อุจจาระแบบไหนที่ร่างกายกำลังส่งสัญญาณเตือนโรคทางเดินอาหาร

เวลาเข้าห้องน้ำเสร็จ หลายคนรีบกดชักโครกทันทีโดยไม่ได้มองอะไรเลย แต่หมออยากชวนให้ลองหันมามองผลงานในโถส้วมสักนิดก่อนกด เพราะจริงๆ แล้ว อึ ของเรานี่แหละคือพยานปากเอกที่บอกสุขภาพลำไส้ได้ดีที่สุด โดยเฉพาะลักษณะอุจจาระที่ผิดปกติซึ่งบ่งชี้โรคทางเดินอาหาร ที่มักจะส่งสัญญาณเตือนล่วงหน้าก่อนที่โรคจะลุกลามใหญ่โต

อึแบบไหนที่เรียกว่าปกติและแบบไหนที่เริ่มอันตราย

ตามหลักการแพทย์ เรามักจะใช้ตารางประเมินอุจจาระสากลที่แบ่งรูปทรงอุจจาระออกเป็น 7 แบบ ตั้งแต่แบบที่เป็นก้อนแข็งเหมือนขี้แพะ ไปจนถึงแบบเหลวเป็นน้ำ ถ้าให้อธิบายง่ายๆ อึที่ดีควรจะมีลักษณะเหมือนกล้วยหอม นิ่มพอดี ไม่แข็งเกินไปจนเบ่งยาก และไม่เหลวเกินไปจนเหมือนท้องเสีย

แต่ถ้าวันไหนรูปร่างหน้าตาของมันเปลี่ยนไปจากเดิมอย่างชัดเจน หรือมีสีสันแปลกตา นั่นอาจไม่ใช่เรื่องบังเอิญ ลองมาดูกันว่าความผิดรูปแบบไหนบ้างที่ต้องระวัง

อุจจาระสีดำสนิทหรือมีเลือดปน สัญญาณเตือนจากกระเพาะและลำไส้

เวลาเจออุจจาระสีดำเหมือนยางมะตอย หรือมีสีแดงสดปนออกมา หลายคนอาจจะตกใจจนทำอะไรไม่ถูก ซึ่งความจริงแล้วสีที่เปลี่ยนไปบอกตำแหน่งความผิดปกติได้คร่าวๆ ดังนี้

• อุจจาระสีดำเขียว: มักเกิดจากการมีเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนต้น เช่น กระเพาะอาหารหรือลำไส้เล็กส่วนต้น เมื่อเลือดทำปฏิกิริยากับน้ำย่อย จะเปลี่ยนเป็นสีดำคล้ายถ่าน
• อุจจาระมีเลือดสดปน: มักเกิดจากทางเดินอาหารส่วนปลาย เช่น ริดสีดวงทวาร แผลที่ทวารหนัก หรือติ่งเนื้อในลำไส้ใหญ่
• อุจจาระสีซีดขาว: อาจเกิดจากปัญหาท่อน้ำดีอุดตันหรือโรคตับ ซึ่งเป็นเรื่องที่ต้องรีบตรวจหาสาเหตุโดยด่วน

ท้องผูกสลับท้องเสียเรื้อรัง อาหารไม่ย่อยหรือโรคร้ายซ่อนอยู่

บางคนสัปดาห์นี้ท้องผูกติดกันหลายวัน พอสัปดาห์ถัดไปกลับท้องเสียกะทันหัน วนเวียนแบบนี้เป็นประจำ อาการลำไส้แปรปรวนมักจะทำให้เกิดวงจรสลับแบบนี้ได้บ่อย แต่ถ้าเกิดขึ้นในคนอายุมากกว่า 50 ปี และมีอาการน้ำหนักลดร่วมด้วย หมอต้องขอให้ระวังโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่เอาไว้ด้วย เพราะก้อนเนื้ออาจจะไปขวางทางเดินอุจจาระทำให้ถ่ายลำบาก

อุจจาระมีเมือกใสหรือมีกลิ่นเหม็นผิดปกติบอกอะไร

ปกติแล้วอึจะมีกลิ่นแรงอยู่แล้ว แต่ถ้าวันไหนกลิ่นเหม็นเน่ารุนแรงแบบผิดปกติ หรือมีมูกใสๆ ปนออกมาเยอะมาก นั่นแปลว่าลำไส้กำลังเกิดการอักเสบติดเชื้อ หรืออาจเกิดจากภาวะลำไส้ใหญ่อักเสบเรื้อรัง ซึ่งร่างกายพยายามขับเมือกออกมาเพื่อปกป้องเยื่อบุลำไส้ที่กำลังเสียหาย

อาการแบบไหนที่ควรมาพบแพทย์ทันทีไม่ต้องรอให้ถึงรอบ

ถ้าคุณสังเกตพบว่าลักษณะอุจจาระที่ผิดปกติซึ่งบ่งชี้โรคทางเดินอาหารเกิดขึ้นต่อเนื่องนานเกินสองสัปดาห์ หรือมีอาการร่วมเหล่านี้ เช่น ปวดท้องรุนแรง น้ำหนักลดฮวบโดยไม่ได้ตั้งใจ มีไข้ร่วมด้วย หรือคลำเจอก้อนในท้อง แนะนำว่าควรนัดพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด การส่องกล้องตรวจลำไส้ไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด และช่วยชีวิตคนมานักต่อนักแล้ว