ลูกเริ่มมีพฤติกรรมการก้าวร้าวและการเลียนแบบความรุนแรง พ่อแม่ควรรับมืออย่างไร

ทำไมลูกถึงเริ่มก้าวร้าวและชอบเลียนแบบความรุนแรง

หลายครอบครัวมักมาปรึกษาหมอด้วยความกังวลใจว่า ทำไมเด็กน้อยที่เคยน่ารักจู่ๆ ถึงกลายเป็นเด็กอารมณ์ร้าย ชอบผลักเพื่อน ตีคนอื่น หรือเลียนแบบท่าทางรุนแรงที่เห็นจากสื่อต่างๆ ต้องเข้าใจก่อนว่าเด็กวัยกำลังโตยังไม่สามารถควบคุมอารมณ์ตนเองได้ดีนัก พฤติกรรมการก้าวร้าวและการเลียนแบบความรุนแรงจึงเป็นเหมือนกระจกที่สะท้อนว่าเขากำลังพยายามเรียนรู้การแสดงออกผ่านสิ่งแวดล้อมที่เขาสัมผัสได้

สัญญาณเตือนที่พ่อแม่ควรเฝ้าระวัง

เราต้องแยกให้ออกระหว่างพัฒนาการตามวัยกับพฤติกรรมที่ผิดปกติ อาการที่ควรเริ่มใส่ใจเป็นพิเศษ ได้แก่

• มีการใช้ความรุนแรงกับผู้อื่นอย่างต่อเนื่องและตั้งใจ
• ทำร้ายตัวเองหรือผู้อื่นเมื่อไม่ได้ดั่งใจ
• ไม่สามารถสื่อสารความต้องการด้วยคำพูดจนต้องใช้กำลัง
• มีพฤติกรรมเลียนแบบความรุนแรงจากสื่อหรือคนใกล้ชิดบ่อยครั้งโดยไม่รู้ว่าสิ่งนั้นผิด

เมื่อความรุนแรงมาจากสิ่งที่เขามองเห็น

เด็กเป็นนักเลียนแบบตัวยงครับ การที่เด็กมีพฤติกรรมการก้าวร้าวและการเลียนแบบความรุนแรง มักเกิดจากการเห็นตัวอย่างจากสื่อ เช่น คลิปวิดีโอในโซเชียลมีเดีย การ์ตูนที่มีการปะทะ หรือแม้แต่การทะเลาะเบาะแว้งภายในบ้านเอง สมองของเด็กในวัยนี้ยังแยกแยะไม่ได้ว่าสิ่งที่เห็นคือความบันเทิงหรือพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม เขาจึงหยิบยืมท่าทางเหล่านั้นมาเป็นเครื่องมือในการโต้ตอบกับโลก

วิธีปรับพฤติกรรมลูกให้กลับมานุ่มนวลอีกครั้ง

การดุหรือตีกลับไม่ใช่ทางออก เพราะนั่นเท่ากับการสอนให้เขารู้ว่าความรุนแรงเป็นสิ่งที่ใช้จัดการปัญหาได้ หมอแนะนำให้ใช้แนวทางดังนี้

• เป็นตัวอย่างที่ดี เริ่มต้นจากความใจเย็นในบ้าน พ่อแม่ควรจัดการความขัดแย้งด้วยการพูดคุยแทนการขึ้นเสียง
• กำจัดสื่อที่ไม่เหมาะสม ควบคุมการเข้าถึงเนื้อหาความรุนแรงในแท็บเล็ตและโทรทัศน์อย่างใกล้ชิด
• สอนให้รู้จักชื่อเรียกอารมณ์ เมื่อลูกโกรธ ให้ช่วยเขาสะท้อนอารมณ์ออกมาเป็นคำพูด เช่น หนูรู้สึกไม่พอใจใช่ไหมที่ไม่ได้ของเล่นชิ้นนี้
• สร้างเงื่อนไขที่ชัดเจน กำหนดกติกาในบ้านว่าการทำร้ายร่างกายหรือข้าวของเป็นสิ่งที่ไม่ได้รับอนุญาตโดยเด็ดขาด

ตอนไหนที่ควรพาลูกมาปรึกษาคุณหมอ

หากลองปรับการเลี้ยงดูและควบคุมสภาพแวดล้อมแล้ว อาการยังไม่ดีขึ้น หรือพบว่าลูกเริ่มมีปัญหาในการเข้าสังคมกับเพื่อนที่โรงเรียน เช่น ครูแจ้งว่าทำร้ายเพื่อนบ่อยครั้ง หรือลูกดูเหมือนจะควบคุมอารมณ์ไม่ได้เลยแม้เรื่องเล็กน้อย นั่นอาจเป็นสัญญาณที่ควรพาน้องมาพบกุมารแพทย์ด้านพัฒนาการ เพื่อประเมินเชิงลึกและหาวิธีช่วยเหลือที่เหมาะสม ก่อนที่พฤติกรรมเหล่านี้จะฝังรากลึกจนกลายเป็นนิสัยในระยะยาว