ผลกระทบจากการใส่สายสวนปัสสาวะเป็นเวลานานที่คนไข้และญาติควรรู้

ทำไมคุณหมอถึงต้องให้ใส่สายสวนปัสสาวะ

หลายครั้งที่คนไข้ถามหมอว่า ทำไมต้องใส่สายสวนปัสสาวะไว้ตลอดเวลา มันดูเกะกะและไม่สบายตัวเลย ซึ่งหมอเข้าใจความรู้สึกนี้ดีครับ การใส่สายสวนปัสสาวะส่วนใหญ่หมอจะพิจารณาใช้ในกรณีที่คนไข้ควบคุมการขับถ่ายเองไม่ได้ มีปัญหาปัสสาวะไม่ออก หรือต้องการให้หมอติดตามปริมาณปัสสาวะอย่างแม่นยำเพื่อประเมินการทำงานของไตและการให้น้ำเกลือ แต่เมื่อต้องใส่ต่อเนื่องเป็นเวลานาน ความเสี่ยงต่างๆ ก็มักจะตามมาครับ

ความเสี่ยงอันดับหนึ่งคือเรื่องการติดเชื้อ

เมื่อมีสายพลาสติกค้างอยู่ในท่อปัสสาวะ ร่างกายจะมองว่าเป็นสิ่งแปลกปลอมและอาจเกิดการอักเสบได้ง่าย ผลกระทบจากการใส่สายสวนปัสสาวะเป็นเวลานานที่เจอบ่อยที่สุดคือ การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ เนื่องจากเชื้อแบคทีเรียจากภายนอกสามารถเกาะตัวตามสายและเคลื่อนตัวเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะได้ง่ายกว่าปกติ ทำให้คนไข้อาจมีไข้ ปัสสาวะขุ่น มีกลิ่นเหม็น หรือมีอาการปวดท้องน้อยร่วมด้วย

ปัญหาการระคายเคืองและอาการบาดเจ็บของท่อปัสสาวะ

การที่สายสวนถูกวางคาไว้ตลอดเวลาอาจทำให้เกิดการเสียดสีบริเวณหูรูดหรือทางเดินปัสสาวะ หากมีการดึงรั้งของสายโดยไม่ตั้งใจ อาจทำให้เกิดแผลถลอกหรือเนื้อเยื่ออักเสบ บางรายที่ใส่ไว้นานเกินไปอาจมีนิ่วเกิดขึ้นในกระเพาะปัสสาวะได้ เพราะตัวสายเองอาจกลายเป็นจุดเกาะของตะกอนปัสสาวะจนกลายเป็นก้อนนิ่วในที่สุด

ดูแลสายสวนอย่างไรให้ปลอดภัยและลดการอักเสบ

• รักษาความสะอาดบริเวณจุดที่สายออกมาอย่างสม่ำเสมอด้วยน้ำสะอาดหรือน้ำเกลือล้างแผล
• หมั่นล้างมือให้สะอาดก่อนทุกครั้งที่จะต้องสัมผัสสายหรือถุงเก็บปัสสาวะ
• จัดวางถุงเก็บปัสสาวะให้ต่ำกว่าระดับกระเพาะปัสสาวะเสมอเพื่อป้องกันปัสสาวะไหลย้อนกลับ
• ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอตามที่ร่างกายต้องการ เพื่อช่วยขับล้างแบคทีเรียไม่ให้สะสมในกระเพาะปัสสาวะ

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ต้องรีบปรึกษาหมอ

หากญาติสังเกตเห็นอาการผิดปกติเหล่านี้ ไม่ควรนิ่งนอนใจครับ เพราะอาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อรุนแรงหรือการอุดตันของสาย:

• มีไข้สูง หนาวสั่น หรือซึมลงโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน
• ปัสสาวะไม่ออกหรือปัสสาวะลดลงอย่างผิดปกติ
• มีเลือดปนในปัสสาวะจนเห็นได้ชัด
• มีหนองหรือสารคัดหลั่งที่ดูผิดปกติไหลซึมออกมาจากรอบๆ สายสวน
• ปวดบริเวณท้องน้อยหรือปวดหลังอย่างรุนแรง

การใส่สายสวนปัสสาวะไม่ใช่เรื่องที่ต้องกังวลจนเกินไปหากได้รับการดูแลที่ถูกวิธี แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือการหมั่นประเมินกับแพทย์เจ้าของไข้เสมอว่า ยังมีความจำเป็นต้องใส่อยู่หรือไม่ เพราะเมื่อไหร่ที่สามารถเอาสายออกได้เร็วเท่าไหร่ โอกาสที่ร่างกายจะกลับมาฟื้นฟูและมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อก็น้อยลงเท่านั้นครับ