มือลอก ผื่นแดงคันจากน้ำยาล้างจานหรือน้ำยาถูพื้น: รับมืออย่างไรให้ผิวไม่พัง

อาการระคายเคืองจากสารเคมีในผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด เกิดขึ้นได้อย่างไร

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการมือลอก ผิวแดง หรือมีตุ่มน้ำใสขึ้นตามง่ามนิ้ว โดยเฉพาะหลังจากช่วงที่มีการทำความสะอาดบ้านครั้งใหญ่ สิ่งเหล่านี้คือสัญญาณเตือนว่าผิวหนังของเรากำลังต่อสู้กับสารเคมีที่รุนแรงเกินไป โดยปกติผิวหนังชั้นนอกสุดมีหน้าที่เป็นเกราะป้องกันความชื้นและสิ่งแปลกปลอม แต่สารเคมีในน้ำยาทำความสะอาดทั่วไปมักมีฤทธิ์เป็นด่างเข้มข้น ซึ่งเข้าไปชะล้างน้ำมันตามธรรมชาติที่เคลือบผิวอยู่ออกไป ทำให้เกิดอาการระคายเคืองจากสารเคมีในผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดตามมา

สัญญาณเตือนที่ผิวหนังกำลังบอกว่าแพ้สารเคมี

อาการเริ่มแรกมักจะไม่รุนแรงจนสังเกตเห็นได้ทันที แต่หากสัมผัสสะสมไปเรื่อยๆ จะเริ่มเห็นความเปลี่ยนแปลงดังนี้

• ผิวแห้งกร้าน แตกเป็นขุย หรือลอกเป็นแผ่น
• มีอาการคันยิบๆ ตามง่ามนิ้วหรือบริเวณที่สัมผัสสารเคมีโดยตรง
• ผิวหนังเปลี่ยนเป็นสีแดงสด หรือมีอาการบวมแดง
• ในรายที่เป็นหนัก อาจพบตุ่มน้ำใสขนาดเล็กเกิดขึ้น ซึ่งมักจะมีอาการแสบร่วมด้วย

วิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้นเมื่อรู้ตัวว่าระคายเคืองผิว

หากเพิ่งเริ่มมีอาการ สิ่งแรกที่ต้องทำคือการหยุดพักการสัมผัสสารเคมีตัวการนั้นโดยทันที

ล้างทำความสะอาดผิวหนังอย่างถูกวิธี

ให้ใช้น้ำเปล่าสะอาดหรือสบู่อ่อนๆ ที่มีค่า pH เป็นกลาง ล้างคราบสารเคมีออกให้หมด หลีกเลี่ยงการใช้น้ำอุ่นจัดเพราะจะยิ่งทำให้ผิวแห้งและสูญเสียน้ำมันมากขึ้น หลังจากล้างสะอาดแล้วให้ซับด้วยผ้าขนหนูเบาๆ ห้ามขัดถูแรงเด็ดขาด

เติมความชุ่มชื้นเพื่อซ่อมแซมเกราะป้องกันผิว

การทามอยส์เจอไรเซอร์ประเภทปราศจากน้ำหอมและแอลกอฮอล์จะช่วยกักเก็บความชุ่มชื้นได้ดีที่สุด แนะนำให้เลือกผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของเซราไมด์ (Ceramide) หรือปิโตรเลียมเจลลี่ เพื่อสร้างฟิล์มบางๆ เคลือบผิวไว้ให้เกราะป้องกันผิวกลับมาแข็งแรงอีกครั้ง

ปรับพฤติกรรมการใช้งานเพื่อป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ

หัวใจสำคัญของการรักษาคือการป้องกัน หากต้องใช้งานสารเคมีเหล่านั้นต่อไป ควรปรับเปลี่ยนวิธีดังนี้

• ใส่ถุงมือยางที่มีซับในเป็นผ้าสำลีทุกครั้งที่ต้องใช้งานผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด เพื่อไม่ให้สารเคมีสัมผัสกับผิวหนังโดยตรง
• หากต้องทำงานบ้านเป็นเวลานาน ควรถอดถุงมือออกพักบ้างเพื่อไม่ให้เหงื่อหมักหมมอยู่ภายในถุงมือ เพราะความชื้นจากเหงื่อก็สามารถทำให้ผิวเปื่อยและระคายเคืองได้เช่นกัน
• เลือกใช้ผลิตภัณฑ์สูตรธรรมชาติหรือผลิตภัณฑ์ที่มีค่าความเป็นกรด-ด่างใกล้เคียงกับผิวหนัง

อาการแบบไหนที่ควรหยุดรักษาเองแล้วมาพบแพทย์

หากดูแลเบื้องต้นด้วยการงดสัมผัสและทามอยส์เจอไรเซอร์แล้วผ่านไป 3-5 วันอาการยังไม่ดีขึ้น หรือมีสัญญาณของการติดเชื้อแทรกซ้อน เช่น มีหนองไหล ผิวหนังบวมร้อนผิดปกติ หรือมีไข้ร่วมด้วย แนะนำว่าไม่ควรซื้อยาทาสเตียรอยด์ความเข้มข้นสูงมาใช้เอง เพราะหากใช้ผิดประเภทอาจทำให้ผิวบางหรือเกิดเชื้อราตามมาได้ ควรมาพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยที่ถูกต้องและรับยาที่เหมาะสมกับระดับความรุนแรงของอาการครับ