ดูแลเท้าตั้งแต่วันนี้: เรื่องเล็กๆ ที่ช่วยป้องกันการสูญเสียอวัยวะ

ทำไมแผลที่เท้าของคนเป็นเบาหวานถึงลุกลามจนน่ากลัว?

หลายครั้งที่ผมตรวจคนไข้ในห้องตรวจ แล้วพบว่ามีแผลเล็กๆ ที่เท้า แต่คนไข้กลับไม่รู้สึกเจ็บเลย ทั้งที่แผลเริ่มลึกและมีสีคล้ำลงแล้ว นี่คือความน่ากลัวของโรคเบาหวานและภาวะปลายประสาทเสื่อม ที่ทำให้เท้าของเราหมดความสามารถในการรับความรู้สึกเจ็บปวด พอไม่เจ็บก็เลยปล่อยไว้ไม่รักษา จนเชื้อโรคกินลึกถึงกระดูก และลงเอยด้วยการต้องตัดนิ้วหรือตัดเท้าทิ้งในที่สุด

สัญญาณเตือนภัยที่เท้าซึ่งห้ามมองข้ามเด็ดขาด

เท้าของเรามักจะส่งเสียงกระซิบเตือนเราก่อนเสมอ ก่อนที่แผลใหญ่จะเกิดขึ้น สิ่งที่เราต้องคอยสังเกตเวลาถอดถุงเท้าทุกวันมีดังนี้

• ชาหรือแสบแปล๊บที่ฝ่าเท้า: เหมือนมีเข็มทิ่มตลอดเวลา หรือรู้สึกเหมือนใส่ถุงเท้าหนาๆ ตลอดเวลา
• สีผิวที่เปลี่ยนไป: เท้าซีด เย็น หรือเริ่มมีรอยคล้ำม่วงตามซอกนิ้ว
• แผลหายช้าผิดปกติ: แค่รอยรองเท้ากัดหรือแผลขีดข่วนเล็กๆ แต่ผ่านไปเป็นสัปดาห์ก็ยังไม่แห้งสนิท
• รูปทรงเท้าที่เปลี่ยนไป: ปุ่มกระดูกโปนผิดรูป ซึ่งมักทำให้เกิดแรงกดทับเวลาเดิน

กิจวัตรประจำวัน 4 ขั้นตอนเพื่อปกป้องเท้าคู่ใจ

การป้องกันไม่ให้เกิดแผลที่เท้านั้นง่ายและใช้เวลาไม่นานเลยครับ แค่เราปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเล็กๆ น้อยๆ เหล่านี้ให้เป็นนิสัย

ตรวจดูเท้าด้วยตัวเองทุกวัน

อย่ารอให้รู้สึกเจ็บ ให้ใช้กระจกส่องดูฝ่าเท้าและซอกนิ้วเท้าทุกวันหลังอาบน้ำ มองหารอยแดง รอยแตก ตุ่มน้ำ หรือรอยแผลถลอกที่อาจซ่อนอยู่

ล้างเท้าให้สะอาดและเช็ดให้แห้งสนิท

ใช้น้ำอุ่นและสบู่สูตรอ่อนโยนล้างเท้า อย่าแช่เท้านานเกินไปเพราะจะทำให้ผิวแห้งแตก และต้องเช็ดตามซอกนิ้วเท้าให้แห้งสนิททุกครั้ง เพื่อป้องกันเชื้อรา

ทาโลชั่นบำรุงผิวแต่เว้นซอกนิ้ว

หากผิวแห้งแตก ให้ทาโลชั่นบางๆ ที่หลังเท้าและฝ่าเท้าเพื่อความชุ่มชื้น แต่ห้ามทาบริเวณซอกนิ้วเท้าเด็ดขาด เพราะความอับชื้นจะทำให้เชื้อโรคเติบโตได้ง่าย

เลือกรองเท้าและถุงเท้าที่เข้าใจเท้าเรา

หลีกเลี่ยงรองเท้าหัวแหลม รองเท้าแตะหนีบ หรือรองเท้าคับ ควรใส่รองเท้าหุ้มส้นที่นุ่มและมีพื้นที่กว้างพอให้นิ้วเท้าขยับได้ และสวมถุงเท้าไร้ตะเข็บทุกครั้งเพื่อลดการเสียดสี

เมื่อไหร่ที่ควรพาเท้าคู่นี้มาพบแพทย์ด่วนที่สุด?

หากพบว่ามีแผลเปิดขนาดเท่าหัวเข็มหมุด แต่มีอาการบวมแดงร้อนรอบแผล มีหนองไหล หรือตัวเลขน้ำตาลในเลือดพุ่งสูงร่วมกับมีไข้ อย่ารอดูอาการเองที่บ้านเด็ดขาดครับ ควรรีบมาพบแพทย์ทันที เพราะการรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ ด้วยยาปฏิชีวนะและการทำแผลที่ถูกวิธี จะช่วยหยุดยั้งการลุกลามและรักษาเท้าของเราให้อยู่,ไปกับเราได้อีกนานครับ