ลูกเป็นตาแดงบ่อยตอนไปโรงเรียน: คู่มือคุณหมอรับมือโรคตาแดงระบาดในห้องเรียน

ลูกตาแดงกลับมาจากโรงเรียน: สัญญาณเตือนภัยที่คุณพ่อคุณแม่ต้องรู้ทัน

ช่วงเปิดเทอมทีไร สิ่งที่คุณหมอมักจะได้ยินจากคุณพ่อคุณแม่บ่อยๆ คือเรื่องลูกชายหรือลูกสาวกลับมาจากโรงเรียนพร้อมกับอาการตาแดงก่ำ มีขี้ตาเกรอะกรองตอนเช้า บางคนบ่นว่าเคืองตาเหมือนมีฝุ่นอยู่ในตาตลอดเวลา โรคตาแดงและการติดเชื้อที่เยื่อบุตาถือเป็นแขกไม่ได้รับเชิญที่มักจะแวะเวียนมาเยี่ยมเด็กๆ ในโรงเรียนอยู่เสมอ เนื่องจากเด็กๆ อยู่ใกล้ชิดกัน เล่นของเล่นร่วมกัน และยังดูแลเรื่องความสะอาดของมือได้ไม่ดีเท่าผู้ใหญ่

โรคตาแดงในโรงเรียนติดกันได้ง่ายขนาดไหนและอันตรายแค่ไหน

เวลาเด็กคนหนึ่งในห้องเรียนเป็นโรคตาแดง เชื้อไวรัสหรือแบคทีเรียที่เป็นต้นเหตุจะแพร่กระจายได้อย่างรวดเร็วผ่านละอองฝอยจากการไอจาม หรือที่พบบ่อยที่สุดคือการที่เด็กเอามือขยี้ตาตัวเองแล้วไปจับลูกบิดประตู ราวบันได ของเล่น หรือสมุดหนังสือ แล้วเพื่อนร่วมห้องมาจับต่อแล้วเอามือมาขยี้ตาตัวเองต่อ เชื้อโรคเหล่านี้สามารถอยู่ตามพื้นผิวสัมผัสได้นานกว่าที่เราคิด ทำให้เกิดการระบาดลามไปทั่วห้องเรียนในเวลาอันรวดเร็ว แม้โรคนี้ส่วนใหญ่จะหายได้เอง แต่ก็ทำให้เด็กต้องหยุดเรียนและสร้างความกังวลให้คนในครอบครัว

วิธีสังเกตอาการเบื้องต้นว่าลูกกำลังติดเชื้อที่เยื่อบุตา

การแยกให้ออกว่าอาการตาแดงของลูกเกิดจากอะไรมีความสำคัญมาก โดยทั่วไปอาการติดเชื้อที่เยื่อบุตามีข้อสังเกตหลักๆ ดังนี้

• ตาแดงก่ำทั้งสองข้างหรือเริ่มจากข้างเดียวก่อน: เส้นเลือดฝอยในตาจะขยายตัวจนตาขาวกลายเป็นสีชมพูหรือแดงเข้ม
• มีขี้ตามากกว่าปกติ: หากเป็นชนิดติดเชื้อแบคทีเรียจะมีขี้ตาข้นสีเหลืองเขียวจนลืมตาไม่ขึ้นตอนตื่นนอน แต่ถ้าเป็นไวรัสจะมีน้ำตาไหลมากและมีขี้ตาใสๆ หรือขาวเหนียวเล็กน้อย
• อาการร่วมอื่นๆ: เด็กอาจมีอาการเคืองตา เจ็บตา คันตา หรือรู้สึกเหมือนมีเม็ดทรายอยู่ในตา และบางรายอาจมีอาการหวัด เจ็บคอ หรือไข้ต่ำร่วมด้วยหากเกิดจากเชื้อไวรัสตัวเดียวกัน

วิธีดูแลความสะอาดและการป้องกันการแพร่กระจายในโรงเรียน

การตัดวงจรการแพร่ระบาดของโรคตาแดงในโรงเรียนต้องอาศัยความร่วมมือจากทั้งคุณครูและผู้ปกครอง โดยมีแนวปฏิบัติที่ทำได้จริงดังนี้

• ล้างมือบ่อยๆ ด้วยสบู่และน้ำสะอาด: ฝึกให้เด็กๆ ล้างมือก่อนรับประทานอาหาร หลังจากเข้าห้องน้ำ และหลังจากสัมผัสสิ่งของร่วมกัน
• ห้ามใช้สิ่งของส่วนตัวร่วมกันเด็ดขาด: แยกผ้าเช็ดหน้า ผ้าเช็ดตัว แก้วน้ำ และอุปกรณ์การเรียนให้ชัดเจน
• งดไปโรงเรียนชั่วคราวเมื่อป่วย: หากพบว่าเด็กติดเชื้อตาแดง ควรให้หยุดพักรักษาตัวที่บ้านอย่างน้อย 3 ถึง 5 วัน หรือจนกว่าอาการตาแดงและขี้ตาจะหายเป็นปกติ เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อแพร่ไปสู่เพื่อนๆ
• ทำความสะอาดของเล่นและพื้นผิวสัมผัส: โรงเรียนควรหมั่นเช็ดทำความสะอาดโต๊ะ เก้าอี้ และของเล่นด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อเป็นประจำ

เมื่อไหร่ควรพาเด็กไปพบจักษุแพทย์ทันที

แม้โรคตาแดงส่วนใหญ่จะดีขึ้นได้เองภายในหนึ่งสัปดาห์ แต่มีบางอาการเตือนที่แปลว่าการติดเชื้ออาจรุนแรงและต้องได้รับการดูแลจากแพทย์โดยด่วน ได้แก่

• อาการปวดตาอย่างรุนแรง: หากเด็กบ่นปวดตาลึกๆ หรือลืมตาไม่ขึ้นเลยเมื่อโดนแสงสว่าง
• การมองเห็นผิดปกติ: มีอาการตามัวลง มองภาพไม่ชัดเจน หรือเห็นแสงกระจาย
• อาการไม่ดีขึ้นหลังผ่านไปหลายวัน: ผ่านไป 3 ถึง 4 วันแล้วอาการตาแดงและขี้ตายังคงแย่ลงเรื่อยๆ
• มีแผลที่กระจกตา: สสังเกตเห็นจุดขาวๆ ที่ตาดำหรือขอบตาบวมเป่งอย่างเห็นได้ชัด