ลูกเริ่มมีพฤติกรรมก้าวร้าวเลียนแบบจากสื่อ รับมืออย่างไรให้ได้ผล

ลูกเปลี่ยนไปหลังจากดูสื่อบ่อยๆ เป็นเพราะอะไร

คุณพ่อคุณแม่หลายคนมักมาปรึกษาหมอที่คลินิกด้วยความกังวลว่า ทำไมจู่ๆ ลูกที่เคยเป็นเด็กน่ารัก ถึงกลายเป็นเด็กใจร้อน ชอบใช้กำลัง หรือมีคำพูดรุนแรงเหมือนตัวละครในเกมหรือการ์ตูนที่ดูบ่อยๆ ปัญหานี้ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงเพราะเด็กนิสัยไม่ดี แต่เกิดจากกลไกการเรียนรู้ผ่านการสังเกต ซึ่งเป็นสัญชาตญาณธรรมชาติของเด็กที่ยังแยกแยะโลกความจริงกับโลกสมมติได้ไม่ชัดเจนเท่ากับผู้ใหญ่

กลไกสมองของเด็กกับการจดจำพฤติกรรมก้าวร้าว

สมองของเด็กมีสิ่งที่เรียกว่า เซลล์ประสาทกระจกเงา ซึ่งทำหน้าที่เรียนรู้ผ่านการลอกเลียนแบบ เมื่อเด็กเห็นตัวละครในสื่อทำพฤติกรรมก้าวร้าวแล้วได้รับชัยชนะ หรือดูตื่นเต้นเร้าใจ สมองจะบันทึกว่าพฤติกรรมเหล่านั้นเป็นสิ่งที่ทำแล้วได้ผลลัพธ์ที่น่าพอใจ ยิ่งมีการดูซ้ำๆ สมองก็จะจดจำและนำมาทำตามโดยไม่รู้ตัวว่าการกระทำนั้นอาจส่งผลเสียต่อผู้อื่น

สัญญาณเตือนที่พ่อแม่ต้องเริ่มสังเกตให้ดี

การแยกแยะระหว่างความซนตามวัยกับพฤติกรรมที่ได้รับอิทธิพลจากสื่อทำได้ไม่ยาก หากสังเกตเห็นอาการเหล่านี้ ควรเริ่มปรับเปลี่ยนวิธีการดูแลทันที

• ชอบใช้การทำร้ายร่างกายหรือคำพูดรุนแรงเมื่อไม่ได้ดั่งใจ
• มีการเลียนแบบท่าทางหรือคำพูดจากสื่ออย่างชัดเจน
• มีอารมณ์ฉุนเฉียวรุนแรงเมื่อต้องถูกห้ามไม่ให้เล่นเกมหรือดูสื่อนั้นๆ
• ขาดความเห็นอกเห็นใจผู้อื่น หรือมองว่าการเจ็บปวดของคนอื่นเป็นเรื่องตลก

ปรับพฤติกรรมลูกให้ดีขึ้นด้วยวิธีง่ายๆ ในบ้าน

การแก้ปัญหาพฤติกรรมก้าวร้าวเลียนแบบจากสื่อ ไม่ใช่การห้ามขาดหรือดุด่ารุนแรง แต่คือการสร้างสภาพแวดล้อมใหม่และการสื่อสารที่เข้าใจกัน

กำหนดขอบเขตและประเภทของสื่อให้ชัดเจน

พ่อแม่ควรคัดกรองเนื้อหาที่ลูกดู ไม่ควรปล่อยให้เด็กอยู่กับหน้าจอโดยไม่มีการควบคุม รวมถึงจำกัดเวลาให้เหมาะสมเพื่อให้เด็กมีกิจกรรมอย่างอื่นทดแทน

พูดคุยถอดรหัสสิ่งที่ลูกเพิ่งดูไป

เมื่อลูกดูสื่อจบ ลองชวนคุยว่าสิ่งที่เห็นคืออะไร รู้สึกอย่างไรกับตัวละครนั้น เพื่อฝึกให้เด็กหัดคิดวิเคราะห์และแยกแยะว่าสิ่งไหนควรทำตามและสิ่งไหนไม่ควรทำ

สร้างพื้นที่การแสดงออกที่สร้างสรรค์

สนับสนุนให้เด็กได้ทำกิจกรรมที่ใช้พลังงานและสร้างความรู้สึกภาคภูมิใจในทางที่ดี เช่น การเล่นกีฬา หรืองานศิลปะ เพื่อเบี่ยงเบนความสนใจจากพฤติกรรมก้าวร้าวในสื่อ

เมื่อไหร่ที่ปัญหาเริ่มเกินรับมือจนต้องปรึกษาหมอ

หากลองปรับวิธีการเลี้ยงดูแล้ว แต่พฤติกรรมยังคงรุนแรงขึ้นจนเริ่มส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน การเข้าสังคมที่โรงเรียน หรือมีการทำร้ายตัวเองและผู้อื่นอย่างหนัก ไม่ควรปล่อยไว้นาน การปรึกษาจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่นจะช่วยประเมินสาเหตุเชิงลึกและวางแผนช่วยเหลือได้อย่างตรงจุด เพื่อให้เด็กได้เรียนรู้วิธีการจัดการอารมณ์ที่เหมาะสมและเติบโตอย่างมีคุณภาพ