เรื่องไม่คาดคิด: พยาธิตัวตืดในท้อง อาจเป็นต้นเหตุทำให้อ่อนเพลียและเกิดภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินบี

ช่วงนี้หลายคนอาจจะรู้สึกเหนื่อยง่าย หน้ามืด หรือเพลียแบบไม่มีสาเหตุ นอนเท่าไหร่ก็ไม่พอ บางคนคิดว่าเป็นเพราะงานหนักหรือพักผ่อนน้อย แต่ถ้าลองเช็กตัวเองดูแล้วอาการเหล่านี้ยังไม่ดีขึ้น หมออยากให้ลองนึกย้อนไปถึงเรื่องใกล้ตัวอย่างอาหารการกิน โดยเฉพาะคนที่ชอบกินเนื้อสัตว์แบบสุกๆ ดิบๆ เพราะบางทีเจ้าอาการเหนื่อยเรื้อรังนี้ อาจไม่ได้มาจากความเครียด แต่อาจกำลังส่งสัญญาณเตือนภัยจากโรคร้ายที่ซ่อนอยู่ในลำไส้ของเราโดยไม่รู้ตัว

กินหมูหรือเนื้อแบบสุกๆ ดิบๆ ระวังเจ้าพยาธิตัวตืดแอบย่องเข้าบ้าน

เวลาที่เราไปกินลาบ ก้อย ซูชิเนื้อ หรือหมูกระทะที่ปิ้งย่างไม่สุกดี เราอาจจะเผลอกลืนไข่หรือตัวอ่อนของพยาธิตัวตืดเข้าไปในร่างกายโดยไม่รู้ตัว เจ้าพยาบตัวนี้เก่งมากครับ พอมันเข้าไปอยู่ในลำไส้เล็กของเรา มันจะเกาะติดแน่นแล้วเติบโตเป็นตัวยาวๆ อยู่ในนั้น บางชนิดโตได้เป็นเมตรโดยที่เราใช้ชีวิตประจำวันได้ปกติ ไม่มีอาการปวดท้องรุนแรงอะไรเลย จนเรานึกว่าตัวเองแข็งแรงดี

ทำไมมีพยาธิอยู่ในท้อง ถึงทำให้เกิดภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินบีได้?

หลายคนสงสัยว่า พยาธิอยู่ในลำไส้ทำไมถึงทำให้เลือดจางได้? เรื่องนี้อธิบายให้เข้าใจง่ายๆ แบบนี้ครับ เวลาที่เรากินอาหารที่มีวิตามินบีสิบสองเข้าไป ซึ่งเป็นสารอาหารสำคัญมากๆ ในการสร้างเม็ดเลือดแดง เจ้าพยาธิตัวตืดเจ้าเล่ห์ตัวนี้มันจะคอยแย่งดูดซึมวิตามินบีสิบสองไปกินหมดก่อนที่ร่างกายเราจะทันได้เอาไปใช้ ยิ่งพยาธิอยู่นานและตัวโตขึ้นเท่าไหร่ ร่างกายเราก็ยิ่งขาดวิตามินบีสิบสองมากขึ้นเท่านั้น ส่งผลให้โรงงานสร้างเม็ดเลือดแดงในไขกระดูกเริ่มทำงานรวน เม็ดเลือดแดงที่ผลิตออกมามีขนาดผิดปกติและทำงานได้ไม่เต็มที่ จนกลายเป็นภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินบีในที่สุด

สังเกตตัวเองด่วน อาการแบบนี้แปลว่าเลือดจางแล้วหรือยัง?

อาการเริ่มต้นของคนที่มีภาวะนี้มักจะมาแบบเนิบๆ จนเราชินชา รู้สึกเหนื่อยง่ายเวลาเดินขึ้นบันได หน้ามืดวิงเวียนตอนลุกขึ้นเร็วๆ ผิวพรรณดูซีดเซียวไม่สดใส บางคนอาจจะมีอาการลิ้นอักเสบ แสบลิ้น หรือมีความรู้สึกชาตามมือตามเท้าเหมือนเข็มทิ่มร่วมด้วย เนื่องจากระบบประสาทเริ่มขาดวิตามินบีสิบสองไปหล่อเลี้ยง ถ้าปล่อยทิ้งไว้นานโดยไม่รักษา อาการทางประสาทอาจจะรุนแรงจนเดินเซหรือมีความจำแยลงได้เลยทีเดียว

ตรวจให้ชัวร์ หมอวินิจฉัยโรคนี้อย่างไรบ้าง?

ถ้ามาพบแพทย์ด้วยอาการเหล่านี้ หมอจะไม่ได้ตรวจแค่ความเข้มข้นของเลือดอย่างเดียว แต่จะเจาะลึกตรวจหาระดับวิตามินบีสิบสองในเลือดร่วมด้วย และที่สำคัญคือการตรวจอุจจาระเพื่อหาไข่พยาธิหรือปล้องพยาธิ เพราะถ้าเจอต้นเหตุตัวจริงอย่างพยาธิตัวตืด การรักษาถึงจะตรงจุดและหายขาดได้

วิธีจัดการรักษาและทวงคืนเลือดลมให้กลับมาเป็นปกติ

การรักษาโรคนี้ต้องทำควบคู่กันสองทางครับ ทางแรกคือการกำจัดเจ้าพยาธิตัวตืดออกจากลำไส้ด้วยยาถ่ายพยาธิที่แพทย์สั่ง ซึ่งแพทย์จะติดตามดูจนแน่ใจว่าพยาธิหลุดออกมาหมดแล้ว ทางที่สองคือการเติมวิตามินบีสิบสองกลับเข้าไปในร่างกาย อาจจะเริ่มจากการฉีดวิตามินเข้ากล้ามเนื้อในระยะแรกเพื่อให้ร่างกายนำไปใช้ได้ทันที หรือกินอาหารที่มีวิตามินบีสิบสองสูง เช่น เนื้อสัตว์ ไข่ นม และตับ ควบคู่กันไป เมื่อกำจัดพยาธิและเติมวิตามินครบถ้วน อาการอ่อนเพลียและภาวะโลหิตจางก็จะค่อยๆ ดีขึ้นและหายไปเอง

ปรับพฤติกรรมง่ายๆ ป้องกันพยาธิและโรคโลหิตจางย้อนกลับมา

การป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำนั้นง่ายนิดเดียวครับ แค่เปลี่ยนพฤติกรรมการกินอาหาร เลิกกินเนื้อสัตว์ดิบๆ หรือปรุงไม่สุก เลือกกินอาหารที่ปรุงสุกด้วยความร้อนสะอาดทุกครั้ง ล้างมือให้สะอาดก่อนกินอาหารและหลังเข้าห้องน้ำเสมอ เพียงเท่านี้เราก็ตัดวงจรชีวิตของพยาธิตัวตืด และป้องกันภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินบีไม่ให้มารบกวนสุขภาพของเราได้แล้วครับ