ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดอย่างรุนแรง: เรื่องใกล้ตัวที่ห้ามมองข้ามและวิธีสังเกตก่อนสายเกินไป

ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดอย่างรุนแรง คืออะไรกันแน่

หลายครั้งที่หมอตรวจคนไข้แล้วพบว่าการติดเชื้อเพียงเล็กน้อยจากแผล หรือการอักเสบในร่างกายบางจุด หากปล่อยทิ้งไว้จนเชื้อโรคหลุดรอดเข้าไปในกระแสเลือด จะนำไปสู่ภาวะที่ร่างกายตอบสนองต่อเชื้อโรคอย่างรุนแรงจนเกินควบคุม ซึ่งทางการแพทย์เราเรียกว่า ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดอย่างรุนแรง หรือที่หลายคนรู้จักในชื่อภาวะเซพซิส (Sepsis) หากอธิบายให้เห็นภาพง่ายๆ คือเมื่อร่างกายพยายามสู้กับเชื้อโรคแต่สู้ไม่ไหว กลับหันมาทำลายอวัยวะสำคัญของตัวเองแทน ทำให้ระบบไหลเวียนเลือดทำงานผิดปกติและเสี่ยงต่อการเสียชีวิตอย่างรวดเร็ว

เช็กอาการเตือนสำคัญที่ต้องรีบไปโรงพยาบาล

คนไข้หลายรายมักเข้าใจผิดว่ามีแค่อาการไข้สูงเท่านั้น แต่จริงๆ แล้วสัญญาณเตือนของภาวะนี้ซ่อนอยู่ในความเปลี่ยนแปลงของร่างกายที่สังเกตได้ดังนี้

• มีไข้สูงหนาวสั่น หรือในบางรายกลับมีอุณหภูมิร่างกายต่ำกว่าปกติจนตัวเย็นเฉียบ
• อัตราการเต้นของหัวใจเร็วขึ้นอย่างผิดปกติ โดยที่ไม่ได้ออกกำลังกาย
• หายใจหอบเหนื่อย หายใจเร็วผิดปกติเหมือนคนเพิ่งวิ่งมา
• เริ่มมีความสับสน มึนงง พูดจาไม่รู้เรื่อง หรือซึมลงอย่างเห็นได้ชัด
• ปัสสาวะออกน้อยลงกว่าปกติอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งเป็นสัญญาณว่าไตเริ่มทำงานผิดปกติ

ทำไมถึงต้องรีบพาคนไข้ส่งห้องฉุกเฉินด่วน

เวลาเป็นสิ่งสำคัญที่สุดสำหรับภาวะนี้ เพราะทุกนาทีที่ผ่านไปหมายถึงโอกาสที่อวัยวะต่างๆ จะล้มเหลวเพิ่มมากขึ้น เมื่อเชื้อโรคเข้าสู่กระแสเลือด มันจะหลั่งสารพิษออกมาทำให้หลอดเลือดขยายตัวเกินความจำเป็น ส่งผลให้ความดันโลหิตตกลงอย่างรวดเร็วและเลือดไปเลี้ยงอวัยวะสำคัญ เช่น สมอง หัวใจ และไต ไม่เพียงพอ หากปล่อยทิ้งไว้เกินเวลาทอง จะทำให้เกิดภาวะช็อก ซึ่งการรักษาในระยะนี้ทำได้ยากและมีความเสี่ยงสูงมาก

วิธีรักษาของทีมแพทย์เมื่อเกิดภาวะวิกฤต

เมื่อคนไข้มาถึงมือหมอ เป้าหมายหลักคือการหยุดยั้งการแพร่กระจายของเชื้อและกู้ระบบไหลเวียนเลือดให้กลับมาเป็นปกติโดยเร็วที่สุด ซึ่งประกอบด้วยขั้นตอนสำคัญดังนี้

• การให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ เพื่อชดเชยปริมาณน้ำในระบบไหลเวียนเลือดที่ขาดไป
• การเก็บตัวอย่างเลือดหรือปัสสาวะเพื่อหาเชื้อต้นเหตุ และให้ยาปฏิชีวนะที่ตรงจุดทันทีโดยไม่ต้องรอผลเพาะเชื้อ เพราะเวลาสำคัญกว่า
• การใช้ยากระตุ้นหัวใจและหลอดเลือดในกรณีที่ความดันโลหิตไม่ยอมขึ้น
• การช่วยพยุงอวัยวะที่ล้มเหลว เช่น การฟอกไตฉุกเฉินหรือการใช้เครื่องช่วยหายใจ

วิธีดูแลตัวเองเพื่อลดความเสี่ยงจากการติดเชื้อ

เราไม่สามารถหลีกเลี่ยงเชื้อโรคได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่เราสามารถเสริมเกราะป้องกันให้ร่างกายได้ด้วยการรักษาความสะอาดของแผลทุกชนิดไม่ว่าจะเล็กแค่ไหน ล้างมือบ่อยๆ รวมถึงการดูแลสุขภาพพื้นฐาน เช่น การพักผ่อนให้เพียงพอและทานอาหารที่มีประโยชน์ เพื่อให้ระบบภูมิคุ้มกันของเราพร้อมรับมือกับสิ่งแปลกปลอมได้ดีที่สุด และที่สำคัญ หากมีอาการไข้สูงร่วมกับอาการซึมหรือเหนื่อยหอบ อย่ารอให้ถึงเช้าวันรุ่งขึ้น การมาพบแพทย์ทันทีคือการตัดสินใจที่ถูกต้องที่สุดเสมอ