เจาะลึกเรื่องการตรวจเลือด VDRL และ RPR: ตรวจคัดกรองซิฟิลิสคืออะไรและทำไมต้องทำ

ทำไมหมอถึงแนะนำให้ตรวจเลือดด้วยวิธี VDRL หรือ RPR

หลายครั้งที่คนไข้ได้รับใบนัดตรวจเลือดแล้วเห็นชื่อการทดสอบแปลกๆ อย่าง VDRL หรือ RPR จนเกิดความกังวลใจว่าตัวเองป่วยเป็นอะไรกันแน่ หมออยากอธิบายให้เข้าใจก่อนว่า การตรวจเลือดวิธีคัดกรอง VDRL หรือ RPR เป็นขั้นตอนเบื้องต้นที่ใช้บ่อยที่สุดในการมองหาเชื้อซิฟิลิส ซึ่งเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่หากรู้ตัวเร็ว ก็รักษาให้หายขาดได้ไม่ยาก

VDRL และ RPR ต่างกันอย่างไรและทำงานอย่างไร

ทั้งสองชื่อนี้คือเทคนิคการตรวจเลือดประเภท Non-treponemal test ที่ตรวจหาโปรตีนชนิดพิเศษ (Reagin) ซึ่งร่างกายสร้างขึ้นมาตอบสนองต่อการติดเชื้อซิฟิลิส โดยความแตกต่างเล็กน้อยคือ:

• VDRL จะเน้นดูปฏิกิริยาการรวมตัวของแอนติบอดีที่เห็นได้ชัดเจนภายใต้กล้องจุลทรรศน์
• RPR เป็นวิธีที่พัฒนาให้ทำได้รวดเร็วขึ้น เห็นผลชัดเจนบนแผ่นทดสอบ เหมาะสำหรับการคัดกรองในวงกว้าง

ทั้งสองวิธีนี้ไม่ได้ตรวจหาตัวเชื้อซิฟิลิสโดยตรง แต่ตรวจหาความผิดปกติของภูมิคุ้มกันในเลือดที่บ่งชี้ว่าเราอาจได้รับเชื้อมา

ผลตรวจเป็นบวก แปลว่าติดเชื้อแน่นอนเลยไหม

นี่คือคำถามที่หมอพบบ่อยที่สุด เมื่อผลการตรวจออกมาเป็นบวกหรือที่เรียกว่า Reactive หมอขอย้ำว่าอย่าเพิ่งตกใจจนเกินไป เพราะการตรวจวิธีนี้เป็นการคัดกรองเบื้องต้นเท่านั้น ซึ่งอาจเกิดผลบวกปลอม (False Positive) ได้จากหลายสาเหตุ เช่น

• ภาวะการตั้งครรภ์
• โรคแพ้ภูมิตัวเองบางชนิด
• การติดเชื้อไวรัสบางประเภท หรือการอักเสบเรื้อรังในร่างกาย

ดังนั้นหากผลเป็นบวก หมอจำเป็นต้องส่งตรวจยืนยันด้วยวิธีเฉพาะทางอื่นอีกครั้งเพื่อให้มั่นใจที่สุด

ถ้าผลออกมาเป็นบวก ต้องเตรียมตัวรักษาอย่างไร

หากผลตรวจยืนยันว่ามีการติดเชื้อซิฟิลิสจริงๆ สิ่งสำคัญที่สุดคือการเข้าสู่กระบวนการรักษาโดยการฉีดยาปฏิชีวนะตามคำสั่งแพทย์อย่างเคร่งครัด หมออยากให้เข้าใจว่าโรคนี้รักษาได้ด้วยยาและหายขาดได้ แต่สิ่งสำคัญคือคนไข้ต้องนำคู่นอนมาตรวจและรักษาไปพร้อมกัน เพื่อป้องกันการรับเชื้อกลับมาติดซ้ำอีก

อาการแบบไหนที่ควรปรึกษาหมอเพื่อขอรับการตรวจ

หากกังวลว่าตัวเองอาจมีความเสี่ยง หรือพบสัญญาณเตือน เช่น มีแผลบริเวณอวัยวะเพศโดยไม่เจ็บ มีผื่นขึ้นตามฝ่ามือฝ่าเท้าโดยไม่มีสาเหตุ หรือมีประวัติพฤติกรรมเสี่ยงที่ไม่ปลอดภัย การมาตรวจคัดกรองตามมาตรฐานคือวิธีที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับการดูแลสุขภาพตัวเองและคนที่เรารัก