ภาวะซีดหรือโลหิตจางจากการเสียเลือดเรื้อรัง: สัญญาณเตือนเงียบๆ ที่ไม่ควรมองข้าม

เวลาเดินตรวจที่คลินิก สิ่งหนึ่งที่มักจะเจออยู่บ่อยๆ คือคนไข้เดินเข้ามาด้วยอาการเหนื่อยง่าย หน้ามืด วิงเวียนศีรษะ หรือบางคนบอกว่าทำอะไรนิดหน่อยก็เพลียแล้ว พอนำเลือดไปตรวจผลปรากฏว่าเป็นภาวะซีดหรือโลหิตจาง แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ หลายคนไม่ได้เสียเลือดครั้งละมากๆ อย่างอุบัติเหตุ แต่เป็นการสูญเสียเลือดทีละน้อยแต่เรื้อรังโดยที่เจ้าตัวไม่รู้ตัวเลย

ทำไมการเสียเลือดทีละน้อยถึงทำให้ร่างกายพังได้ช้าๆ

หากเปรียบเลือดในร่างกายเหมือนน้ำมันเครื่องในรถยนต์ ภาวะโลหิตจางก็เหมือนสัญญาณเตือนน้ำมันเครื่องใกล้หมด ร่างกายเรามีความสามารถในการปรับตัวสูงมากครับ เวลาที่มีการเสียเลือดทีละน้อย เช่น เลือดออกในทางเดินอาหารหรือประจำเดือนมามากผิดปกติ ร่างกายจะพยายามดึงธาตุเหล็กสำรองมาใช้อย่างเต็มที่ จนกระทั่งธาตุเหล็กหมดเกลี้ยง การสร้างเม็ดเลือดแดงจึงเริ่มลดลง กลายเป็นภาวะซีดที่ค่อยๆ คืบคลานเข้ามาโดยที่เราแทบไม่รู้สึกผิดปกติในช่วงแรก

ต้นตอของปัญหา: เลือดหายไปไหนทีละนิดในแต่ละวัน

การตามหาว่าเลือดรั่วไหลไปจากตรงไหนคือหัวใจสำคัญของการรักษาภาวะนี้ โดยสาเหตุที่พบบ่อยในชีวิตประจำวันมักมาจากจุดเหล่านี้

• ปัญหาจากระบบทางเดินอาหาร: นี่คือตัวการใหญ่ที่สุด ไม่ว่าจะเป็นแผลในกระเพาะอาหาร การใช้ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs ติดต่อกันนานๆ ติ่งเนื้อ หรือแม้กระทั่งโรคมะเร็งลำไส้ ซึ่งทำให้มีเลือดซึมปนออกมากับอุจจาระทีละน้อยโดยมองด้วยตาเปล่าไม่เห็น
>
• ปัญหาประจำเดือนของสาวๆ: สำหรับผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ การมีประจำเดือนมามากหรือนานเกินไป เป็นสาเหตุอันดับต้นๆ ที่ทำให้สูญเสียธาตุเหล็กสะสมจนเกิดภาวะซีด
• ริดสีดวงทวารหนัก: การมีเลือดสดหยดตามหลังการขับถ่ายเรื้อรัง ถึงจะดูทีละน้อยแต่ถ้ารวมกันหลายๆ เดือนก็ทำให้ซีดได้เช่นกัน

สัญญาณเตือนภัยใกล้ตัวที่บอกว่าเลือดเริ่มจาง

นอกจากอาการอ่อนเพลียเรื้อรังที่เราคุ้นเคยกันดีแล้ว ร่างกายยังมีลูกเล่นอื่นๆ ที่คอยฟ้องว่าเม็ดเลือดแดงกำลังลดลง ลองสังเกตตัวเองดูว่ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วยหรือไม่

• หน้าซีด ผิวพรรณดูอิดโรย เล็บเปราะง่าย หรือเล็บแอ่นโค้งงอคล้ายช้อน
>
• เหนื่อยง่ายผิดปกติ หัวใจเต้นเร็ว หรือรู้สึกหวิวๆ เหมือนจะเป็นลมเวลาเปลี่ยนท่าทาง
>
• มีอาการแปลกๆ เช่น อยากกินน้ำแข็ง ก้อนดิน หรือกระดาษ ซึ่งเป็นพฤติกรรมที่มักพบในคนขาดธาตุเหล็กอย่างรุนแรง
>

วิธีดูแลรักษาและการตรวจหาสะเก็ดแผลในร่างกาย

การรักษาภาวะซีดจากการเสียเลือดเรื้อรัง ไม่ใช่แค่การกินยาบำรุงเลือดให้จบไปเป็นเดือนๆ แล้วเลิก แต่แพทย์ต้องหาต้นเหตุให้เจอว่าเลือดรั่วจากตรงไหน หากพบแผลในกระเพาะต้องรักษาแผล หากพบติิ่งเนื้อในลำไส้ก็ต้องตัดออก ควบคู่ไปกับการชดเชยธาตุเหล็กเพื่อให้ร่างกายกลับมาสร้างเม็ดเลือดแดงได้อย่างมีประสิทธิภาพเหมือนเดิม