อุบัติเหตุโดนกระแทกตาแรงๆ จนมองไม่เห็น: เรื่องใกล้ตัวที่อันตรายกว่าที่คิด

ช่วงนี้เวลาตรวจคนไข้ที่ห้องฉุกเฉิน หม่อมักจะเจอเคสอุบัติเหตุไม่คาดคิดอยู่บ่อยๆ ทั้งอุบัติเหตุจากการเล่นกีฬา โดนลูกบอลกระแทกใส่หน้า อุบัติเหตุจากการทำงาน หรือแม้แต่การทะเลาะวิวาท แล้วมีวัตถุพุ่งเข้ามากระแทกที่ดวงตาโดยตรง สิ่งที่คนไข้หรือญาติมักจะตกใจกลัวที่สุดก็คือ จู่ๆ มองไม่เห็น มองภาพเบลอ หรือมืดสนิทไปเลย ซึ่งอาการตาบอดชั่วคราวหรือถาวรจากการถูกวัตถุพุ่งชนนี้ ถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่ชะล่าใจไม่ได้แม้แต่นาทีเดียวครับ

โดนกระแทกตาแค่นี้ ทำไมถึงทำให้มองไม่เห็นได้ล่ะ?

เวลาที่มีวัตถุพุ่งมาชนลูกตาด้วยความเร็วและแรง แรงกระแทกนั้นไม่ได้ส่งผลแค่ที่ผิวตาภายนอกนะครับ แต่มันส่งสะเทือนลึกเข้าไปข้างในลูกตาเปรียบเสมือนคลื่นกระแทกที่ทำลายโครงสร้างอันบอบบางข้างใน กลไกหลักๆ ที่ทำให้เกิดการมองไม่เห็นมีอยู่หลายอย่าง เช่น เลือดออกในช่องหน้าลูกตาจากเส้นเลือดฝอยฉีกขาด แรงกระแทกทำให้จอประสาทตาหลุดลอก หรือขั้วประสาทตาได้รับความเสียหายอย่างรุนแรงจากความดันในลูกตาที่พุ่งสูงขึ้นฉับพลันในเสี้ยววินาทีที่โดนกระแทก

อาการแบบไหนที่ฟื้นกลับมาได้ และแบบไหนอันตรายจนเสี่ยงตาบอดถาวร?

ในกรณีที่โชคดีหน่อย อาการมองไม่เห็นอาจเป็นแค่ชั่วคราว เช่น มีเลือดหรือลิ่มเลือดไปบังทิศทางของแสงที่เข้าตา หรือเกิดอาการบวมช้ำรอบดวงตาอย่างหนัก ซึ่งเมื่อเวลาผ่านไป เลือดถูกดูดซึมและอาการบวมยุบลง การมองเห็นก็จะค่อยๆ กลับมาเป็นปกติ แต่ถ้าแรงกระแทกนั้นรุนแรงจนถึงขั้นจอประสาทตาฉีกขาด ขั้วประสาทตาช้ำหนัก หรือเส้นเลือดใหญ่ในจอประสาทตาอุดตัน การมองเห็นที่หายไปนั้นอาจกลายเป็นความสูญเสียแบบถาวรได้เลยครับ แม้ว่าภายนอกดวงตาจะดูเหมือนไม่มีแผลฉีกขาดก็ตาม

เช็กด่วน อาการเตือนภัยแบบนี้ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที

หมออยากให้จำหลักง่ายๆ ว่า ถ้ามีความผิดปกติเกี่ยวกับการมองเห็นเกิดขึ้นหลังโดนกระแทก ห้ามรอดูอาการที่บ้านเด็ดขาด อาการที่ต้องรีบพบจักษุแพทย์โดยด่วนมีดังนี้

• มองไม่เห็นเลย หรือตามืดมัวลงอย่างกะทันหัน
• มองเห็นจุดดำลอยไปมาจำนวนมาก หรือเห็นแสงแฟลชคล้ายฟ้าแลบในความมืด
• เห็นภาพซ้อน หรือมองเห็นขอบเขตการมองเห็นแคบลงเหมือนมีม่านมาบัง
• มีอาการปวดตาอย่างรุนแรงร่วมกับปวดศีรษะและคลื่นไส้ อาเจียน
• รูม่านตาทั้งสองข้างขยายไม่เท่ากัน หรือตอบสนองต่อแสงไม่เท่ากัน

วิธีดูแลรักษาจากจักษุแพทย์

เมื่อมาถึงมือแพทย์ สิ่งแรกที่เราจะทำคือการตรวจประเมินสภาพลูกตาทั้งภายนอกและภายในอย่างละเอียดด้วยเครื่องมือเฉพาะทาง เช่น การส่องตรวจจอประสาทตาและการวัดความดันลูกตา การรักษาจะขึ้นอยู่กับความเสียหายที่พบครับ ถ้ามีเลือดออกในตาแพทย์อาจให้ยาหยอดตาเพื่อลดความดันและสั่งให้พักผ่อนนอนยกหัวสูง แต่ถ้าพบจอประสาทตาหลุดลอกหรือมีแผลฉีกขาด อาจจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดรักษาโดยเร็วที่สุดเพื่อกู้คืนการมองเห็นกลับมาให้ได้มากที่สุด

วิธีป้องกันอุบัติเหตุที่อาจพรากการมองเห็นไปตลอดกาล

อุบัติเหตุที่โดนวัตถุพุ่งชนตานั้น ส่วนใหญ่ป้องกันได้ครับ หากเรารู้จักระมัดระวังตัว เช่น การสวมแว่นตานิรภัยทุกครั้งเมื่อต้องทำงานช่าง ตัดหญ้า หรือทำงานที่เสี่ยงต่อเศษวัสดุกระเด็น การใส่อุปกรณ์ป้องกันขณะเล่นกีฬาที่มีความเสี่ยงสูงอย่างแบดมินตันหรือปั่นจักรยาน การป้องกันไว้ก่อนย่อมดีกว่าต้องมานั่งรักษาทีหลัง เพราะดวงตาคู่สวยของเรามีเพียงคู่เดียว และถ้าร่างกายสูญเสียการมองเห็นไปแล้ว การจะดึงกลับมาให้เหมือนเดิมนั้นไม่ใช่เรื่องง่ายเลยครับ