เจาะลึกเรื่องการตัดไหมและถอดลวดเย็บแผลหลังการผ่าตัด: หมอเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่าย

ช่วงเวลาที่แผลผ่าตัดเริ่มแห้งและถึงกำหนดนัดมาพบแพทย์เพื่อเอาไหมหรือลวดออก มักจะเป็นวันที่คนไข้หลายคนมีความรู้สึกปะปนกันระหว่างความโล่งใจที่แผลดีขึ้นแล้ว กับความกังวลลึกๆ ว่าขั้นตอนการตัดไหมและถอดลวดเย็บแผลหลังการผ่าตัดจะเจ็บมากน้อยแค่ไหน ในฐานะหมอที่เจอคำถามนี้จากคนไข้ในห้องตรวจอยู่ทุกวัน วันนี้เลยอยากมาเล่าให้ฟังแบบเคลียร์ชัดทุกประเด็น เพื่อให้ทุกคนเตรียมตัวและคลายความกังวลไปพร้อมกัน

แผลแบบไหนต้องเย็บด้วยไหม และแบบไหนเลือกใช้ลวดเย็บ

ก่อนจะไปถึงขั้นตอนการเอาออก หมออยากชวนทำความเข้าใจเบื้องต้นก่อนว่า ทำไมแผลผ่าตัดแต่ละตำแหน่งถึงใช้วิธีปิดแผลไม่เหมือนกัน การเลือกใช้ไหมเย็บแผลหรือลวดเย็บขึ้นอยู่กับตำแหน่งของแผล แรงตึงของผิวหนังบริเวณนั้น รวมถึงความเหมาะสมที่แพทย์พิจารณาแล้วว่าจะช่วยให้แผลประสานกันได้ดีที่สุด ลวดเย็บมักถูกเลือกใช้กับแผลผ่าตัดที่มีความยาวและต้องการความรวดเร็วในการปิดแผล เช่น แผลผ่าตัดหน้าท้องหรือแผลผ่าตัดกระดูกและข้อ ส่วนไหมเย็บก็มีตั้งแต่ไหมละลายได้เองกับไหมที่ไม่ละลาย ซึ่งแบบหลังนี้เองที่จะต้องนัดกลับมาตัดออกเมื่อแผลสมานตัวดีแล้ว

ช่วงเวลาที่เหมาะสม: เมื่อไหร่ถึงจะถึงเวลาเอาไหมหรือลวดออก

คำถามยอดฮิตคือแผลต้องกี่วันถึงจะตัดไหมได้ โดยทั่วไปแล้วระยะเวลาจะไม่เท่ากัน ขึ้นอยู่กับตำแหน่งที่มีการเคลื่อนไหวและเลือดไปเลี้ยงมากน้อยแค่ไหน เช่น แผลบริเวณใบหน้าซึ่งผิวหนังบางและเลือดมาเลี้ยงเยอะ มักจะนัดตัดไหมเร็วภายใน 3 ถึง 5 วัน เพื่อไม่ให้เกิดรอยแผลเป็นจากรอยไหม แต่ถ้าเป็นแผลที่หน้าอก หน้าท้อง แขน หรือขา มักจะใช้เวลาประมาณ 7 ถึง 14 วัน ส่วนแผลบริเวณข้อต่อที่ต้องมีการยืดเหยียดบ่อย แพทย์อาจพิจารณาทิ้งไว้ราวๆ 14 วันขึ้นไป เพื่อให้มั่นใจว่าขอบแผลยึดติดกันแน่นหนาดีแล้วจริงๆ ก่อนทำการตัดไหมและถอดลวดเย็บแผลหลังการผ่าตัด

ขั้นตอนการตัดไหมและลวดเย็บแผล: เจ็บไหม ต้องเตรียมตัวอย่างไร

เมื่อถึงวันนัด สิ่งที่หมอจะทำคือการทำความสะอาดแผลเบื้องต้นเพื่อประเมินความพร้อม หากแผลแห้งสนิทและเนื้อเยื่อประสานกันดีแล้ว แพทย์หรือพยาบาลจะใช้เครื่องมือปลอดเชื้อค่อยๆ ดึงปมไหมขึ้นมาเล็กน้อย ใช้กรรไกรปลายแหลมตัดเส้นไหมแล้วดึงออกอย่างนุ่มนวล สำหรับลวดเย็บแผล จะมีเครื่องมือเฉพาะที่เรียกว่าตัวถอดลวด (Staple Remover) มาช่วยกดตรงกลางลวดให้งอตัวออก ทำให้ลวดหลุดออกจากผิวหนังได้อย่างรวดเร็ว ในแง่ของความรู้สึก คนไข้มักจะรู้สึกเหมือนโดนดึงเบาๆ หรือจี๊ดเล็กน้อยเพียงชั่วพริบตาเท่านั้น ไม่ได้เจ็บน่ากลัวอย่างที่คิด

การดูแลตัวเองหลังจากเอาไหมและลวดออกแล้ว

หลายคนเข้าใจผิดว่าพอตัดไหมหรือถอดลวดออกแล้วแปลว่าแผลหายสนิทร้อยเปอร์เซ็นต์และกลับไปใช้ชีวิตปกติได้เลย ความจริงคือเนื้อเยื่อชั้นล่างยังคงต้องใช้เวลาสร้างความแข็งแรงต่ออีกระยะหนึ่ง ในช่วง 2 ถึง 3 วันแรกหลังการเอาออก จึงยังควรระวังเรื่องการโดนน้ำโดยตรงตามคำแนะนำเดิม หลีกเลี่ยงการดึงรั้งแผล และหมั่นสังเกตว่าไม่มีอาการบวม แดง หรือมีน้ำเหลืองซึมออกมาจากรอยแผลเดิม หากแผลยังดูแห้งดี ก็สามารถเริ่มทาครีมลดรอยแผลเป็นได้ตามที่แพทย์แนะนำ

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าแผลเริ่มมีปัญหาและควรมาพบแพทย์ก่อนนัด

แม้ว่ากำหนดการตัดไหมและถอดลวดเย็บแผลหลังการผ่าตัดจะถูกวางไว้ล่วงหน้าแล้ว แต่ถ้าหากในช่วงรอยต่อก่อนถึงวันนัด คนไข้เริ่มมีอาการปวดตุบๆ ที่แผลมากขึ้นเรื่อยๆ แผลบวมแดงร้อน หรือมีหนองและเลือดซึมออกมาอย่างผิดปกติ รวมถึงมีไข้สูง แบบนี้ไม่ควรรอให้ถึงวันนัดเดิม แนะนำให้รีบเข้ามาให้แพทย์ตรวจเช็กแผลก่อนกำหนดทันที เพราะอาจมีภาวะแทรกซ้อนอย่างการติดเชื้อที่ต้องได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด