหูชั้นกลาง ที่เราเรียกทางการแพทย์ว่าท่อยูสเตเชียน (Eustachian tube) เจ้าท่อตัวนี้ทำหน้าที่ปรับความดันในหู แต่พอเราเป็นหวัด เยื่อบุท่อนี้จะบวมอักเสบจนปิดสนิท ระบายอากาศไม่ได้ ของเหลวหรือหนองก็เลยตกค้างอยู่ข้างใน ดันแก้วหูจนตึงเปรี๊ยะ เกิดเป็นอาการปวดหูสุดทรมานตามมา

เช็กอาการด่วน แบบไหนที่เรียกว่าเข้าข่ายโรคหูชั้นกลางอักเสบ

อาการเตือนภัยที่สังเกตได้ง่ายๆ มีดังนี้ครับ:

• ปวดหูตื้อๆ หรือปวดลึกๆ ข้างใน แบบรู้สึกมีอะไรดันอยู่ตลอดเวลา
• การได้ยินลดลง เหมือนมีน้ำอุดอยู่ในหู หรือได้ยินเสียงก้องๆ ในหัว
• มีไข้สูง โดยเฉพาะในเด็กเล็กที่จะร้องกวน งอแง เอามือจับหูบ่อยๆ
• ถ้าเป็นมากแล้วแก้วหูทะลุ จะมีน้ำหนองหรือเลือดปนใสไหลเยิ้มออกมาจากรูหู ซึ่งตอนนั้นอาการปวดจะลดลงทันที

ปล่อยไว้ไม่รักษาได้ไหม อันตรายแค่ไหนถ้าปล่อยเรื้อรัง?

หลายคนคิดว่าแค่กินยาแก้ปวดแล้วทนเอา เดี๋ยวก็หายเอง ซึ่งในบางรายที่อักเสบไม่มากร่างกายอาจเคลียร์ตัวเองได้ครับ แต่ถ้าเป็นเชื้อแบคทีเรียแล้วปล่อยทิ้งไว้ ความเสี่ยงคือหนองอาจลุกลามไปกัดกร่อนกระดูกหูข้างเคียง ทำให้หูหนาวถาวร หน้าเบี้ยวครึ่งซีก หรือลามเข้าเยื่อหุ้มสมองกลายเป็นเรื่องใหญ่โตได้เลย เพราะฉะนั้นถ้าปวดหูเกินสองสามวันแล้วไม่ดีขึ้น ควรให้หมอตรวจดูให้แน่ใจดีที่สุดครับ

วิธีรักษาจากหมอ: ไม่ใช่แค่กินยาแก้ปวดแล้วจบ

เวลาหมอรักษาโรคหูชั้นกลางอักเสบ เป้าหมายหลักคือการเคลียร์การติดเชื้อและเปิดทางระบายในหู:

• ยากลุ่มปฏิชีวนะ: ถ้าตรวจพบว่าเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย หมอก จะจ่ายยาฆ่าเชื้อให้ครบโดส ซึ่งต้องกินให้หมดจริงๆ ห้ามหยุดยาเองกลางคันแม้จะหายปวดแล้วก็ตาม
• ยาลดบวมและยาลดน้ำมูก: เพื่อช่วยให้ท่อยูสเตเชียนที่บวมอยู่ยุบลง ของเหลวในหูจะได้ไหลระบายออกไปได้สะดวกขึ้น
• ยาลดไข้บรรเทาปวด: ใช้กินประคับประคองตามอาการระหว่างรอให้ยาหลักออกฤทธิ์
• การเจาะระบายหนอง: ในรายที่แก้วหูโป่งพองมากและปวดรุนแรง หมออาจพิจารณาเจาะรูเล็กๆ ที่แก้วหูเพื่อระบายหนองออก ซึ่งแผลจะปิดสนิทได้เองทีหลัง

ดูแลตัวเองอย่างไรตอนที่เป็นโรคหูชั้นกลางอักเสบ

ระหว่างรักษากับหมอ มีข้อปฏิบัติง่ายๆ ที่ช่วยให้หายเร็วขึ้นครับ คือพยายามอย่าให้หูโดนน้ำเด็ดขาดเวลาอาบน้ำหรือสระผม ใช้สำลีชุบวาสลีนอุดรูหูกลวงไว้ก่อน งดการแคะหู แยงหู หรือใช้คอตตอนบัดดันเข้าไปลึกๆ เพราะอาจไปกระตุ้นให้แก้วหูที่อักเสบอยู่ทะลุได้ง่ายขึ้น และถ้ามีอาการภูมิแพ้หรือหวัดร่วมด้วย ก็ต้องรีบรักษาอาการเหล่านั้นควบคู่กันไปเพื่อไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำอีกครับ