โรคถุงผนังลำไส้อักเสบ: เมื่อกระเปาะจิ๋วในท้องส่งเสียงเตือน

หลายครั้งเวลาที่คนไข้มาหาแล้วบ่นว่าปวดท้องน้อยด้านซ้ายแบบแปลกๆ พ่วงด้วยอาการท้องอืดหรือไข้ต่ำๆ หนึ่งในโรคที่หมอมักจะนึกถึงและมักจะทำให้หลายคนแปลกใจเพราะไม่เคยได้ยินชื่อมาก่อน ก็คือโรคถุงผนังลำไส้อักเสบ ฟังชื่อดูอาจจะน่ากลัวและแปลกหู แต่จริงๆ แล้วเป็นโรคที่เจอได้บ่อยขึ้นเรื่อยๆ ตามวิถีชีวิตและอายุที่เพิ่มขึ้นของพวกเรา

ถุงเจ้าปัญหาในลำไส้ของเราเกิดขึ้นได้อย่างไร?

ลองนึกภาพลำไส้ใหญ่ของเราที่มีลักษณะเป็นท่อกล้ามเนื้อ พื้นผิวข้างในไม่ได้เรียบกราบเสมอไป แต่พอนานวันเข้า ตรงจุดที่ผนังลำไส้มีความอ่อนแอลง หรือเป็นจุดที่เส้นเลือดทะลุผ่านผนังกล้ามเนื้อเข้าไปหล่อเลี้ยง แรงดันข้างในจากการที่เราเบ่งอุจจาระบ่อยๆ หรือจากภาวะท้องผูกเรื้อรัง ก็จะดันให้เนื้อเยื่อชั้นในโป่งพองออกมาเป็นกระเปาะเล็กๆ หน้าตาคล้ายถุงลมโป่งพองจิ๋วๆ หลายๆ ใบเรียงกัน เราเรียกเจ้าถุงพวกนี้ว่าถุงผนังลำไส้

ตราบใดที่ถุงเหล่านี้ยังสงบอยู่ เราก็จะไม่รู้สึกอะไรเลย ใช้ชีวิตได้ตามปกติ แต่ปัญหาจะเริ่มเกิดเมื่อไหร่ก็ตามที่มีเศษอาหารหรือก้อนอุจจาระแข็งๆ ไปติดค้างอยู่ข้างในถุงจิ๋วเหล่านี้ จนเกิดการอุดตัน แบคทีเรียข้างในก็เลยถือโอกาสเบ่งบานและเกิดการอักเสบขึ้นมา กลายเป็นความเจ็บปวดที่เล่นเอาทรมานไม่น้อย

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าลำไส้กำลังอักเสบ?

อาการของโรคนี้มักจะมาแบบค่อยเป็นค่อยไปหรือบางทีก็ปวดขึ้นมาดื้อๆ โดยจุดสังเกตหลักมีดังนี้:

• อาการปวดท้องน้อยด้านซ้าย: คนไทยมักชอบคิดว่าเป็นเรื่องของกระเพาะปัสสาวะอักเสบหรือปวดประจำเดือน แต่ถ้าเป็นโรคนี้ อาการปวดจะค่อนข้างจำเพาะที่ท้องน้อยด้านซ้าย เนื่องจากเป็นตำแหน่งของลำไส้ใหญ่ส่วนปลายที่มักเกิดโรคนี้บ่อยที่สุด
• ระบบขับถ่ายรวน: บางคนท้องผูกสลับกับท้องเสีย หรือรู้สึกปวดเบ่งตลอดเวลา
• ไข้ต่ำๆ และคลื่นไส้: ร่างกายเริ่มส่งสัญญาณว่ากำลังสู้กับเชื้อโรค มีอาการเบื่ออาหารร่วมด้วย

ใครบ้างคือกลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวังเป็นพิเศษ?

โรคนี้ความจริงแล้วสัมพันธ์กับอายุที่มากขึ้น ผนังลำไส้ของคนเราย่อมมีความเสื่อมตามกาลเวลา แต่ปัจจัยสำคัญอีกอย่างที่หมอย้ำนักย้ำหนาก็คือเรื่องของอาหารการกิน คนที่ชอบกินเนื้อสัตว์แดงเป็นประจำและกินผักผลไม้น้อยมากๆ จนมีปัญหาท้องผูกเรื้อรัง ต้องออกแรงเบ่งเวลาเข้าห้องน้ำบ่อยๆ แรงดันในลำไส้ที่สะสมนี่แหละคือตัวการหลักที่ทำให้เกิดถุงเหล่านี้ขึ้นมาได้ไวขึ้น

ปรับพฤติกรรมการกินอย่างไรไม่ให้ถุงพวกนี้มารบกวน?

การดูแลตัวเองเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดถุงผนังลำไส้อักเสบซ้ำซ้อน เริ่มต้นได้ง่ายๆ ที่จานอาหารของเราเอง:

• เพิ่มใยอาหารให้ถึง: ผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสีคือกุญแจสำคัญ เพราะช่วยให้อุจจาระนิ่ม ขับถ่ายง่าย ไม่ต้องออกแรงเบ่ง
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ: น้ำเปล่าช่วยให้อยู่ในระบบทางเดินอาหารทำงานได้อย่างราบรื่น
• ลดเนื้อสัตว์ใหญ่และอาหารแปรรูป: การทานเนื้อแดงในปริมาณที่พอเหมาะและเน้นโปรตีนจากปลาหรือพืช จะช่วยลดภาระการทำงานของลำไส้ใหญ่ได้มาก

อาการแบบไหนที่ปล่อยไว้ไม่ได้ต้องรีบมาหาหมอ?

ถ้ามีอาการปวดท้องรุนแรงมากจนทนไม่ไหว ไข้ขึ้นสูงหนาวสั่น หรือท้องแข็งตึงร่วมกับอาเจียนหนัก อาการเหล่านี้อาจแปลว่าถุงที่อักเสบนั้นเริ่มปริแตกและทะลุ จนทำให้เกิดการติดเชื้อในช่องท้อง ซึ่งเป็นภาวะเร่งด่วนที่ต้องได้รับการดูแลจากแพทย์อย่างใกล้ชิดทันที อย่าปล่อยให้เรื้อรังเด็ดขาดครับ