ลูกป่วยอยู่ ป้อนข้าวป้อนอาหารเสริมอย่างไรดีให้หายไวและไม่ทรมาน

ลูกไม่ยอมกินอะไรเลยตอนไม่สบาย คุณพ่อคุณแม่ต้องใจเย็นแค่ไหน

เวลาลูกน้อยไม่สบาย ไม่ว่าจะเป็นไข้หวัด ท้องเสีย หรือตัวร้อน สิ่งที่ตามมาเกือบทุกครั้งคืออาการเบื่ออาหาร เจ้าตัวเล็กจะงอแง ไม่ยอมอ้าปากกินข้าว หรือแม้แต่นมที่เคยชอบก็กินน้อยลงจนน่าใจหาย ในฐานะหมอที่เจอคุณพ่อคุณแม่พามาปรึกษาเรื่องนี้บ่อยๆ ผมเข้าใจเลยครับว่ามันเครียดขนาดไหน กลัวว่าลูกจะไม่มีแรง กลัวน้ำหนักลด หรือกลัวว่าจะหายช้า

จริงๆ แล้ว แนวทางการให้อาหารเสริมสำหรับทารกในช่วงป่วย นั้นแตกต่างจากยามปกติพอสมควร ร่างกายของเด็กเวลากำลังสู้กับเชื้อโรค ระบบย่อยอาหารจะทำงานได้ไม่เต็มที่เหมือนเดิม ดังนั้น การฝืนให้ลูกกินเท่าเดิมอาจทำให้ท้องอืด อาเจียน หรือท้องเสียหนักขึ้นไปอีก เรามาดูกันทีละสเต็ปดีกว่าครับว่าช่วงที่ลูกป่วย เราควรปรับมือเรื่องอาหารกันอย่างไรดี

หลักการจำง่ายๆ มื้ออาหารช่วงป่วย เน้นย่อยง่ายและให้พลังงานสูง

ตอนที่เด็กไม่สบาย เป้าหมายหลักของเราไม่ใช่การให้กินครบ 5 หมู่ในปริมาณมากๆ เพื่อสะสมการเจริญเติบโตเหมือนยามปกติ แต่เราเน้น แนวทางการให้อาหารเสริมสำหรับทารกในช่วงป่วย ที่ช่วยประหยัดพลังงานระบบทางเดินอาหาร และป้องกันภาวะขาดน้ำเป็นหลัก

• ลดปริมาณ เพิ่มความถี่: เปลี่ยนจากมื้อใหญ่ 3 มื้อ เป็นมื้อเล็กๆ วันละ 5-6 มื้อแทน เพื่อไม่ให้กระเพาะอาหารทำงานหนักเกินไปและลดโอกาสอาเจียน
• เลือกอาหารเนื้อสัมผัสเนียนนุ่ม: อาหารที่เคี้ยวและกลืนง่าย เช่น ข้าวตุ๋นต้มเปื่อยๆ โจ๊กเนื้อเนียน หรือฟักทองบด จะช่วยให้เด็กเจ็บคอน้อยลงหรือกลืนได้ง่ายขึ้นเวลาไม่มีแรง
• เน้นอาหารรสชาติอ่อนโยน: หลีกเลี่ยงอาหารที่มีรสจัด เค็มจัด หรือหวานจัด เพราะอาจทำให้ระคายเคืองคอหรือกระตุ้นอาการท้องเสียให้แย่ลง

ลูกป่วยเป็นหวัด ไอ เจ็บคอ เลือกอาหารแบบไหนดี?

