เจาะลึกการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมแบบทั้งหมดและแบบบางส่วน แบบไหนตอบโจทย์เข่าพังของคุณ

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาหาที่ห้องตรวจแล้วบอกว่า เดินทีไรเสียงข้อเข่าดังกรอบแกรบ ปวดแปลบจนลุกไม่ขึ้น แถมขาเริ่มโก่งผิดรูป มักจะเป็นสัญญาณเตือนว่าผิวกระดูกอ่อนข้อเข่าเสื่อมสภาพไปมากแล้ว หลายคนพยายามกินยา ฉีดน้ำข้อเข่า หรือทำกายภาพบำบัดมาสารพัดวิธี แต่สุดท้ายอาการปวดก็ยังกลับมากวนใจจนใช้ชีวิตประจำวันไม่ได้ การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมจึงเป็นทางออกสุดท้ายที่ช่วยคืนชีวิตใหม่ให้กลับมาเดินได้คล่องตัวอีกครั้ง แต่คำถามที่หมอมักจะได้ยินบ่อยที่สุดคือ แล้วเราควรเลือกผ่าตัดแบบทั้งหมดหรือแบบบางส่วนดีล่ะ

ความต่างของเข่าพัง: ทำไมบางคนเปลี่ยนแค่บางส่วนได้แต่บางคนต้องเปลี่ยนทั้งหมด

ก่อนจะตัดสินใจเลือกวิธีผ่าตัด หมออยากให้ทำความเข้าใจโครงสร้างข้อเข่าของเราก่อน ข้อเข่าคนเราไม่ได้มีแค่ห้องเดียว แต่แบ่งออกเป็น 3 ส่วนหลักๆ คือ ห้องด้านใน ห้องด้านนอก และห้องลูกสะบ้า เวลาที่ข้อเข่าเสื่อม มันไม่ได้เสื่อมพร้อมกันทีเดียวทุกส่วนเหมือนหน้าหนังสือที่เก่าพร้อมกัน แต่ส่วนใหญ่จะสึกหรอหรือพังแค่จุดใดจุดหนึ่งก่อนจากน้ำหนักตัวหรือการใช้งานสะสม

ถ้าตรวจดูแล้วพบว่าผิวกระดูกเสียหายแค่จุดเดียว เช่น เสื่อมเฉพาะข้อเข่าด้านใน แต่ผิวกระดูกส่วนอื่นยังแข็งแรงดี เส้นเอ็นหลักในเข่ายังทำงานได้ปกติ เราก็จะมีทางเลือกที่เรียกว่าการผ่าตัดแบบบางส่วน แต่ถ้าความเสื่อมลามไปทั่วทุกห้องจนผิวกระดูกสึกกร่อนหมดแล้ว การผ่าตัดแบบทั้งหมดจึงเป็นคำตอบเดียวที่จะแก้ปัญหาได้ยั่งยืน

รู้จักการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมแบบบางส่วน: แผลเล็ก ฟื้นตัวไว เก็บของเดิมไว้ให้มากที่สุด

การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมแบบบางส่วน หรือที่ในทางการแพทย์เรียกว่า Unicompartmental Knee Arthroplasty เปรียบเสมือนการซ่อมบ้านเฉพาะจุดที่หลังคารั่ว แทนที่จะรื้อสร้างใหม่ทั้งหลัง

จุดเด่นที่ทำให้หลายคนสนใจ

• แผลผ่าตัดมีขนาดเล็กกว่า: แพทย์จะเปิดแผลเฉพาะบริเวณที่มีปัญหา ทำให้เสียเลือดน้อยกว่า
• ความรู้สึกหลังผ่าตัดเป็นธรรมชาติสูง: เนื่องจากเรายังเก็บเอ็นไขว้หน้าและเอ็นไขว้หลังของคนไข้ไว้ครบถ้วน เวลาเดินจะรู้สึกเหมือนใช้เข่าธรรมชาติของตัวเองมากกว่า
• กลับบ้านและฟื้นตัวเร็วกว่า: ใช้เวลาพักฟื้นในโรงพยาบาลไม่นาน ก็สามารถลุกขึ้นยืนและฝึกเดินได้ไวกว่าแบบเดิม

