เนื้องอกมดลูก เรื่องใกล้ตัวผู้หญิงที่หมออยากให้เข้าใจก่อนตื่นตระหนก

เนื้องอกมดลูกคืออะไร ทำไมถึงพบบ่อยจัง

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาหมอด้วยความกังวลใจ หลังจากไปตรวจสุขภาพประจำปีแล้วได้รับผลวินิจฉัยว่าเป็นเนื้องอกมดลูก ความรู้สึกแรกคือความตกใจและกลัวว่าจะเป็นมะเร็งหรือเปล่า หมออยากบอกตรงนี้เลยว่า เนื้องอกมดลูกไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิดครับ มันเป็นเพียงก้อนเนื้อธรรมดาที่เติบโตขึ้นมาจากผนังกล้ามเนื้อมดลูก ซึ่งส่วนใหญ่เกิน 99 เปอร์เซ็นต์ไม่ใช่เนื้อร้ายหรือมะเร็ง เพียงแต่ตำแหน่งและขนาดของมันต่างหากที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของเรา

เช็กสัญญาณเตือนด้วยตัวเอง อาการแบบไหนที่เนื้องอกกำลังกวนใจ

ส่วนใหญ่เนื้องอกมดลูกมักไม่มีอาการ แต่ถ้าก้อนเนื้อเริ่มใหญ่ขึ้นหรือไปอยู่ในตำแหน่งที่รบกวนการทำงานของมดลูก เราอาจจะเริ่มสังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลงบางอย่าง:

• ประจำเดือนมามากกว่าปกติ หรือมานานหลายวันจนเริ่มเพลีย
• รู้สึกปวดท้องน้อยหน่วงๆ เหมือนมีอะไรมากดทับ หรือปวดประจำเดือนรุนแรงขึ้นกว่าเดิม
• ปวดหลังหรือปวดขาโดยหาสาเหตุไม่เจอ เนื่องจากก้อนเนื้องอกไปกดทับเส้นประสาท
• ปัสสาวะบ่อยผิดปกติ เพราะก้อนเนื้อไปเบียดกระเพาะปัสสาวะ
• ท้องโตขึ้นจนรู้สึกเหมือนมีก้อนแข็งๆ ในท้องน้อย

เนื้องอกมดลูกเกิดขึ้นจากอะไรกันแน่

ปัจจุบันทางการแพทย์ยังไม่สามารถระบุสาเหตุที่แน่ชัดได้ว่าเนื้องอกเกิดขึ้นจากอะไร แต่เราพบว่าตัวกระตุ้นหลักคือ ฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรน ซึ่งเป็นฮอร์โมนเพศหญิงที่มีผลต่อการเติบโตของผนังมดลูกในทุกรอบเดือน นอกจากนี้เรื่องของพันธุกรรมก็มีส่วนสำคัญ หากคุณแม่หรือพี่น้องเคยเป็นมาก่อน เราก็มีความเสี่ยงที่มากกว่าคนทั่วไป

ตรวจเจอเนื้องอกแล้ว ต้องผ่าตัดทุกคนไหม

นี่คือคำถามยอดฮิตที่หมอเจอในห้องตรวจ คำตอบคือไม่จำเป็นเสมอไปครับ การรักษาขึ้นอยู่กับว่าเนื้องอกนั้นสร้างปัญหาให้เราแค่ไหน:

กลุ่มที่ไม่ต้องทำอะไร แค่เฝ้าระวัง

หากตรวจเจอโดยบังเอิญ ก้อนเนื้อมีขนาดเล็ก และไม่ได้สร้างอาการปวดหรือเลือดออกผิดปกติ หมอจะใช้วิธีนัดติดตามอาการเป็นระยะ เพื่อดูการเปลี่ยนแปลงของขนาดก้อนเนื้อเท่านั้น

กลุ่มที่ต้องรักษาด้วยยา

ในกรณีที่มีอาการปวดหรือเลือดออก หมออาจพิจารณาใช้ยาปรับฮอร์โมนเพื่อควบคุมรอบเดือน หรือยาลดขนาดก้อนเนื้อเบื้องต้น เพื่อบรรเทาอาการไม่ให้รบกวนชีวิตประจำวันมากเกินไป

กลุ่มที่ต้องผ่าตัด

เราจะพิจารณาผ่าตัดก็ต่อเมื่อก้อนเนื้อมีขนาดใหญ่มากจนเบียดอวัยวะข้างเคียง หรือทำให้เกิดภาวะโลหิตจางจากการเสียเลือดมากเกินไป ซึ่งปัจจุบันมีทั้งการผ่าตัดแบบส่องกล้องแผลเล็กและการผ่าตัดแบบเปิดหน้าท้องตามความเหมาะสมของคนไข้แต่ละราย

วิธีดูแลตัวเองให้ห่างไกลจากภาวะเนื้องอกมดลูก

แม้เราจะป้องกันการเกิดเนื้องอกได้ยากเพราะเรื่องของฮอร์โมนและพันธุกรรม แต่การดูแลตัวเองให้ดีจะช่วยลดความเสี่ยงและทำให้เราตรวจพบโรคได้เร็วขึ้น:

• หมั่นสังเกตรอบเดือนตัวเองสม่ำเสมอ หากผิดปกติควรมาพบแพทย์
• ตรวจสุขภาพภายในประจำปีเพื่อคัดกรองโรคทางนรีเวช
• ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน เพราะไขมันส่วนเกินมีผลต่อการสร้างฮอร์โมนในร่างกาย
• หลีกเลี่ยงความเครียดสะสมและการพักผ่อนไม่เพียงพอ

หากวันไหนที่ตรวจเจอเนื้องอกมดลูก อย่าเพิ่งตกใจจนเกินไปครับ ลองมาพูดคุยกับหมอเพื่อประเมินความเสี่ยงและวางแผนการรักษาที่เหมาะสมที่สุดกับร่างกายของเรา เพราะเนื้องอกมดลูกเป็นเรื่องที่จัดการได้และไม่ได้ทำให้ชีวิตเราสะดุดอย่างที่คิด