ภาวะช็อกจากการเสียเลือดในทารก เรื่องที่พ่อแม่ต้องรู้ก่อนสายเกินไป

ทำไมภาวะช็อกจากการเสียเลือดถึงเป็นเรื่องนาทีชีวิตของลูก

เวลาลูกน้อยมีแผลหรือเกิดอุบัติเหตุขึ้นมา คุณพ่อคุณแม่หลายคนมักจะกังวลเรื่องบาดแผลภายนอกจนลืมสังเกตอาการที่ซ่อนอยู่ข้างใน ภาวะช็อกจากการเสียเลือดในทารกไม่ใช่แค่เรื่องของการมีเลือดไหลออกมาให้เห็นชัดเจนเท่านั้น แต่เป็นสภาวะที่ร่างกายมีปริมาณเลือดหมุนเวียนไม่เพียงพอที่จะไปเลี้ยงอวัยวะสำคัญต่างๆ หากปล่อยไว้เพียงไม่กี่นาที อาจส่งผลกระทบต่อหัวใจ สมอง และไตของลูกน้อยอย่างรุนแรง

สังเกตอย่างไรว่าลูกกำลังเสียเลือดจนช็อก

ทารกไม่สามารถบอกเราได้ว่าเขารู้สึกอย่างไร ดังนั้นการสังเกตจากสัญญาณเตือนภายนอกจึงสำคัญที่สุด อาการที่บ่งบอกว่าร่างกายกำลังรับมือกับการเสียเลือดไม่ไหว ได้แก่

• ผิวพรรณดูซีดเผือดผิดปกติ โดยเฉพาะบริเวณริมฝีปากและปลายนิ้วมือ
• ตัวเย็นชืดแต่ลูกกลับดูอ่อนเพลียหรือซึมลงอย่างเห็นได้ชัด
• ชีพจรเต้นเร็วมากแต่เบาจนแทบจับไม่ได้
• ปัสสาวะน้อยลงอย่างผิดปกติ ซึ่งเป็นสัญญาณว่าเลือดไปเลี้ยงไตไม่พอ
• มีอาการกระสับกระส่าย ร้องไห้เสียงแหลม หรือดูง่วงซึมผิดปกติจนปลุกยาก

สาเหตุที่ทำให้ทารกเสียเลือดจนเกิดภาวะช็อก

ในทารกแรกเกิดหรือเด็กเล็ก ปริมาณเลือดในร่างกายมีน้อยกว่าผู้ใหญ่มาก ดังนั้นการสูญเสียเลือดเพียงเล็กน้อยก็อาจส่งผลกระทบรุนแรงได้ สาเหตุส่วนใหญ่ที่หมอพบในคลินิกหรือห้องฉุกเฉินมักมาจาก

• อุบัติเหตุรุนแรงที่ทำให้เกิดบาดแผลฉกรรจ์ หรือการกระทบกระเทือนอย่างหนักจนเลือดออกภายใน
• การเจาะเลือดหรือการทำหัตถการทางการแพทย์ในทารกที่ป่วยหนักแล้วมีการเสียเลือดซ้ำๆ
• ภาวะแทรกซ้อนจากการผ่าตัด
• เลือดออกในระบบทางเดินอาหารหรือภาวะผิดปกติในการแข็งตัวของเลือด

เมื่อสงสัยว่าลูกมีอาการช็อก ต้องทำอย่างไรในวินาทีเร่งด่วน

หากคุณพบว่าลูกมีอาการตามที่กล่าวมา หรือเกิดเหตุการณ์ที่ทำให้เสียเลือดมาก สิ่งแรกที่ต้องทำคือตั้งสติและปฏิบัติ ดังนี้

หยุดเลือดให้เร็วที่สุด

ใช้ผ้าสะอาดกดลงบนบาดแผลโดยตรงเพื่อห้ามเลือด อย่าพยายามยกผ้าออกดูบ่อยๆ เพราะจะทำให้ลิ่มเลือดที่กำลังก่อตัวหลุดออกมา หากเลือดชุ่มผ้า ให้วางผ้าผืนใหม่ทับลงไปทันที

จัดท่าให้เหมาะสมและรักษาอุณหภูมิ

ให้นอนราบและอาจหนุนขาสูงเล็กน้อยเพื่อให้เลือดไหลเวียนไปเลี้ยงสมองได้ดีขึ้น และต้องใช้ผ้าห่มคลุมตัวลูกเพื่อป้องกันไม่ให้ร่างกายเสียอุณหภูมิ เพราะทารกที่ช็อกจะสูญเสียความร้อนได้เร็วมาก

ไปโรงพยาบาลให้เร็วที่สุด

ภาวะนี้ต้องการการรักษาเฉพาะทาง ทั้งการให้น้ำเกลือเข้าเส้นเลือดและการให้เลือดทดแทน การรีบพาลูกส่งห้องฉุกเฉินที่ใกล้ที่สุดคือทางรอดเดียวที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับลูกน้อย

การป้องกันและวิธีดูแลให้ปลอดภัยจากภาวะนี้

หัวใจสำคัญคือการดูแลเรื่องความปลอดภัยในชีวิตประจำวัน ป้องกันการเกิดอุบัติเหตุในบ้าน และการสังเกตอาการผิดปกติอย่างใกล้ชิดหลังจากลูกผ่านการเจ็บป่วยหนักหรือผ่าตัด การไวต่อความรู้สึกของคุณพ่อคุณแม่ต่อความเปลี่ยนแปลงเล็กๆ น้อยๆ ของลูก คือเครื่องมือที่ดีที่สุดในการป้องกันภาวะวิกฤตนี้