กระเพาะปัสสาวะอักเสบในสตรีตั้งครรภ์ เรื่องใกล้ตัวที่แม่ท้องต้องระวัง

ช่วงเวลาตั้งครรภ์เป็นช่วงที่ร่างกายของคุณแม่มีการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ ฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนที่พุ่งสูงขึ้นทำให้กล้ามเนื้อเรียบทั่วร่างกายคลายตัว รวมถึงท่อไตและกระเพาะปัสสาวะด้วย ประกอบกับมดลูกที่ค่อยๆ ขยายขนาดขึ้นมาเบียดทับอวัยวะข้างเคียง ทำให้การระบายปัสสาวะไม่ค่อยดีเหมือนเดิม ปัสสาวะมักจะค้างอยู่ในกระเพาะปัสสาวะนานขึ้น ซึ่งกลายเป็นแหล่งสะสมชั้นดีของแบคทีเรีย จนเกิดเป็นปัญหา กระเพาะปัสสาวะอักเสบในสตรีตั้ง ที่หมอพบได้บ่อยมากในห้องตรวจ

สังเกตอย่างไรว่าคุณแม่กำลังเจอกับปัญหานี้อยู่?

อาการเตือนภัยมักจะมาแบบค่อยเป็นค่อยไป หรือบางทีก็มาแบบกะทันหันจนน่าตกใจ อาการหลักๆ ที่คุณแม่มักจะบ่นให้ฟังเวลามาตรวจครรภ์ มีดังนี้

• ปัสสาวะบ่อยมาก เดินเข้าห้องน้ำแทบทุกสว่าง
• เวลาปัสสาวะจะรู้สึกแสบขัด หรือเจ็บแปล๊บช่วงท้องน้อย
• รู้สึกปวดหน่วงๆ เหมือนปัสสาวะไม่สุด อยากเข้าห้องน้ำตลอดเวลา
• ลักษณะของปัสสาวะอาจจะขุ่น หรือมีเลือดปนออกมาจางๆ
• บางคนมีอาการไข้หนั่นสั่นร่วมด้วย ซึ่งอันนี้ต้องระวังเป็นพิเศษเพราะเชื้ออาจลามไปที่ไตแล้ว

ทำไมแม่ท้องถึงเสี่ยงติดเชื้อได้ง่ายกว่าคนทั่วไป?

นอกจากเรื่องฮอร์โมนและขนาดของมดลูกที่คอยกดทับแล้ว สรีระของผู้หญิงเราท่อปัสสาวะจะสั้นอยู่แล้ว ยิ่งพอท้อง การทรงตัวเปลี่ยน การทำความสะอาดบางทีก็ลำบากขึ้นเพราะมองไม่เห็นช่องคลอดหรือท่อปัสสาวะชัดเจน ประกอบกับการที่น้ำปัสสาวะมีความหวานขึ้นเล็กน้อยในช่วงตั้งครรภ์ ยิ่งเอื้ออำนวยให้แบคทีเรียเจริญเติบโตได้ดีมากๆ เชื้อโรคจากบริเวณรอบๆ จึงเล็ดลอดเข้าไปเบ่งBานในกระเพาะปัสสาวะได้ง่ายกว่าตอนไม่ท้องหลายเท่า

อันตรายแค่ไหนถ้าปล่อยไว้ไม่ยอมรักษา?

เรื่องนี้สำคัญมาก หมอย้ำเสมอกว่าห้ามปล่อยทิ้งไว้เด็ดขาด เพราะการติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะช่วงตั้งครรภ์ไม่ได้สร้างความทรมานแค่คุณแม่เท่านั้น แต่เชื้อโรคอาจลุกลามขึ้นไปกรวยไต ทำให้เกิดกรวยไตอักเสบเฉียบพลัน ซึ่งอันตรายถึงขั้นติดเชื้อในกระแสเลือด และที่น่าเป็นห่วงที่สุดคือ อาจไปกระตุ้นให้มดลูกบีบตัวและเกิดภาวะคลอดก่อนกำหนด หรือทารกมีน้ำหนักตัวน้อยกว่าเกณฑ์มาตรฐานได้

วิธีดูแลรักษาและการใช้ยาที่ปลอดภัยสำหรับคนท้อง

เมื่อมาพบแพทย์แล้วตรวจพบการอักเสบ คุณแม่ไม่ต้องกังวลจนเกินไป หมอจะมีแนวทางรักษาที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับทารกในครรภ์

• การใช้ยาปฏิชีวนะ: หมอจะเลือกใช้กลุ่มยาที่ปลอดภัยต่อทารกในครรภ์อย่างเคร่งครัด เช่น กลุ่มเพนิซิลลิน หรือเซฟาโลสปอริน สิ่งสำคัญคือต้องกินยาให้ครบตามโดสที่แพทย์สั่งแม้ว่าอาการแสบขัดจะหายไปแล้วก็ตาม เพื่อกวาดล้างเชื้อให้หมดเกลี้ยง
• การตรวจปัสสาวะซ้ำ: หลังจบรอบการรักษา หมอจะนัดมาตรวจปัสสาวะอีกครั้งเพื่อให้แน่ใจว่าเชื้อหายไปจริงๆ

วิธีดูแลตัวเองเพื่อป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ

การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษาเสมอ คุณแม่สามารถปรับพฤติกรรมง่ายๆ ในชีวิตประจำวันเพื่อลดความเสี่ยงได้

• ดื่มน้ำเปล่าสะอาดให้มากๆ วันละ 8 ถึง 10 แก้ว เพื่อช่วยขับแบคทีเรียออก,จากกระเพาะปัสสาวะอยู่เสมอ
• อย่าอั้นปัสสาวะเด็ดขาด ปวดเมื่อไหร่ต้องรีบเข้าห้องน้ำทันที
• เวลาทำความสะอาดหลังขับถ่าย ให้เช็ดจากด้านหน้าไปด้านหลัง เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อโรคจากทวารหนักลามมาที่ท่อปัสสาวะ
• สวมใส่ชุดชั้นในที่ระบายอากาศได้ดี ไม่รัดแน่นจนเกินไป

หากคุณแม่สังเกตพบความผิดปกติเกี่ยวกับการปัสสาวะ แม้จะเป็นแค่ออาการเล็กน้อย ก็ไม่ควรปล่อยไว้จนลุกลาม รีบมาปรึกษาคุณหมอเพื่อตรวจความเรียบร้อย เพื่อสุขภาพครรภ์ที่แข็งแรงปลอดภัยทั้งคุณแม่และลูกน้อยในครรภ์