ลูกน้อยตัวร้อนจี๋! การวินิจฉัยแยกโรคไข้สูงในทารก ที่คุณพ่อคุณแม่ต้องรู้ทัน

เวลาที่ลูกน้อยตัวร้อนจัดจนปรอทพุ่งสูงปรี๊ด เชื่อว่าหัวใจของคุณพ่อคุณแม่คงหล่นไปอยู่ที่ตาตุ่ม เด็กเล็กโดยเฉพาะทารกยังบอกอาการไม่ได้ว่าเจ็บปวดตรงไหน ร้องงอแงอย่างเดียว ยิ่งทำให้คนเลี้ยงใจคอไม่ดี การจับไข้สูงในเด็กเล็กจึงไม่ใช่เรื่องที่จะปล่อยผ่านหรือเดาเอาเองได้ เพราะเบื้องหลังไข้นั้นอาจเป็นแค่หวัดธรรมดา หรืออาจเป็นโรคติดเชื้อรุนแรงที่ต้องรักษาด่วน

เมื่อไหร่ถึงเรียกว่าไข้สูงในเด็กเล็ก?

ในทางการแพทย์ สำหรับทารกอายุต่ำกว่า 3 เดือน อุณหภูมิทางทวารหนักที่สูงตั้งแต่ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไปถือว่ามีไข้แล้ว และต้องระวังเป็นพิเศษเพราะระบบภูมิคุ้มกันยังทำงานได้ไม่เต็มที่ ส่วนเด็กที่โตขึ้นมาหน่อย เกณฑ์อาจจะหย่อนลงมานิดหน่อย แต่ถ้าแตะ 38.5 หรือ 39 องศาเซลเซียสเมื่อไหร่ นั่นแปลว่าไข้สูงและร่างกายกำลังต่อสู้กับอะไรบางอย่างอยู่

โรคอะไรบ้างที่ซ่อนอยู่หลังอาการไข้สูง?

เวลาหมอตรวจเด็กตัวร้อน เราไม่ได้มองแค่ตัวเลขอุณหภูมิ แต่ต้องมานั่งไล่เรียงกันว่าเชื้อโรคมันมาจากไหน การวินิจฉัยแยกโรคจึงเป็นหัวใจสำคัญในการรักษา โรคพบบ่อยที่เราต้องนึกถึงมีดังนี้ครับ

การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ: ตัวแสบที่มองไม่เห็น

เด็กเล็กหลายคนไข้สูงลอยโดยไม่มีอาการไอ น้ำูก หรือท้องเสียเลย ร้องกวนเวลาฉี่ สิ่งแรกที่เราต้องนึกถึงคือการติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ ซึ่งพบได้บ่อยในเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี การตรวจปัสสาวะจึงเป็นขั้นตอนสำคัญมากในห้องตรวจ

ไข้หวัดใหญ่และไวรัสอาร์เอสวี (RSV): โรคยอดฮิตตามฤดูกาล

ถ้ามาด้วยไข้สูงร่วมกับไอ หอบเหนื่อย หายใจมีเสียงครืดคราด หรือซึมลง ไวรัสในระบบทางเดินหายใจอย่างไข้หวัดใหญ่ หรือ RSV คือจำเลยหลักในช่วงหน้าฝนหรือหน้าหนาว เด็กกลุ่มนี้บางคนไข้สูงจนชักได้ถ้าไม่ระวัง

โรคหัดเยอรมัน หรือ ไข้ผื่นกุหลาบ: ไข้สูงปรี๊ดพอยุบแล้วผื่นขึ้น

อันนี้เป็นคลาสสิกของเด็กเล็ก ลูกจะมีไข้สูงอยู่สัก 3 วัน กินไม่ได้นอนไม่หลับ แต่พอวันที่สี่ไข้ลดฮวบลง กลายเป็นมีผื่นแดงขึ้นเต็มตัว คุณพ่อคุณแม่ตกใจกันใหญ่ แต่จริงๆ แล้วมักจะดีขึ้นเองตามธรรมชาติ

โรคติดเชื้อในกระแสเลือดหรือเยื่อหุ้มสมองอักเสบ: ภาวะวิกฤตที่ต้องรีบเจอหมอ

นี่คือสิ่งที่เรากลัวที่สุด ไข้สูงมาก ซึมมากปลุกไม่ตื่น อาเจียนพุ่ง มีจุดจ้ำเลือดขึ้นตามตัว หรือกระหม่อมหน้าโป่งตึง กลุ่มนี้ต้องวินิจฉัยแยกโรคและให้ยาปฏิชีวนะทางเส้นเลือดทันที ช้าไม่ได้แม้แต่นาทีเดียว

สัญญาณเตือนภัยแบบไหนที่แปลว่าอันตรายต้องรีบพาไปโรงพยาบาล?

ถ้าลูกมีอาการเหล่านี้ร่วมกับไข้สูง ห้ามรอดูอาการที่บ้านเด็ดขาดครับ

• เด็กอายุต่ำกว่า 3 เดือนที่มีไข้ แม้จะดูร่าเริงดีก็ต้องหาหมอทันที
• ซึมมาก ปลุกตื่นยาก หรือร้องกรามค้างไม่หยุด
• หายใจหอบแรงจนซี่โครงบุ๋ม หรือริมฝีปากเขียวคล้ำ
• มีอาการชักเกร็ง ตาค้าง
• มีผื่นจุดสีแดงหรือม่วงที่ไม่จางลงเวลากดทับ
• อาเจียนพุ่งทุกครั้งที่กินน้ำหรือนม ปัสสาวะน้อยกว่าปกติ

การดูแลเบื้องต้นที่บ้านก่อนมาพบแพทย์

ระหว่างที่กำลังเตรียมตัวเดินทางมาหาหมอ สิ่งที่ทำได้คือการเช็ดตัวลดไข้ด้วยน้ำอุ่นเพื่อระบายความร้อน และการให้ยาลดไข้พาราเซตามอลตามน้ำหนักตัวที่ถูกต้อง หลีกเลี่ยงการใช้ยาแอสไพรินในเด็กเด็ดขาดเพราะอาจทำให้เกิดกลุ่มอาการเรย์ที่มีอันตรายถึงชีวิต และที่สำคัญที่สุดคือสังเกตพฤติกรรมรอบตัวของลูกร่วมด้วย เพราะลักษณะอาการที่เปลี่ยนไปคือเบาะแสสำคัญที่สุดในการช่วยคุณหมอวินิจฉัยโรคครับ