ทำไมตรวจตับและช่องท้องแค่ปีละครั้ง ถึงช่วยชีวิตคุณได้มากกว่าที่คิด

ทำไมตรวจแค่เลือดอย่างเดียวถึงอาจไม่พอ

หลายคนเวลามาตรวจสุขภาพประจำปี มักจะคุ้นเคยกับการเจาะเลือดไปดูค่าตับ แต่เชื่อไหมว่าในทางปฏิบัติแล้ว ผลเลือดที่ดูปกติไม่ได้การันตีเสมอไปว่าตับของคุณไร้ปัญหา เพราะตับเป็นอวัยวะที่มีความอดทนสูงมาก แม้จะมีก้อนเนื้อหรือไขมันพอกจนอักเสบ ค่าเอนไซม์ในเลือดบางครั้งก็ยังแสดงผลออกมาในเกณฑ์ปกติ การทำความเข้าใจความสำคัญของการตรวจคัดกรองด้วยอัลตราซาวด์ควบคู่ไปกับการเจาะเลือด จึงเปรียบเสมือนการที่เราได้เห็นทั้งการทำงานจากภายในและเห็นโครงสร้างหน้าตาของอวัยวะจริงๆ ไปพร้อมกัน

เมื่อไรที่ควรเริ่มมองหาความผิดปกติของตับ

ตับไม่ได้ส่งสัญญาณเตือนผ่านอาการเจ็บปวดเสมอไป เพราะตับไม่มีเส้นประสาทรับความรู้สึกเจ็บปวด อาการที่เรามักพบเจอเมื่อเริ่มมีปัญหาคือ อ่อนเพลียเรื้อรัง แน่นท้องใต้ชายโครงขวา หรือตาเหลืองตัวเหลือง ซึ่งส่วนใหญ่มักจะเป็นระยะที่ตับทำงานหนักเกินไปแล้ว การตรวจคัดกรองจึงไม่ใช่การไปหาหมอตอนป่วย แต่เป็นการเช็กสภาพเครื่องยนต์ก่อนที่จะพังจนซ่อมไม่ได้

ตรวจอัลตราซาวด์ช่องท้อง เห็นอะไรบ้างที่เลือดบอกไม่ได้

อัลตราซาวด์เปรียบเสมือนดวงตาของหมอที่มองเข้าไปเห็นรูปร่างของตับ ถุงน้ำดี และม้าม เราสามารถแยกแยะได้ว่าสิ่งที่เห็นคือ

• ภาวะไขมันพอกตับ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของตับอักเสบและพังผืด
• ก้อนเนื้อที่ไม่ทราบชนิด หรือถุงน้ำในตับ
• นิ่วในถุงน้ำดี ที่มักจะซ่อนตัวอยู่เงียบๆ แต่พร้อมจะอักเสบเฉียบพลัน
• ความผิดปกติของขนาดตับที่อาจบ่งบอกถึงภาวะตับแข็ง

เจาะลึกค่าเลือดบอกอะไรเรื่องตับบ้าง

การตรวจเลือดหรือ Liver Function Test คือการวัดการทำงานเชิงลึกของตับ โดยดูจาก

• เอนไซม์ตับ (AST, ALT) บอกว่าเซลล์ตับกำลังบาดเจ็บหรืออักเสบอยู่หรือไม่
• ค่าการทำงานของท่อน้ำดี (ALP, GGT) เพื่อเช็กว่ามีการอุดตันของทางเดินน้ำดีหรือไม่
• ค่าโปรตีนและค่าการแข็งตัวของเลือด เพื่อประเมินว่าตับยังทำหน้าที่สร้างสารอาหารและสารสำคัญได้ดีแค่ไหน

อย่ารอให้ร่างกายประท้วงค่อยไปพบหมอ

การตรวจสุขภาพไม่ใช่งานอดิเรก แต่เป็นการวางแผนชีวิตระยะยาว การตรวจคัดกรองด้วยอัลตราซาวด์ช่องท้องและการตรวจเลือดการทำงานของตับเป็นความคุ้มค่าที่เทียบไม่ได้กับค่ารักษาพยาบาลหากตรวจพบในระยะลุกลาม ลองสำรวจตัวเองดูว่าปีนี้ได้นัดคุณหมอเข้ามาดูสุขภาพตับหรือยัง เพราะการตรวจพบไวเท่ากับโอกาสในการรักษาให้กลับมาเป็นปกติได้สูงกว่าเสมอ