ผลกระทบจากการใส่สายสวนปัสสาวะเป็นเวลานาน: สิ่งที่คนไข้และญาติควรรู้

ทำไมคุณหมอถึงต้องให้ใส่สายสวนปัสสาวะ

หลายครั้งที่ผู้ป่วยจำเป็นต้องใส่สายสวนปัสสาวะ ไม่ว่าจะเป็นช่วงที่เพิ่งผ่าตัดเสร็จ หรือในกรณีที่คุณหมอประเมินแล้วว่าร่างกายไม่สามารถควบคุมการขับถ่ายได้เอง หรือมีปัญหาท่อปัสสาวะอุดตัน การใส่สายสวนเป็นตัวช่วยที่สำคัญมากในการระบายของเสียออกจากร่างกาย แต่เมื่อต้องใส่ต่อเนื่องเป็นเวลานาน ความเสี่ยงเรื่อง ผลกระทบจากการใส่สายสวนปัสสาวะ ก็กลายเป็นเรื่องที่ต้องใส่ใจเป็นพิเศษ

เชื้อโรคตัวร้ายกับการติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ

เรื่องที่พบบ่อยที่สุดคือการติดเชื้อ เพราะสายสวนคือสิ่งแปลกปลอมที่เชื่อมต่อจากภายนอกเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะโดยตรง หากดูแลรักษาไม่สะอาด เชื้อแบคทีเรียจากผิวหนังรอบนอกสามารถเดินทางผ่านสายเข้าไปก่อตัวจนเกิดการติดเชื้อได้ อาการที่บ่งบอกว่าเริ่มไม่ดีแล้วคือ ปัสสาวะมีสีขุ่น มีตะกอน มีกลิ่นเหม็นผิดปกติ หรือบางรายอาจมีไข้หนาวสั่นร่วมด้วย

เมื่อสายสวนทำให้เกิดการระคายเคืองและบาดเจ็บ

ร่างกายเราฉลาดพอที่จะรู้ว่ามีสิ่งแปลกปลอมอยู่ในท่อทางเดินปัสสาวะ เมื่อใส่ไว้นานเกินไป สายยางอาจไปเสียดสีกับผนังท่อหรือคอกระเพาะปัสสาวะ ทำให้เกิดอาการอักเสบ บวมแดง หรือในบางรายอาจมีเลือดปนออกมากับปัสสาวะได้ การพยายามดึงรั้งสายโดยไม่ตั้งใจก็เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดการบาดเจ็บรุนแรงในช่องท่อปัสสาวะ

ตะกอนนิ่วปัญหาเงียบจากการใส่สายยาวนาน

การมีสิ่งแปลกปลอมแช่อยู่ในกระเพาะปัสสาวะเป็นเวลานานอาจทำให้เกิดการสะสมของตะกอนปัสสาวะ หรือในบางรายอาจกลายเป็นก้อนนิ่วเล็กๆ เกาะอยู่ตามปลายสายหรือในกระเพาะปัสสาวะ ซึ่งนอกจากจะสร้างความระคายเคืองแล้ว ยังทำให้อุดตันจนปัสสาวะไหลไม่สะดวก และอาจส่งผลให้การติดเชื้อกลับมาเป็นซ้ำๆ ได้ง่ายขึ้น

วิธีดูแลตัวเองให้ปลอดภัยที่สุดในขณะใส่สายสวน

• รักษาความสะอาดรอบจุดที่สายออกมาอย่างสม่ำเสมอ โดยการล้างด้วยน้ำสะอาดและสบู่เหลวอ่อนๆ อย่างเบามือ
• หมั่นสังเกตสีและปริมาณปัสสาวะ หากเริ่มขุ่นหรือมีเลือดปน ให้รีบปรึกษาพยาบาลหรือคุณหมอทันที
• จัดวางถุงรองรับปัสสาวะให้ต่ำกว่าระดับเอวเสมอ เพื่อป้องกันไม่ให้ปัสสาวะไหลย้อนกลับเข้าไปในกระเพาะปัสสาวะ
• ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอตามที่ร่างกายต้องการ เพื่อช่วยขับล้างเชื้อโรคและลดการเกิดตะกอนสะสม
• ระวังเรื่องการดึงรั้งสาย โดยเฉพาะเวลาขยับตัวหรือเปลี่ยนชุด เพื่อป้องกันการบาดเจ็บของทางเดินปัสสาวะ

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบกลับมาพบหมอ

หากดูแลแล้วยังมีอาการปวดท้องน้อยอย่างรุนแรง ปัสสาวะไม่ออกแม้สายไม่ได้พับงอ หรือมีไข้สูงร่วมกับการปวดหลังส่วนล่าง นี่คือสัญญาณเตือนว่าเกิดภาวะแทรกซ้อนที่จำเป็นต้องได้รับการตรวจวินิจฉัยและรักษาจากแพทย์โดยด่วน อย่าปล่อยทิ้งไว้จนอาการลุกลามครับ