เต้านมมีก้อนและน้ำเหลืองไหลผิดปกติ: ทำความรู้จักภาวะท่อน้ำนมขยายตัวผิดปกติ

ท่อน้ำนมขยายตัวผิดปกติ คืออะไร ทำไมถึงเพิ่งเคยได้ยิน

หลายคนมักตกใจเมื่อพบความผิดปกติที่เต้านม ไม่ว่าจะเป็นก้อนที่คลำได้ หรือมีของเหลวไหลออกมาจากหัวนมโดยที่ไม่ได้อยู่ในช่วงให้นมบุตร ภาวะท่อน้ำนมขยายตัวผิดปกติ หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า Mammary Duct Ectasia เป็นภาวะที่ท่อน้ำนมบริเวณใต้หัวนมเกิดการขยายตัวกว้างขึ้นและมีผนังท่อที่หนาตัวขึ้น ส่งผลให้เกิดการสะสมของน้ำนมหรือสารคัดหลั่งภายในท่อจนเกิดการอักเสบตามมา

สัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังบอกคุณ

ภาวะนี้มักพบได้บ่อยในผู้หญิงวัยใกล้หมดประจำเดือน หรือช่วงอายุ 40-50 ปี โดยอาการที่สังเกตได้ชัดเจนมีดังนี้

• มีของเหลวไหลออกมาจากหัวนม อาจมีสีขาว ขุ่น เขียว หรือน้ำตาลเข้ม
• คลำพบก้อนใต้หัวนม ซึ่งมักจะรู้สึกแข็งและมีความหนาแน่นผิดปกติ
• หัวนมอาจถูกดึงรั้งให้บุ๋มลงไปชั่วคราวหรือถาวร
• มีอาการเจ็บหรือคันบริเวณหัวนมและลานนม
• ผิวหนังบริเวณหัวนมอาจดูแดงหรืออักเสบ

กลไกที่ซ่อนอยู่ภายในท่อน้ำนม

เมื่ออายุมากขึ้น ท่อน้ำนมจะเริ่มมีการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติ ผนังท่อน้ำนมจะสูญเสียความยืดหยุ่นและบางลง ทำให้เกิดการคั่งของของเหลว ซึ่งร่างกายจะมองว่าของเหลวที่คั่งอยู่นั้นเป็นสิ่งแปลกปลอม จึงส่งเม็ดเลือดขาวมากำจัด จนเกิดกระบวนการอักเสบในเนื้อเยื่อรอบๆ ท่อน้ำนมตามมา กลายเป็นก้อนแข็งหรืออาการบวมแดงที่เราสัมผัสได้จากภายนอก

เมื่อไหร่ที่ต้องมาตรวจให้แน่ใจ

แม้ภาวะท่อน้ำนมขยายตัวผิดปกติจะไม่ได้เป็นเนื้อร้าย แต่ลักษณะอาการหลายอย่างมีความคล้ายคลึงกับมะเร็งเต้านม โดยเฉพาะอาการก้อนที่เต้านมและหัวนมบุ๋ม จึงจำเป็นต้องได้รับการตรวจคัดกรองที่ถูกต้องเพื่อแยกโรค ไม่ว่าจะเป็นการตรวจคลำโดยแพทย์ การทำอัลตราซาวด์ หรือการทำแมมโมแกรม ในบางกรณีที่ของเหลวไหลออกมาไม่หยุด แพทย์อาจพิจารณาส่งตรวจเซลล์วิทยาเพื่อความมั่นใจ

วิธีดูแลและการรักษา

หากอาการไม่รุนแรงและผลการตรวจยืนยันว่าเป็นเพียงการอักเสบ แพทย์มักแนะนำดังนี้

• การประคบอุ่นบริเวณที่มีอาการเพื่อลดการอักเสบและช่วยการไหลเวียน
• การใช้ยาต้านการอักเสบในกลุ่มที่ไม่ใช่สเตียรอยด์เพื่อลดอาการปวด
• การใส่ชุดชั้นในที่กระชับและไม่กดทับเต้านมจนเกินไป
• หากมีการติดเชื้อแบคทีเรียร่วมด้วย แพทย์จะพิจารณาให้ยาปฏิชีวนะ
• ในรายที่มีอาการเรื้อรังหรือเจ็บปวดมาก อาจพิจารณาผ่าตัดเอาท่อน้ำนมที่ขยายตัวผิดปกติออก ซึ่งเป็นการผ่าตัดขนาดเล็กที่ช่วยให้คนไข้กลับมาใช้ชีวิตได้ปกติ

วิธีดูแลตัวเองให้ห่างไกลจากความกังวล

การหมั่นตรวจเต้านมด้วยตัวเองเป็นประจำทุกเดือนเป็นหัวใจสำคัญ เพราะจะช่วยให้เราคุ้นเคยกับลักษณะเต้านมของตัวเอง หากมีการเปลี่ยนแปลงเพียงเล็กน้อย เราจะสามารถสังเกตเห็นได้ทันที การดูแลสุขภาพโดยรวม การออกกำลังกาย และการสังเกตความผิดปกติที่เต้านมด้วยความเข้าใจ จะช่วยลดความตื่นตระหนกและช่วยให้การรักษามีประสิทธิภาพมากขึ้นหากพบโรคตั้งแต่ระยะเริ่มต้น