ลูกไม่ยอมเล่นกับเพื่อน หรือเรากำลังมองข้ามเรื่องการขาดทักษะการเล่นกับผู้อื่นไปหรือเปล่า

ช่วงนี้เวลาพาเจ้าตัวเล็กไปสนามเด็กเล่น หรือเวลาที่คุณครูที่โรงเรียนทักว่า ลูกดูจะเล่นกับเพื่อนไม่ค่อยเป็น เล่นร่วมกับคนอื่นไม่ได้ หรือมักจะมีปัญหาแย่งของเล่นและเข้าฝูงกับเพื่อนไม่ได้ คุณพ่อคุณแม่หลายคนอาจจะเริ่มกังวลใจ หลายครั้งเราเผลอมองว่าเป็นเรื่องปกติของเด็กที่เดี๋ยวโตขึ้นก็คงดี Aึ้นเอง แต่ในมุมมองของหมอ เรื่องการขาดทักษะการเล่นกับผู้อื่น เป็นสัญญาณเล็กๆ ที่สะท้อนถึงพัฒนาการทางสังคมและอารมณ์ที่พวกเราควรใส่ใจตั้งแต่เนิ่นๆ

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าลูกกำลังมีปัญหาเรื่องการเล่นกับเพื่อน

การเล่นสำหรับเด็กไม่ใช่แค่เรื่องสนุกฆ่าเวลา แต่คือการจำลองโลกใบใหญ่และการฝึกซ้อมทักษะชีวิต เด็กที่เริ่มมีปัญหาเรื่องการปรับตัวมักจะแสดงพฤติกรรมบางอย่างที่เราสังเกตได้ไม่ยากในชีวิตประจำวัน

เล่นคนเดียวตลอดเวลาและไม่สนใจสิ่งรอบข้าง

ถ้าลูกเอาแต่หมกมุ่นอยู่กับของเล่นชิ้นเดิม ซ้ำๆ โดยไม่สนใจเลยว่ารอบตัวมีเพื่อนกำลังชวนเล่น หรือไม่มีปฏิกิริยาตอบสนองเวลาเพื่อนเข้ามาใกล้ นี่อาจไม่ใช่แค่เด็กโลกส่วนตัวสูง แต่เป็นความยากลำบากในการเปิดรับสังคมรอบตัว

ไม่เข้าใจกฎกติกาการรอคอยและการผลัดกันเล่น

เวลาเห็นเด็กคนอื่นเล่นสไลเดอร์แล้วลูกวิ่งไปแทรก หรือแย่งของเล่นจากมือเพื่อนทันทีโดยไม่ฟังคำทัดทาน เด็กกลุ่มนี้มักจะยังไม่เข้าใจคอนเซปต์ของการผลัดกัน (Take turns) ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการอยู่ร่วมกับผู้อื่น

ทำไมเด็กบางคนถึงเข้าสังคมและเล่นกับเพื่อนไม่ค่อยเก่ง

สาเหตุไม่ได้เกิดจากการที่เด็กดื้อหรือนิสัยเอาแต่ใจตัวเองเสมอไปครับ ในทางการแพทย์และพัฒนาการเด็ก มีหลายปัจจัยที่เข้ามาเกี่ยวข้อง

การขาดโอกาสในการฝึกฝนและปฏิสัมพันธ์

เด็กที่เติบโตมาในบ้านที่มีผู้ใหญ่ล้อมรอบ ไม่มีพี่น้อง หรือแทบไม่ได้ออกไปเจอเพื่อนวัยเดียวกันเลย จะขาดโอกาสในการเรียนรู้ภาษากาย การแก้ปัญหาเฉพาะหน้าเวลาขัดแย้งกับเพื่อน ทำให้เมื่อต้องเจอสถานการณ์จริงจึงทำตัวไม่ถูก

พัฒนาการทางภาษาและการสื่อสารที่ยังไม่พร้อม

บางครั้งลูกอยากเล่นด้วยแต่พูดอธิบายความต้องการของตัวเองไม่เก่ง หรือสื่อสารกับเพื่อนไม่เข้าใจ จนสุดท้ายเลือกที่จะใช้วิธีผลัก ตี หรือร้องไห้งอแงแทนการเจรจา

คุณพ่อคุณแม่จะช่วยฝึกทักษะให้ลูกได้อย่างไรบ้าง

ข่าวดีคือทักษะทางสังคมเหล่านี้สามารถฝึกฝนและพัฒนาได้ผ่านการเล่นนี่แหละครับ หมอมีแนวทางง่ายๆ ที่พวกเราสามารถลองนำไปปรับใช้ที่บ้านได้เลย

เริ่มฝึกการผลัดกันเล่นจากในครอบครัว

ก่อนจะออกไปเจอโลกกว้าง เรามาเริ่มซ้อมกันที่บ้านก่อน เช่น เล่นโยนบอลผลัดกันรับ หรือต่อเลโก้ด้วยกัน โดยคุณพ่อคุณแม่ต้องคอยพูดเน้นย้ำคำว่า ตาหนู ตาแม่ เพื่อให้ลูกคุ้นเคยกับระบบคิวและการรอคอย

จัดนัดพบเพื่อนตัวน้อยกลุ่มเล็ก

ลองพาเด็กไปเจอเพื่อนบ้านหรือลูกของเพื่อนสนิทที่เป็นวัยเดียวกัน ในสภาพแวดล้อมที่ควบคุมได้และไม่วุ่นวายจนเกินไป คอยสังเกตการณ์อยู่ห่างๆ และช่วยไกล่เกลี่ยเวลาเกิดปัญหา เพื่อสอนวิธีพูดคุยแทนการใช้กำลัง

เมื่อไหร่ควรพามาพบแพทย์เพื่อประเมินพัฒนาการอย่างจริงจัง

หากลองปรับสิ่งแวดล้อมที่บ้านแล้ว อาการขาดทักษะการเล่นกับผู้อื่นยังคงเด่นชัด เช่น ลูกไม่สบตาเลยเวลาคุย เรียกชื่อไม่หัน พูดช้ามาก หรือมีพฤติกรรมทำอะไรซ้ำๆ แปลกๆ ร่วมด้วย แนะนำให้เข้ามาปรึกษาคุณหมอพัฒนาการเด็ก เพื่อตรวจประเมินอย่างละเอียดและรับคำแนะนำที่ตรงจุดครับ