ผลกระทบต่อระดับไอคิวและการเรียนรู้เนื่องจากสภาวะจิตใจไม่พร้อม

ทำไมความเครียดถึงทำให้สมองเราตื้อและคิดอะไรไม่ออก

เวลาที่หมอตรวจคนไข้หรือคุยกับผู้ปกครองที่กังวลเรื่องพัฒนาการลูก มักจะมีคำถามเสมอว่าทำไมช่วงที่เครียดจัดหรือมีเรื่องกระทบกระเทือนจิตใจ ผลการเรียนหรือความสามารถในการแก้ปัญหาถึงดิ่งลงเหว คำตอบไม่ได้อยู่ที่ระดับสติปัญญาที่หายไปถาวร แต่อยู่ที่สภาวะสมองที่ปิดการทำงานในส่วนของการเรียนรู้ลงชั่วคราว เนื่องจากต้องใช้พลังงานทั้งหมดไปกับการรับมือกับอารมณ์ความรู้สึกที่ถาโถมเข้ามา

กลไกสมองเมื่อเราตกอยู่ในสภาวะจิตใจไม่พร้อม

เมื่อจิตใจอยู่ในภาวะไม่พร้อม เช่น การเผชิญกับความกดดันสูงหรือความวิตกกังวลเรื้อรัง สมองส่วนที่เรียกว่า อะมิกดาลา (Amygdala) ซึ่งทำหน้าที่ควบคุมอารมณ์จะทำงานหนักเกินไป ทำให้สมองส่วนหน้า (Prefrontal Cortex) ซึ่งรับผิดชอบเรื่องการคิดวิเคราะห์ การวางแผน และการจดจำข้อมูลใหม่ๆ ทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ ส่งผลโดยตรงต่อ ผลกระทบต่อระดับไอคิวและการเรียนรู้ ที่เห็นได้ชัดเจนในช่วงนั้น

เมื่อความกังวลกลายเป็นกำแพงกั้นการเรียนรู้

สภาวะจิตใจที่ไม่มั่นคงทำให้วงจรความจำเสื่อมถอยลง เหมือนคอมพิวเตอร์ที่รันโปรแกรมหนักเกินไปจนเครื่องค้าง การรับข้อมูลใหม่ๆ เข้าไปในช่วงนี้จึงยากลำบาก เพราะสมองไม่ได้อยู่ในโหมดพร้อมเรียนรู้ แต่อยู่ในโหมดเอาตัวรอดจากความเครียดภายในใจ

สัญญาณเตือนว่าสมองกำลังล้าจากสภาวะจิตใจ

คนไข้หลายคนไม่รู้ตัวว่าความรู้สึกภายในกำลังทำร้ายศักยภาพสมองตัวเอง โดยมักมีสัญญาณดังนี้

• สมาธิสั้นลง จดจ่อกับสิ่งที่ทำได้ไม่นาน
• ลืมสิ่งที่เคยรู้หรือเคยทำได้เป็นประจำ
• ตัดสินใจเรื่องง่ายๆ ได้ยากขึ้น
• รู้สึกเหนื่อยล้าทางสมองแม้จะไม่ได้ใช้แรงกาย

วิธีปรับสมดุลเพื่อกู้คืนศักยภาพสมองและการเรียนรู้

การจะเรียกคืนความสามารถในการเรียนรู้ให้กลับมาปกติ เราไม่สามารถใช้วิธีการอัดความรู้เพิ่มได้ แต่ต้องเริ่มจากการดูแลสุขภาพจิตใจก่อน

สร้างความปลอดภัยให้จิตใจเพื่อให้สมองพร้อมทำงาน

การฝึกกำหนดลมหายใจ การจัดระเบียบความคิด หรือแม้แต่การนอนหลับให้เพียงพอ คือการส่งสัญญาณบอกสมองว่าเราปลอดภัยแล้ว เมื่อสมองส่วนหน้าผ่อนคลายลง ความสามารถในการประมวลผลทางปัญญาจะค่อยๆ กลับมาทำงานได้เต็มที่อีกครั้ง การดูแลเรื่องอารมณ์จึงเป็นทางลัดที่ดีที่สุดในการพัฒนาการเรียนรู้และระดับไอคิวที่แท้จริงให้แสดงออกมาได้เต็มศักยภาพ