ข้อจำกัดที่ต้องรู้

ไม่ใช่ว่าทุกคนจะทำวิธีนี้ได้ คนไข้ที่จะผ่าตัดแบบบางส่วนได้ต้องมีคุณสมบัติที่เหมาะสมจริงๆ เช่น เส้นเอ็นในเข่าต้องมั่นคง ไม่โก่งงอจนเกินไป และความอ้วนต้องอยู่ในเกณฑ์ที่แพทย์ประเมินแล้วว่ารับไหว หากฝืนทำในคนไข้ที่เสื่อมทั่วเข่า ข้อเข่าเทียมชิ้นนั้นอาจหลุดหรือสึกหรอเร็วกว่ากำหนด

รู้จักการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมแบบทั้งหมด: ทางออกสำหรับเข่าที่เสียหายรุนแรง

การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมแบบทั้งหมด หรือ Total Knee Arthroplasty เป็นวิธีมาตรฐานที่ทำมานานและได้ผลลัพธ์ที่แน่นอน แพทย์จะทำการเปลี่ยนผิวกระดูกอ่อนที่สึกหรอทั้งบริเวณส่วนปลายกระดูกต้นขาและส่วนต้นกระดูกหน้าแข้ง รวมถึงผิวด้านหลังของลูกสะบ้าด้วยวัสดุโลหะและพลาสติกเกรดพิเศษ

ข้อดีของการเปลี่ยนแบบทั้งหมด

• แก้ปัญหาความเสื่อมได้เบ็ดเสร็จ: ไม่ว่าเข่าจะพังมากแค่ไหน โก่งแค่ไหน หรือมีภาวะข้อติดแข็งร่วมด้วย วิธีนี้เอาอยู่ทั้งหมด
• อายุการใช้งานยาวนาน: ด้วยเทคโนโลยีของวัสดุในปัจจุบัน ข้อเข่าเทียมแบบทั้งหมดสามารถอยู่ใช้งานได้นานเป็นสิบๆ ปีหากดูแลอย่างถูกวิธี

สิ่งที่ต้องแลกมา

เนื่องจากเป็นการเปลี่ยนผิวข้อทั้งหมด แผลผ่าตัดจึงมีขนาดใหญ่กว่า และใช้เวลาในการฟื้นตัวช่วงแรกนานกว่าแบบบางส่วน คนไข้จะต้องใช้เวลาทำกายภาพบำบัดเพื่อสร้างความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อรอบเข่าอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้กลับมาเดินได้อย่างมั่นใจ

สรุปเลือกแบบไหนดีระหว่างทั้งหมดและแบบบางส่วน

การตัดสินใจเลือกวิธีผ่าตัดระหว่างแบบทั้งหมดและแบบบางส่วน ไม่ใช่เรื่องที่เราจะเลือกเองตามใจชอบจากความอยากแผลเล็กหรือแผลใหญ่ แต่แพทย์จะต้องเป็นคนตรวจร่างกายอย่างละเอียด ดูภาพถ่ายเอกซเรย์ หรือบางครั้งต้องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ร่วมด้วย เพื่อดูสภาพความเสียหายของผิวกระดูกและเส้นเอ็นภายในข้อเข่าจริงๆ

หากเปรียบเทียบให้เห็นภาพง่ายๆ การเลือกวิธีผ่าตัดก็เหมือนกับการตัดเสื้อ ให้ช่างผู้เชี่ยวชาญวัดตัวและเลือกทรงที่เข้ากับสรีระของเรามากที่สุดจะดีที่สุดครับ หากใครกำลังเผชิญปัญหาปวดเข่าเรื้อรัง ลองเข้ามาพูดคุยปรึกษาแพทย์ เพื่อตรวจดูสภาพเข่าว่าเหมาะกับการซ่อมเฉพาะจุดหรือต้องเปลี่ยนใหม่ทั้งหมดกันแน่ครับ