ทำไมตรวจสุขภาพต้องมีอัลตราซาวด์ช่องท้องและเช็กค่าตับ? ฟังหมอเล่าให้ฟัง

ทำไมตรวจเลือดอย่างเดียวถึงอาจไม่พอ?

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาหมอพร้อมผลตรวจสุขภาพประจำปี แล้วบอกว่าผลเลือดปกติทุกอย่าง แต่ทำไมยังมีอาการจุกเสียดหรือรู้สึกแน่นท้องเป็นระยะ นั่นเป็นเพราะการตรวจเลือดเป็นการดูค่าสารเคมีที่ลอยอยู่ในกระแสเลือด แต่ไม่ได้บอกเราว่าอวัยวะภายในของเรามีรูปร่างหน้าตาเปลี่ยนไปอย่างไรบ้าง ความสำคัญของการตรวจคัดกรองด้วย อัลตราซาวด์ช่องท้องจึงเปรียบเสมือนการส่องกล้องเข้าไปดูว่า ตับ ม้าม ถุงน้ำดี หรือไต ยังมีรูปร่างสมบูรณ์ดีไหม มีก้อนเนื้อหรือความผิดปกติแอบซ่อนอยู่หรือเปล่า

ตรวจการทำงานของตับ บอกอะไรเราได้บ้าง

เวลาหมอสั่งตรวจค่าตับ หรือที่เรียกกันว่า Liver Function Test เรากำลังดูสองส่วนหลักๆ คือ ดูว่าตับมีการอักเสบไหม และดูว่าตับยังทำหน้าที่ขับของเสียได้ปกติหรือเปล่า ค่าเอนไซม์ตับที่สูงขึ้นมักเป็นสัญญาณเตือนว่าเซลล์ตับกำลังบาดเจ็บ ซึ่งอาจมาจากหลายสาเหตุ เช่น ไขมันพอกตับ การดื่มแอลกอฮอล์ หรือแม้แต่การใช้ยาและอาหารเสริมบางชนิดต่อเนื่องเป็นเวลานาน

อัลตราซาวด์ช่องท้อง เห็นอะไรที่เลือดบอกไม่ได้

การทำอัลตราซาวด์ช่องท้องส่วนบน ไม่ใช่แค่ดูตับเท่านั้น แต่คือการตรวจเช็กอวัยวะข้างเคียงทั้งหมด ความสำคัญของการตรวจคัดกรองด้วย วิธีนี้คือการตรวจหาความผิดปกติในระยะเริ่มต้นที่เรายังไม่มีอาการอะไรเลย เช่น

• ภาวะไขมันพอกตับ ซึ่งเป็นสาเหตุของโรคตับอักเสบเรื้อรัง
• นิ่วในถุงน้ำดี ที่คนไข้มักไม่รู้ตัวจนกว่าจะเกิดอาการปวดท้องรุนแรง
• ก้อนเนื้อหรือถุงน้ำในตับและไต ซึ่งตรวจพบได้เร็วก่อนที่จะขยายขนาดใหญ่จนรักษาลำบาก

คู่หูสุขภาพ: ตรวจเลือดควบคู่ไปกับอัลตราซาวด์

หมอมักแนะนำให้ตรวจควบคู่กันเสมอ เพราะผลตรวจเลือดเปรียบเสมือนการดูการทำงานของเครื่องยนต์ ส่วนอัลตราซาวด์เปรียบเสมือนการดูสภาพตัวถังรถ หากทั้งสองอย่างนี้ปกติ ก็วางใจได้ว่าสุขภาพช่องท้องของเรายังแข็งแรงดี แต่หากผลตรวจเลือดเริ่มผิดปกติ อัลตราซาวด์จะช่วยให้หมอระบุสาเหตุได้แม่นยำขึ้นว่าความผิดปกตินั้นเกิดจากอะไรกันแน่

ใครบ้างที่ควรเริ่มหันมาตรวจคัดกรองอย่างจริงจัง

คนไข้หลายคนเข้าใจผิดว่าต้องรอให้มีอายุมากก่อนถึงจะตรวจ แต่ในความเป็นจริง หากมีพฤติกรรมเสี่ยง เช่น ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ มีน้ำหนักตัวเกินเกณฑ์ หรือมีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคตับและถุงน้ำดี การเริ่มตรวจคัดกรองตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยลดความเสี่ยงจากการตรวจพบโรคร้ายในระยะที่สายเกินไป การลงทุนกับการตรวจสุขภาพเพียงปีละครั้ง คือการป้องกันที่คุ้มค่าที่สุดสำหรับชีวิตของคุณเอง