ถ้าอาการป่วยของลูกคือไข้หวัด มีน้ำูก หรือเจ็บคอ ลูกมักจะกลืนลำบากเพราะต่อมทอนซิลอาจอักเสบร่วมด้วย

อาหารอุ่นๆ ซดคล่องคอช่วยได้

น้ำซุปกระดูกหมูหรือซุปไก่ตุ๋นเคี่ยวจนหวานกลมกล่อม (ใส่เกลือน้อยมากๆ) นำมาอุ่นให้ร้อนพออุ่นๆ แล้วป้อนสลับกับข้าวตุ๋น จะช่วยละลายเสมหะและทำให้ชุ่มคอขึ้น อาหารที่มีลักษณะกึ่งเหลวอย่างโจ๊กปั่นละเอียดผสมเนื้อปลาต้มสุกแกะก้างออกหมด ก็เป็นทางเลือกที่ดีเพราะได้โปรตีนย่อยง่ายด้วย

ลูกท้องเสีย อาเจียน ปรับอาหารอย่างไรไม่ให้ลำไส้พัง

กรณีที่ลูกน้อยท้องเสียหรืออาเจียน แนวทางการให้อาหารเสริมสำหรับทารกในช่วงป่วย กลุ่มนี้ต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะผนังลำไส้บอบบางมาก

อาหารที่ควรให้และควรเลี่ยงเร่งด่วน

ช่วงที่กำลังถ่ายเหลวหรืออาเจียนบ่อย ให้เน้นอาหารที่ช่วยให้อุจจาระจับตัวเป็นก้อน เช่น กล้วยน้ำว้าสุกงอมบด ข้าวต้มย่อยง่าย มันสำปะหลังต้มสุก หรือแครอทต้มเปื่อยบดละเอียด ส่วนนมวัว นมเปรี้ยว หรือผลไม้รสเปรี้ยวจัด ควรงดเว้นไปก่อนชั่วคราว เพราะน้ำตาลแลคโตสและกรดในผลไม้อาจทำให้ท้องเสียเรื้อรังนานขึ้น

น้ำและนมยังคงเป็นพระเอกตัวจริงในช่วงที่ลูกป่วย

สิ่งที่คุณหมอย้ำเตือนเสมอคือ น้ำสำคัญที่สุด ต่อให้ลูกไม่ยอมกินข้าวเลยแต่ยังดื่มนมหรือจิบน้ำได้เรื่อยๆ ก็ยังพอเบาใจได้บ้าง

• สำหรับเด็กต่ำกว่า 1 ขวบ: ยังคงให้ดื่มนมแม่หรือนมสูตรปกติได้ตามความต้องการของลูก บ่อยขึ้นได้แต่ทีละน้อยเพื่อป้องกันการอาเจียน
• สำหรับเด็กโตขึ้นมาหน่อย: ให้จิบน้ำต้มสุกสะอาด หรือน้ำเกลือแร่สำหรับเด็ก (ORS) ทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง หากมีอาการท้องเสียร่วมด้วย เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำรุนแรง

สัญญาณเตือนแบบไหนที่แปลว่าลูกไม่ไหว ต้องรีบพาไปหาหมอ

คุณพ่อคุณแม่หลายคนกังวลเรื่องการกินจนลืมสังเกตอาการอื่นๆ หากลูกมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วยกับการไม่ยอมกินอาหาร ควรรีบพาไปโรงพยาบาลทันทีครับ

• ซึมมาก ปลุกตื่นยาก ไม่ยอมสบตา หรือร้องกวนผิดปกติ
• ปัสสาวะน้อยลงมาก หรือผ้าอ้อมแห้งสนิทนานเกิน 6 ชั่วโมง แปลว่าเริ่มขาดน้ำ
• อาเจียนพุ่งทุกครั้งที่กินน้ำหรือนมเข้าไปเลย
• มีไข้สูงลอยร่วมกับหายใจหอบเร็วกว่าปกติ

สุดท้ายนี้อยากบอกว่า ช่วงที่ลูกป่วย การที่ลูกกินน้อยลงเป็นเรื่องธรรมดามากๆ ครับ อย่าไปเครียดหรือบังคับฝืนใจลูกจนกลายเป็นบรรยากาศเครียดบนโต๊ะอาหาร ให้ใช้วิธีค่อยๆ ป้อน ให้ความรักความอบอุ่น และเช็ดตัวลดไข้สลับกันไป เมื่อหายป่วยดีแล้ว ความอยากอาหารของเจ้าตัวเล็กจะค่อยๆ กลับมาเป็นปกติเองครับ