ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดอย่างรุนแรง: เรื่องใกล้ตัวที่ห้ามประมาท

ทำความเข้าใจภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดกันก่อน

หลายคนอาจเคยได้ยินชื่อโรคนี้ผ่านหูมาบ้าง บางครั้งเรียกว่าภาวะเลือดเป็นพิษ ซึ่งในทางการแพทย์เราเรียกว่า ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดอย่างรุนแรง หรือ Sepsis หลายคนเข้าใจผิดว่ามันคือการติดเชื้อในเลือดโดยตรง แต่จริงๆ แล้วมันคือปฏิกิริยาที่ร่างกายตอบสนองต่อการติดเชื้ออย่างผิดปกติ จนเกิดการอักเสบไปทั่วทั้งร่างกาย และหากคุมไม่อยู่ อวัยวะสำคัญต่างๆ จะเริ่มทำงานล้มเหลว นี่คือภาวะฉุกเฉินที่นาทีชีวิตมีค่ามากครับ

สัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังบอกว่าเริ่มไม่ไหวแล้ว

ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดอย่างรุนแรง มักเริ่มจากจุดเล็กๆ เช่น ปอดอักเสบ ทางเดินปัสสาวะอักเสบ หรือแผลติดเชื้อ แต่เมื่อเชื้อโรคกระจายตัวหรือปล่อยสารพิษออกมา ร่างกายจะส่งสัญญาณเตือนที่สังเกตได้ดังนี้

• มีไข้สูง หรือบางคนอาจตัวเย็นผิดปกติ
• หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ ชีพจรเต้นแรงแต่เบา
• หายใจหอบเหนื่อย หายใจเร็วและลึก
• ความดันโลหิตตกอย่างรวดเร็ว
• สับสน มึนงง หรือมีอาการซึมลงอย่างเห็นได้ชัด
• ปัสสาวะออกน้อยลงมากผิดปกติ

ใครบ้างที่เสี่ยงต่อภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดอย่างรุนแรง

ในชีวิตประจำวันของหมอ ผมมักพบผู้ป่วยกลุ่มนี้บ่อยในผู้ที่มีภูมิต้านทานร่างกายอ่อนแอ ซึ่งเปรียบเสมือนป้อมปราการที่ป้องกันเชื้อโรคไม่แข็งแรงพอ

• ผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวเรื้อรัง เช่น เบาหวาน โรคไต หรือโรคตับ
• ผู้ป่วยที่ต้องใช้ยากดภูมิคุ้มกันหรือได้รับเคมีบำบัด
• ผู้ที่เพิ่งเข้ารับการผ่าตัดใหญ่หรือมีบาดแผลเรื้อรัง
• เด็กเล็กที่ระบบภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่เต็มที่

เมื่อสงสัยว่าเข้าข่ายอาการนี้ต้องทำอย่างไร

หากคุณหรือคนใกล้ชิดมีอาการไข้สูงร่วมกับอาการซึมลง หายใจหอบ หรือความดันเลือดดูท่าจะไม่ดี อย่ารอดูอาการที่บ้านเด็ดขาดครับ ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดอย่างรุนแรง คือภาวะที่ต้องอาศัยการรักษาภายในชั่วโมงทอง หากมาช้าอวัยวะภายในอาจเกิดความเสียหายจนกู้คืนได้ยาก การมาโรงพยาบาลทันทีเพื่อให้แพทย์ได้รับยาปฏิชีวนะทางหลอดเลือดดำและสารน้ำอย่างรวดเร็ว คือวิธีเดียวที่จะช่วยรักษาชีวิตได้

การป้องกันและการดูแลตัวเองเบื้องต้น

เราไม่สามารถหลีกเลี่ยงเชื้อโรคได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่เราลดความเสี่ยงได้ด้วยการดูแลสุขอนามัยพื้นฐาน ล้างมือให้สะอาดก่อนกินอาหารหรือสัมผัสแผล รักษาความสะอาดของร่างกาย และที่สำคัญที่สุดคือการจัดการโรคประจำตัวให้ดี หากเป็นเบาหวานต้องคุมน้ำตาลให้คงที่ หากมีแผลต้องดูแลไม่ให้ติดเชื้อลุกลาม เพราะจุดเริ่มต้นเพียงเล็กน้อย หากปล่อยทิ้งไว้อาจกลายเป็นเรื่องใหญ่ที่อันตรายถึงชีวิตได้ครับ