เจาะลึกเรื่องการตรวจเลือด VDRL หรือ RPR ตรวจไปทำไม ผลบวกแปลว่าอะไรกันแน่

ทำไมหมอถึงแนะนำให้ตรวจ VDRL หรือ RPR

หลายคนมักตกใจเมื่อได้รับคำแนะนำจากหมอว่าต้องตรวจเลือดเพื่อคัดกรองโรคซิฟิลิสด้วยวิธี VDRL หรือ RPR จริงๆ แล้วการตรวจนี้เป็นเรื่องปกติมากที่พบได้บ่อยในการตรวจสุขภาพทั่วไป การฝากครรภ์ หรือการตรวจคัดกรองโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ เพราะตัวเลขหรือผลลัพธ์ที่ได้จากการตรวจจะเป็นตัวช่วยสำคัญที่ทำให้เราวางแผนการรักษาได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ

VDRL และ RPR ต่างกันอย่างไรและทำงานแบบไหน

วิธีทั้งสองนี้เป็นวิธีการตรวจคัดกรองเบื้องต้นเพื่อหาภูมิคุ้มกันที่ร่างกายสร้างขึ้นเพื่อตอบสนองต่อเชื้อซิฟิลิส โดยหลักการทำงานจะคล้ายกันคือการตรวจหาโปรตีนที่เรียกว่า Reagin ในเลือด ซึ่งร่างกายจะสร้างขึ้นเมื่อมีการติดเชื้อ หลักๆ แล้วความแตกต่างมีดังนี้

• VDRL (Venereal Disease Research Laboratory): เป็นวิธีมาตรฐานที่นิยมใช้ในการตรวจคัดกรองเลือดทั่วไป โดยต้องใช้กล้องจุลทรรศน์ช่วยในการอ่านผล
• RPR (Rapid Plasma Reagin): เป็นวิธีที่พัฒนาขึ้นมาให้สะดวกและรวดเร็วกว่า สามารถอ่านผลได้ด้วยตาเปล่า ไม่ต้องอาศัยกล้องจุลทรรศน์ จึงนิยมนำมาใช้ตรวจคัดกรองเบื้องต้นในสถานพยาบาลหลายแห่ง

ถ้าผลตรวจเป็นบวก แปลว่าติดเชื้อแน่นอนใช่หรือไม่

นี่คือจุดที่คนไข้กังวลมากที่สุด หมอต้องย้ำว่าการตรวจวิธีนี้เป็นการตรวจแบบคัดกรอง (Screening Test) ซึ่งไม่ได้หมายความว่าเราติดเชื้อซิฟิลิสเสมอไป ผลบวกอาจเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย เช่น การตั้งครรภ์ ภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง โรคแพ้ภูมิตัวเอง หรือการติดเชื้อไวรัสบางชนิดที่ทำให้ร่างกายสร้างสารโปรตีนที่ให้ผลบวกปลอมได้ ดังนั้นหากผลออกมาเป็นบวก หมอจะส่งตรวจวิธียืนยัน (Confirmatory Test) อีกครั้งที่เรียกว่า FTA-ABS เพื่อให้มั่นใจร้อยเปอร์เซ็นต์ก่อนเริ่มกระบวนการรักษา

เตรียมตัวอย่างไรก่อนมาตรวจเลือด

การตรวจวิธีนี้ไม่ต้องเตรียมตัวอะไรเป็นพิเศษ ไม่จำเป็นต้องงดอาหารหรือน้ำดื่ม สามารถเดินทางมาตรวจได้ตามเวลาที่สะดวก แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการแจ้งข้อมูลประวัติสุขภาพกับหมอให้ชัดเจน เช่น มีอาการผื่นคันตามฝ่ามือฝ่าเท้า มีแผลบริเวณอวัยวะเพศ หรือเคยได้รับยาปฏิชีวนะมาในช่วงก่อนหน้าหรือไม่ เพราะข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้หมอแปลผลตรวจได้แม่นยำยิ่งขึ้น

เมื่อทราบผลแล้วต้องปฏิบัติตัวอย่างไร

หากผลการตรวจยืนยันว่ามีการติดเชื้อจริงๆ ไม่ต้องตื่นตระหนกครับ เพราะโรคนี้รักษาให้หายขาดได้ด้วยการใช้ยาปฏิชีวนะตามแผนของแพทย์ สิ่งสำคัญคือการได้รับยาให้ครบตามกำหนดและงดการมีเพศสัมพันธ์จนกว่าหมอจะประเมินว่าเชื้อหมดไปแล้ว ที่สำคัญคือต้องชวนคู่นอนมาตรวจและรักษาพร้อมกัน เพื่อป้องกันการติดเชื้อซ้ำวนเวียนไปมา