ตื่นมาแล้วเพลียเหมือนไม่ได้นอน ทั้งที่นอนเต็มอิ่ม... อาจไม่ใช่แค่เรื่องนอนไม่หลับ
หลายคนเคยเจออาการตื่นมาแล้วรู้สึกอ่อนเพลียอย่างหนัก ปวดเมื่อยตามตัวโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือบางทีก็มีคนทักว่านอนกัดฟันละเมอเสียงดัง แต่รู้ไหมว่าอาการเหล่านี้ในบางครั้งอาจไม่ใช่แค่เรื่องของการนอนหลับธรรมดา แต่อาจเป็นสัญญาณเตือนจากสมองที่กำลังส่งเสียงขอความช่วยเหลือผ่านภาวะที่เรียกว่า โรคลมชักขณะนอนหลับ ซึ่งเป็นเรื่องใกล้ตัวที่หลายคนมักมองข้ามเพราะคิดว่าเป็นเพียงอาการนอนกรนหรือสะดุ้งตื่นปกติ
โรคลมชักขณะนอนหลับคืออะไร ทำไมถึงเกิดขึ้นตอนที่เรากำลังฝัน
เวลาที่เรานอนหลับ สมองไม่ได้ปิดสวิตช์พักผ่อนไปเสียทีเดียว แต่ยังมีคลื่นไฟฟ้าสมองทำงานอยู่ตลอดเวลา สำหรับคนที่เป็นโรคลมชักกลุ่มนี้ เซลล์สมองจะมีความไวผิดปกติและปล่อยกระแสไฟฟ้าส่วนเกินออกมาในช่วงที่หลับ ทำให้เกิดการชุกชุมของคลื่นไฟฟ้าสมองขัดจังหวะการนอน ส่งผลให้ร่างกายแสดงอาการกระตุก เกร็ง หรือมีพฤติกรรมแปลกๆ โดยที่เจ้าตัวมักไม่รู้ตัวเลยเพราะกำลังหลับสนิทอยู่
พฤติกรรมยามดึกแบบไหนที่ฟ้องว่านี่คือโรคลมชัก
เนื่องจากอาการเกิดขึ้นขณะหลับ คนไข้ส่วนใหญ่จึงมักรู้เรื่องจากคนนอนข้างๆ หรือญาติที่สังเกตเห็นความผิดปกติ ลักษณะอาการที่พบได้บ่อยมักจะมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ดังนี้
- สะดุ้งตื่นกะทันหันตอนดึก: มักจะตื่นขึ้นมาด้วยความตกใจ พร้อมอาการกล้ามเนื้อกระตุกอย่างรุนแรง
- เตะขาหรือสะบัดแขนซ้ำๆ: บางคนมีอาการปั่นจักรยานอากาศหรือถีบขาโดยไม่รู้ตัวในช่วงใกล้รุ่ง
- ส่งเสียงแปลกๆ หรือร้องตะโกน: อาจมีเสียงคราง เสียงคำราม หรือพูดคุยไม่รู้เรื่องในช่วงสั้นๆ แล้วกลับไปนอนต่อ
- ปัสสาวะรดที่นอนหรือกัดลิ้น: ตื่นมาพบรอยแผลที่ลิ้นด้านข้าง หรือมีอาการปัสสาวะราดขณะนอนหลับ ซึ่งมักเกิดจากการเกร็งตัวของกล้ามเนื้อ
ความแตกต่างระหว่างฝันร้าย ภาวะสะดุ้งตื่น และโรคลมชัก
อาการนอนละเมอหรือฝันร้ายทั่วไป คนไข้ส่วนใหญ่จะตื่นมาแล้วจำเรื่องราวความฝันได้ และมักจะขยับตัวลุกขึ้นเดินหรือนั่งพูดคุย แต่สำหรับโรคลมชักขณะนอนหลับ เหตุการณ์มักจะเกิดขึ้นสั้นๆ รวดเร็ว และเกิดขึ้นซ้ำๆ ในรูปแบบเดิมทุกคืน ตื่นมาแล้วจะจำอะไรไม่ได้เลย รู้สึกแค่มึนงง ง่วงนอนผิดปกติในตอนกลางวัน และมีอาการปวดกล้ามเนื้อเหมือนคนเพิ่งไปวิ่งมาราธอน
อันตรายแค่ไหนหากปล่อยไว้ไม่รักษา
การปล่อยให้มีอาการชักขณะนอนหลับโดยไม่ได้รับการดูแล นอกจากจะทำให้คุณภาพการนอนพังand สมองไม่ได้พักผ่อนอย่างแท้จริงแล้ว ยังเสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุตกเตียง ได้รับบาดเจ็บจากสิ่งรอบตัว รวมถึงในบางรายที่มีอาการรุนแรง อาจส่งผลกระทบต่อจังหวะการเต้นของหัวใจและการหายใจในช่วงที่หลับลึก ซึ่งเป็นอันตรายในระยะยาว
วิธีวินิจฉัยและตรวจเช็คความผิดปกติของสมอง
เมื่อมาพบแพทย์เพื่อตรวจหาส สาเหตุ แพทย์จะซักประวัติอย่างละเอียดทั้งจากตัวคนไข้และผู้ดูแล จากนั้นการตรวจที่สำคัญที่สุดคือการทำการตรวจคลื่นไฟฟ้าสมอง (EEG) โดยเฉพาะการตรวจแบบบันทึกคลื่นสมองร่วมกับการนอนหลับ (Sleep-deprived EEG) หรือการนอนตรวจที่ห้องปฏิบัติการการนอนหลับ (Sleep Test) เพื่อดูรูปแบบคลื่นสมองในช่วงที่หลับจริง ทำให้เห็นความผิดปกติที่ซ่อนอยู่ได้อย่างชัดเจน
การดูแลรักษาและการปรับตัวเพื่อให้ใช้ชีวิตได้อย่างปลอดภัย
ข่าวดีคือโรคลมชักกลุ่มนี้สามารถควบคุมได้ดีด้วยยาต้านชักที่แพทย์สั่ง โดยเป้าหมายหลักคือการปรับคลื่นไฟฟ้าสมองให้มีความสงบในช่วงเวลานอน นอกจากนี้การปรับพฤติกรรมการนอนก็สำคัญไม่แพ้กัน ควรเข้านอนและตื่นให้เป็นเวลา หลีกเลี่ยงความเครียด งดเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนหรือแอลกอฮอล์ในช่วงเย็น เพราะสิ่งเหล่านี้กระตุ้นให้คลื่นสมองเกิดความแปรปรวนได้ง่ายขึ้น หากคนรอบข้างสังเกตเห็นอาการเหล่านี้ ควรรีบพามาปรึกษาแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยที่ถูกต้องและคืนการนอนหลับที่มีคุณภาพให้กลับมาอีกครั้ง
