เจาะลึกเรื่องการตรวจเลือด VDRL หรือ RPR ตรวจไปทำไม ผลเป็นบวกหมายความว่าอย่างไร

ทำไมหมอถึงแนะนำให้ตรวจ VDRL หรือ RPR

หลายคนมักตกใจเมื่อได้รับใบสั่งตรวจเลือดที่มีรายการ VDRL หรือ RPR พ่วงมาด้วย โดยเฉพาะเมื่อไม่ได้ตั้งใจมาตรวจเรื่องโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์โดยตรง ความจริงแล้วการตรวจคัดกรองนี้เป็นเรื่องพื้นฐานที่หมอใช้ตรวจสอบการติดเชื้อซิฟิลิส ซึ่งเป็นโรคที่หลายครั้งไม่แสดงอาการชัดเจนในช่วงแรก การตรวจเลือดด้วยวิธีนี้จึงเปรียบเสมือนด่านแรกในการคัดกรองสุขภาพที่สำคัญ เพื่อให้เราวางแผนการรักษาได้ทันท่วงทีก่อนที่จะเกิดภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว

VDRL และ RPR ต่างกันอย่างไรและทำงานอย่างไร

ทั้งสองวิธีนี้เป็นการตรวจคัดกรองเบื้องต้นที่ใช้หลักการเดียวกัน คือการตรวจหาแอนติบอดีในเลือดที่ร่างกายสร้างขึ้นเพื่อตอบสนองต่อเชื้อซิฟิลิส โดยวิธี VDRL และ RPR จะจับกับสารที่เรียกว่า รีจิน (Reagin) ที่ร่างกายผลิตออกมาเมื่อเซลล์ถูกเชื้อทำลาย:

• VDRL (Venereal Disease Research Laboratory): เป็นวิธีมาตรฐานดั้งเดิมที่ต้องใช้กล้องจุลทรรศน์ช่วยในการอ่านผล ส่วนใหญ่จะนิยมใช้กับการตรวจน้ำไขสันหลัง
• RPR (Rapid Plasma Reagin): เป็นวิธีที่พัฒนาต่อมาให้ทำได้รวดเร็วและสะดวกกว่าในการตรวจจากเลือดที่เจาะจากเส้นเลือดดำ ซึ่งเป็นวิธีที่คลินิกส่วนใหญ่เลือกใช้ในปัจจุบัน

เมื่อผลเลือดออกมาเป็นบวก (Positive) ต้องตกใจไหม

คำตอบคืออย่าเพิ่งตื่นตระหนกจนเกินไป เพราะการตรวจวิธีคัดกรองเหล่านี้อาจให้ผลบวกปลอม (False Positive) ได้จากหลายสาเหตุ เช่น คนไข้ที่มีโรคประจำตัวบางอย่าง โรคแพ้ภูมิตัวเอง หรือแม้แต่การตั้งครรภ์และการติดเชื้อไวรัสบางชนิดที่ทำให้ร่างกายสร้างสารบางอย่างคล้ายกับตอนติดเชื้อซิฟิลิส ดังนั้นเมื่อผลเป็นบวก หมอจะส่งตรวจยืนยันด้วยวิธีเฉพาะทางอื่นที่เรียกว่า Treponemal test เช่น TPHA หรือ FTA-ABS อีกครั้ง เพื่อความแม่นยำร้อยเปอร์เซ็นต์ก่อนเริ่มกระบวนการรักษา

ต้องเตรียมตัวอย่างไรก่อนไปตรวจ

สำหรับการตรวจคัดกรอง VDRL หรือ RPR ไม่จำเป็นต้องงดน้ำงดอาหาร สามารถเข้ามาเจาะเลือดได้ตามช่วงเวลาที่สะดวก อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญที่สุดคือการให้ข้อมูลกับหมออย่างตรงไปตรงมาเกี่ยวกับประวัติความเสี่ยงหรืออาการผิดปกติที่พบ เพื่อให้การอ่านผลและการวินิจฉัยเป็นไปอย่างถูกต้องที่สุด

ทำไมถึงต้องมีการตรวจติดตามหลังรักษา

หลังจากการรักษาด้วยยาฆ่าเชื้อเสร็จสิ้น หมอจะนัดมาเจาะเลือดซ้ำเพื่อดูระดับความเข้มข้นของผลเลือด (Titer) ว่าลดลงหรือไม่ เพราะเป้าหมายของการตรวจ VDRL หรือ RPR ในกรณีนี้คือการดูว่าเชื้อตอบสนองต่อยาได้ดีแค่ไหน และร่างกายกำลังฟื้นตัวกลับสู่สภาวะปกติแล้วหรือยัง การมาตามนัดหมายอย่างเคร่งครัดจึงเป็นหัวใจสำคัญของการหายขาดจากโรคนี้