โรคกรดไหลย้อนส่งผลต่อทางเดินหายใจ ได้อย่างไร ทำไมไอเรื้อรังไม่หายสักที

ทำไมจู่ๆ ถึงไอเรื้อรัง ทั้งที่ไม่ได้เป็นหวัด

หลายคนเดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจด้วยความสงสัยว่า ทำไมอาการไอแห้งๆ หรืออาการระคายคอถึงเป็นอยู่นานนับเดือน กินยาแก้ไอเท่าไหร่ก็ไม่หายขาด บางคนไปหาหมอหู คอ จมูก หมอภูมิแพ้มาหมดแล้ว แต่ก็ยังไม่ดีขึ้น สิ่งที่คนไข้มักคาดไม่ถึงคือต้นตอของปัญหาอาจไม่ได้มาจากปอดหรือทางเดินหายใจโดยตรง แต่มาจากโรคกรดไหลย้อนส่งผลต่อทางเดินหายใจโดยที่เราไม่รู้ตัว

กลไกที่กรดไหลย้อนรบกวนระบบทางเดินหายใจ

เมื่อกรดในกระเพาะอาหารไหลย้อนขึ้นมาตามหลอดอาหาร แทนที่มันจะหยุดอยู่แค่ช่วงหน้าอก บางครั้งไอระเหยของกรดหรือตัวน้ำย่อยเองอาจพุ่งสูงขึ้นไปถึงระดับกล่องเสียงและลำคอ เมื่อเนื้อเยื่อบริเวณนี้ต้องสัมผัสกับความเป็นกรดซ้ำๆ จะเกิดการอักเสบ บวม และระคายเคือง ส่งผลให้ร่างกายแสดงอาการตอบสนองออกมาเป็นอาการไอ หรือความรู้สึกเหมือนมีก้อนจุกอยู่ที่คอ

สัญญาณเตือนที่บอกว่าอาการไอมาจากกรดไหลย้อน

การแยกให้ออกว่าไอจากกรดไหลย้อนหรือไอจากภูมิแพ้ทำได้ไม่ยาก หากสังเกตพฤติกรรมของตัวเองดีๆ จะพบร่องรอยดังนี้

• มีอาการไอมากขึ้นหลังจากรับประทานอาหารเสร็จใหม่ๆ โดยเฉพาะมื้อเย็น
• อาการไอมักกำเริบหนักตอนล้มตัวลงนอน หรือตื่นขึ้นมากลางดึก
• รู้สึกแสบร้อนกลางอก หรือมีรสเปรี้ยว รสขมย้อนขึ้นมาในคอ
• เสียงแหบแห้งในตอนเช้า หรือรู้สึกต้องคอยขากเสมหะบ่อยๆ
• เป็นคนที่มีพฤติกรรมกินดึก หรือกินอิ่มแล้วนอนทันทีเป็นประจำ

ความเสี่ยงแฝงที่ควรรู้หากปล่อยไว้ไม่รักษา

หากปล่อยให้กรดไหลย้อนเล่นงานทางเดินหายใจไปนานๆ จะไม่ใช่แค่เรื่องของอาการไอที่น่ารำคาญเท่านั้น แต่ผลกระทบที่ตามมาอาจรวมถึง

• กล่องเสียงอักเสบเรื้อรัง ซึ่งทำให้เสียงเปลี่ยนหรือแหบพร่าต่อเนื่อง
• กระตุ้นให้คนที่เป็นโรคหอบหืดอยู่แล้วมีอาการกำเริบได้ง่ายขึ้น
• เกิดการอักเสบของเนื้อเยื่อในลำคอจนอาจกลายเป็นแผลเรื้อรัง

ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อลดอาการไอจากกรดไหลย้อน

การรักษาที่ได้ผลดีที่สุดไม่ใช่แค่การกินยาลดกรด แต่คือการปรับวิถีชีวิตให้กรดไม่ออกมาเพ่นพ่าน

• งดการรับประทานอาหารมื้อใหญ่ในช่วง 3 ชั่วโมงก่อนนอน
• หลีกเลี่ยงอาหารที่กระตุ้นกรดไหลย้อน เช่น อาหารรสจัด อาหารทอด ของมัน ช็อกโกแลต หรือเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนและน้ำอัดลม
• ปรับท่านอนโดยการหนุนหัวเตียงให้สูงขึ้นเล็กน้อยเพื่อใช้แรงโน้มถ่วงช่วยป้องกันไม่ให้กรดไหลย้อนขึ้นมา
• เคี้ยวอาหารให้ละเอียดและค่อยๆ กิน เพื่อลดภาระการทำงานของกระเพาะอาหาร

หากลองปรับพฤติกรรมตามนี้แล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรือมีอาการไอเรื้อรังร่วมกับน้ำหนักลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ กลืนอาหารลำบาก หรือถ่ายดำ ควรเข้ามาพบแพทย์เพื่อทำการส่องกล้องดูหลอดอาหารอย่างละเอียด เพราะอาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณเตือนที่สำคัญกว่าแค่กรดไหลย้อนธรรมดาครับ