โรคกรดไหลย้อนส่งผลต่อทางเดินหายใจ ได้จริงหรือ ทำไมถึงไอไม่หยุด

ทำไมคนไข้กรดไหลย้อน ถึงไอเรื้อรังทั้งที่ไม่ใช่หวัด

หลายครั้งที่เจอคนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการไอเรื้อรัง เจ็บคอเหมือนมีอะไรติดคอ หรือเสียงแหบแห้ง รักษาหวัดหรือภูมิแพ้เท่าไรก็ไม่หายสักที พอตรวจดูประวัติอย่างละเอียดถึงได้พบว่าจริงๆ แล้วต้นตอมาจากกระเพาะอาหารครับ โรคกรดไหลย้อนส่งผลต่อทางเดินหายใจได้มากกว่าที่หลายคนคิด และมักเป็นจุดบอดที่ทำให้การรักษาล่าช้าเพราะคนไข้มักจะโฟกัสไปที่อาการในลำคอเพียงอย่างเดียว

กลไกที่กรดวิ่งย้อนขึ้นมาทำร้ายหลอดลมและปอด

ปกติแล้วหูรูดบริเวณส่วนปลายของหลอดอาหารจะทำหน้าที่ปิดกั้นไม่ให้กรดหรือน้ำย่อยในกระเพาะอาหารไหลย้อนกลับขึ้นมา แต่เมื่อไหร่ที่หูรูดนี้อ่อนแอ กรดที่เข้มข้นจะไหลย้อนกลับขึ้นมาถึงบริเวณหลอดอาหารส่วนบน กล่องเสียง ไปจนถึงหลอดลมครับ

• การระคายเคืองโดยตรง: ละอองกรดที่ฟุ้งกระจายไปสัมผัสกับกล่องเสียงและหลอดลมทำให้เกิดอาการอักเสบ บวมแดง และกระตุ้นให้ร่างกายสั่งไอเพื่อกำจัดสิ่งแปลกปลอม
• ปฏิกิริยาตอบสนองของร่างกาย: แม้กรดจะไม่ได้ไหลเข้าสู่ปอดโดยตรง แต่การระคายเคืองที่หลอดอาหารส่วนล่างสามารถกระตุ้นเส้นประสาทที่เชื่อมโยงไปยังหลอดลม ทำให้เกิดอาการหลอดลมตีบตัวหรือไอแห้งๆ ได้

สัญญาณเตือนที่บ่งบอกว่าอาการไอของคุณมาจากกรดไหลย้อน

ลองสังเกตดูว่าอาการไอหรือปัญหาทางเดินหายใจที่คุณเป็นอยู่ เข้าข่ายกลุ่มอาการเหล่านี้หรือไม่ หากใช่ มีโอกาสสูงที่กรดไหลย้อนคือตัวการครับ

• ไอแห้งๆ หลังมื้ออาหาร หรือไอหนักขึ้นเมื่อล้มตัวลงนอน
• รู้สึกเหมือนมีก้อนจุกอยู่ที่คอ หรือมีเสมหะเหนียวๆ ติดในคอจนต้องขากออกบ่อยครั้ง
• เสียงแหบแห้งโดยเฉพาะในตอนเช้าหลังตื่นนอน
• มีอาการแสบร้อนกลางอกร่วมด้วย แต่ในบางรายอาจไม่มีอาการแสบร้อนเลย มีเพียงอาการทางคออย่างเดียว ซึ่งเราเรียกว่า Silent GERD หรือกรดไหลย้อนเงียบ

วิธีปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อลดปัญหากรดไหลย้อนกวนใจ

การรักษาโรคกรดไหลย้อนส่งผลต่อทางเดินหายใจไม่ได้จบแค่การกินยาลดกรด แต่ต้องแก้ที่ต้นเหตุด้วยการปรับวิถีชีวิตครับ

ปรับการกินและการนอนเพื่อคุมกรด

ควรเลี่ยงมื้อดึกหรือการกินอิ่มแล้วนอนทันที อย่างน้อยควรทิ้งช่วงห่างกัน 3 ชั่วโมง นอกจากนี้การหนุนหมอนให้สูงขึ้นเล็กน้อยในช่วงที่นอนหลับจะช่วยให้กรดไหลย้อนขึ้นมาได้ยากขึ้น รวมถึงการลดอาหารประเภทของทอด ของมัน แอลกอฮอล์ และน้ำอัดลม ซึ่งเป็นตัวกระตุ้นให้หูรูดหลอดอาหารคลายตัว

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาแพทย์อย่างจริงจัง

หากคุณดูแลตัวเองเบื้องต้นแล้วอาการไอหรือเจ็บคอยังไม่ดีขึ้น หรือเริ่มมีอาการที่น่ากังวล เช่น กลืนลำบาก น้ำหนักตัวลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือถ่ายอุจจาระเป็นสีดำ ควรรีบมาพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด เพราะอาจจำเป็นต้องส่องกล้องดูหลอดอาหารเพื่อประเมินความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการปล่อยให้กรดกัดกร่อนเป็นเวลานานครับ