ภาวะกล้ามเนื้อคออักเสบเรื้อรัง: ปวดคอบ่าไหล่ที่ไม่ยอมหายสักที

ช่วงนี้ใครตื่นมาแล้วรู้สึกว่าคอเคล็ด หันซ้ายหันขวาได้ไม่สุด หรือระหว่างวันนั่งทำงานหน้าจอคอมพิวเตอร์นานๆ แล้วเริ่มมีอาการปวดหน่วงที่ต้นค้าร้าวขึ้นขมับบ้างไหม อาอาการเหล่านี้ไม่ใช่แค่ความเหนื่อยล้าธรรมดา แต่หลายคนกำลังเผชิญกับภาวะกล้ามเนื้อคออักเสบเรื้อรังที่คอยกวนใจและบั่นทอนคุณภาพชีวิตในทุกๆ วัน

ในฐานะแพทย์ที่ตรวจคนไข้กลุ่มอาการปวดกล้ามเนื้อออฟฟิศซินโดรมมาโดยตลอด พบว่าคนไข้ส่วนใหญ่มาด้วยอาการปวดคอบ่าไหล่เรื้อรัง รักษาเท่าไหร่ก็ไม่หายขาด สักพักก็กลับมาเป็นอีก เพราะเรามักแก้กันที่ปลายเหตุโดยการนวดหรือกินยาคลายกล้ามเนื้อชั่วคราว โดยไม่ได้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมต้นเหตุ

ทำไมอาการปวดคอถึงกลายเป็นเรื่องเรื้อรังที่ไม่ยอมหาย

ต้นตอหลักของภาวะกล้ามเนื้อคออักเสบเรื้อรังเกิดจากการที่กล้ามเนื้อบริเวณต้นคอและบ่าต้องเกร็งตัวค้างไว้เป็นเวลานานติดต่อกันหลายชั่วโมง เช่น ก้มหน้าดูมือถือ นั่งทำงานหลังค่อม หรือจัดวางจอคอมพิวเตอร์ไม่เหมาะสม เมื่อกล้ามเนื้อเกร็งตัวนานเข้า เลือดจะมาเลี้ยงบริเวณนั้นได้น้อยลง เกิดเป็นก้อนเนื้อแข็งตึงที่เรียกว่าจุดกดเจ็บ หรือ Trigger Point ซึ่งเจ้าจุดนี้แหละที่เป็นตัวการปล่อยสารอักเสบออกมา ทำให้เรารู้สึกปวด ตึง ร้าว หรือแม้กระทั่งมีอาการมึนหัวร่วมด้วย

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าคุณกำลังเป็นเรื้อรังแล้ว

หากอาการปวดคอของคุณไม่ได้เป็นแค่ช่วงค่ำแล้วหายไปตอนเช้า แต่มีลักษณะเหล่านี้ แสดงว่ามันได้พัฒนาเป็นความเรื้อรังเรียบร้อยแล้ว:

• ปวดตึงต้นคอบ่าไหล่ติดต่อกันนานเกิน 3 สัปดาห์ขึ้นไป
• ขยับคอได้ไม่สุด รู้สึกติดขัดเหมือนมีอะไรมาขวางเวลาหัน
• มีอาการปวดร้าวขึ้นไปที่ท้ายทอย ขมับ หรือกระบอกตาจนบางครั้งปวดหัวไมเกรน
• คลำเจอก้อนเนื้อแข็งๆ ที่บ่าหรือต้นคอ กดแล้วเจ็บจี๊ดร้าวไปที่อื่น

ปรับพฤติกรรมอย่างไรเพื่อตัดวงจรความเจ็บปวด

การรักษาภาวะกล้ามเนื้อคออักเสบเรื้อรังให้ได้ผลจริง ต้องเริ่มจากการแก้ที่พฤติกรรมการใช้ชีวิตประจำวัน:

• จัดโต๊ะทำงานใหม่: ปรับจอคอมพิวเตอร์ให้อยู่ในระดับสายตาพอดี เพื่อไม่ต้องก้มหรือเงยหน้าค้างไว้
• พักเบรกทุกหนึ่งชั่วโมง: ลุกขึ้นยืน ขยับยืดเหยียดกล้ามเนื้อคอและบ่าอย่างน้อย 2-3 นาที เพื่อคลายความตึงเครียดสะสม
• เปลี่ยนท่านอน: หลีกเลี่ยงการนอนคว่ำ และเลือกหมอนที่รองรับส่วนโค้งของกระดูกคอได้พอดี ไม่สูงหรือต่ำจนเกินไป

วิธีบรรเทาอาการปวดตึงด้วยตัวเองเบื้องต้น

เมื่อมีอาการกำเริบขึ้นมา สิ่งแรกที่ทำได้คือการใช้ความร้อนประคบ ไม่ว่าจะเป็นแผ่นประคบร้อนหรือผ้าชุบน้ำอุ่น นานครั้งละ 15-20 นาที เพื่อช่วยให้หลอดเลือดขยายตัวและกล้ามเนื้อที่หดเกร็งคลายตัวลง ร่วมกับการยืดเหยียดกล้ามเนื้อคอเบาๆ หลีกเลี่ยงการสะบัดคอแรงๆ เพราะอาจทำให้เส้นเอ็นบาดเจ็บหนักกว่าเดิมได้

เมื่อไหร่ควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจรักษาอย่างจริงจัง

หากลองปรับพฤติกรรมและดูแลตัวเองเบื้องต้นแล้ว อาการยังไม่ดีขึ้น หรือเริ่มมีอาการผิดปกติอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น มีอาการชาลามลงแขน มืออ่อนแรง หรือเดินเซ ควรรีบมาพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด เพราะอาจมีเรื่องของหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทเข้ามาเกี่ยวข้อง ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการรักษาทางการแพทย์ที่เฉพาะเจาะจงมากขึ้น เช่น การทำกายภาพบำบัด การฝังเข็มคลายกล้ามเนื้อ หรือการใช้ยาภายใต้การดูแลของแพทย์