โรคถุงผนังลำไส้อักเสบ: เมื่อกระเปาะจิ๋วในท้องสร้างเรื่องปวดใจ

ช่วงนี้มีคนไข้หลายคนเดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการปวดท้องน้อยด้านซ้ายแบบแปลกๆ บางคนบอกว่าจีบๆ บางคนแน่นเกร็งจนกินอะไรไม่ค่อยลง พอลองซักประวัติและตรวจเพิ่มเติมโดยละเอียด หลายเคสพบว่าเป็นโรคที่หลายคนอาจจะไม่เคยได้ยินชื่อมาก่อน นั่นคือ โรคถุงผนังลำไส้อักเสบ ฟังดูอาจจะน่ากลัวและแปลกหู แต่จริงๆ แล้วเป็นโรคที่พบได้บ่อยขึ้นเรื่อยๆ ตามวิถีชีวิตและการกินอยู่ในปัจจุบัน

ถุงเจ้าปัญหาในลำไส้หน้าตาเป็นอย่างไรและเกิดขึ้นได้อย่างไร

ก่อนอื่นอยากให้ลองนึกภาพลำไส้ใหญ่ของเราดูก่อนครับ ปกติแล้วผนังลำไส้ไม่ได้เรียบเนียนเสมอกันตลอดความยาว แต่เมื่อเราอายุมากขึ้น หรือด้วยพฤติกรรมการกินที่ขาดใยอาหาร ทำให้ต้องออกแรงเบ่งเวลาขับถ่ายบ่อยๆ แรงดันภายในลำไส้ที่สะสมนี่เองไปดันให้ผนังลำไส้โป่งพองออกไปเป็นกระเปาะเล็กๆ หน้าตาคล้ายถุงผ้าใบจิ๋วที่ยื่นออกมาจากตัวลำไส้

เจ้ากระเปาะพวกนี้แหละที่เราเรียกว่าถุงผนังลำไส้ ซึ่งถ้ามันอยู่เฉยๆ ไม่สร้างปัญหาอะไร เราก็เรียกมันแค่ภาวะมีถุงผนังลำไส้ แต่ความสนุกมันจะเริ่มตรงที่ ถ้าวันดีคืนดีมีเศษอาหารกากใยหลุดเข้าไปติดอยู่ในถุงจิ๋วเหล่านี้แล้วเอาไม่ออก มันจะกลายเป็นแหล่งสะสมของแบคทีเรีย เกิดการหมักหมมจนบวมแดงและอักเสบขึ้นมา กลายเป็นโรคถุงผนังลำไส้อักเสบที่ทำให้เราปวดท้องทรมาน

สัญญาณเตือนภัยแบบไหนที่ฟ้องว่าลำไส้อีกำลังอักเสบอยู่

อาการของโรคนี้มักจะมาแบบค่อยเป็นค่อยไปหรือบางทีก็มาแบบเฉียบพลัน จุดสังเกตที่สำคัญและเด่นชัดมากๆ มีดังนี้ครับ

• ปวดท้องน้อยด้านซ้าย: เนื่องจากลำไส้ใหญ่ส่วนปลายก่อนถึงทวารหนักมักเป็นจุดที่เกิดถุงผนังเหล่านี้บ่อยที่สุด อาการปวดจึงมักกระจุกตัวอยู่แถวท้องน้อยฝั่งซ้าย
• ท้องอืด ท้องเฟ้อ และแน่นท้อง: รู้สึกเหมือนมีลมในท้องตลอดเวลา ผายลมหรือเรอแล้วก็ยังไม่ค่อยโล่ง
• ระบบขับถ่ายรวน: บางคนท้องผูกสลับกับท้องเสีย หรือมีอาการถ่ายอุจจาระมีมูกเลือดปนเล็กน้อย
• มีไข้หนั่นสั่น: ถ้าการอักเสบรุนแรงขึ้นจนเริ่มติดเชื้อ ร่างกายจะมีไข้ต่ำๆ ร่วมด้วย

ใครบ้างคือกลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

จากการตรวจคนไข้ที่คลินิก พบว่าปัจจัยหลักๆ ที่กระตุ้นให้เกิดโรคนี้มาจากไลฟ์สไตล์การใช้ชีวิตประจำวันเป็นส่วนใหญ่

• ผู้ที่มีอายุเกินสี่สิบปีขึ้นไป: ความยืดหยุ่นของเนื้อเยื่อในร่างกายลดลงตามวัย
• คนที่ชอบกินเนื้อสัตว์และอาหารแปรรูปแต่ไม่ค่อยกินผัก: ทำให้กากใยน้อย อุจจาระแข็ง และต้องออกแรงเบ่งมากเวลาเข้าห้องน้ำ
• คนดื่มน้ำน้อยและไม่ค่อยขยับร่างกาย: การเคลื่อนไหวของลำไส้ลดลง ส่งผลให้เกิดแรงดันในลำไส้สูง

เมื่อไหร่ที่อาการแบบนี้ควร รีบมาพบแพทย์ทันที

หลายคนพยายามทนเพราะคิดว่าเป็นแค่โรคกระเพาะหรืออาหารเป็นพิษทั่วไป แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ห้ามปล่อยทิ้งไว้เด็ดขาดเพราะอาจเกิดภาวะลำไส้ทะลุได้

• ปวดท้องรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ จนขยับตัวไม่ไหว
• มีไข้สูงหนาวสั่นร่วมกับคลื่นไส้อาเจียนหนักมาก
• กดเจ็บที่หน้าท้องด้านซ้ายอย่างชัดเจน

ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างไรไม่ให้ถุงจิ๋วเหล่านี้กลับมากวนใจ

ข่าวดีคือโรคนี้ป้องกันและดูแลได้ด้วยการปรับสมดุลในลำไส้ครับ เริ่มจากการเติมไฟเบอร์หรือใยอาหารในมื้ออาหารให้มากขึ้น เช่น ผักใบเขียว ผลไม้สด และธัญพืชไม่ขัดสี ดื่มน้ำเปล่าสะอาดให้ได้อย่างน้อยวันละแปดแก้วเพื่อให้อุจจาระนุ่มและขับถ่ายง่าย ไม่ควรกลั้นอุจจาระนานๆ และที่สำคัญคือหมั่นออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอเพื่อให้ลำไส้ได้ขยับตัวทำงานอย่างเป็นธรรมชาติครับ