วิธีดูแลแผลผู้สูงอายุที่บ้านอย่างไรไม่ให้ติดเชื้อลามใหญ่

เวลาที่ผู้สูงอายุในบ้านเกิดแผลขึ้นมา ไม่ว่าจะเป็นแผลจากการหกล้ม แผลกดทับ หรือแผลผ่าตัด ลูกหลานมักจะกังวลใจมากเป็นพิเศษ เพราะผิวหนังของคนเราเมื่ออายุมากขึ้น ความยืดหยุ่นและการไหลเวียนเลือดจะลดลง ทำให้แผลหายช้ากว่าปกติแถมยังติดเชื้อได้ง่ายมาก การป้องกันแผลติดเชื้อแทรกซ้อนในผู้สูงอายุจึงเป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อนและต้องใส่ใจเป็นพิเศษตั้งแต่ก้าวแรกที่เกิดแผลขึ้น

ทำไมแผลของผู้สูงอายุถึงติดเชื่อง่ายและลุกลามเร็วกว่าวัยอื่น?

หลายคนสงสัยว่าทำไมแผลนิดเดียวถึงกลายเป็นเรื่องใหญ่ได้ เหตุผลหลักมาจากระบบภูมิคุ้มกันในร่างกายของผู้สูงอายุที่ทำงานช้าลง เซลล์เม็ดเลือดขาวที่ทำหน้าที่จัดการกับเชื้อโรคมาช่วยซ่อมแซมแผลได้ไม่ดีเท่าเดิม นอกจากนี้ โรคประจำตัวอย่างเบาหวานก็เป็นตัวการสำคัญที่ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูง ซึ่งเชื้อโรคชอบมากเป็นพิเศษ ทำให้แผลหายช้าและติดเชื้อแทรกซ้อนได้ง่ายกว่าคนหนุ่มสาวหลายเท่า

4 ขั้นตอนทำความสะอาดแผลที่บ้านให้ปลอดภัยไร้เชื้อโรค

การล้างแผลให้ถูกวิธีคือหัวใจสำคัญที่สุดในการป้องกันไม่ให้เชื้อโรคเข้าไปตั้งรกรากในตัวแผล ผู้ดูแลสามารถทำตามขั้นตอนง่ายๆ เหล่านี้ได้เลย

• ล้างมือให้สะอาดก่อนทุกครั้ง: ก่อนจะไปแตะต้องแผลของผู้สูงอายุ ต้องล้างมือด้วยสบู่หรือเจลแอลกอฮอล์ให้สะอาดหมดจด เพื่อไม่ให้เอานิ้วมือที่สกปรกไปเพิ่มเชื้อโรคให้แผล
• ใช้น้ำเกลือล้างแผลโดยเฉพาะ: หลีกเลี่ยงการใช้แอลกอฮอล์หรือไฮโดรเจนเปอร์เปอร์ออกไซด์ล้างแผลโดยตรง เพราะจะทำให้เนื้อเยื่อดีๆ รอบแผลตายและหายช้าลง ให้ใช้น้ำเกลือล้างแผล (Normal Saline) ล้างสิ่งสกปรกออกอย่างเบามือ
• ซับให้แห้งสนิทด้วยผ้าก๊อซสะอาด: ใช้ผ้าก๊อซที่ปราศจากเชื้อซับรอบแผลและตัวแผลเบาๆ จนแห้ง ห้ามใช้สำลีธรรมดาเพราะอาจจะมีขุยสำลีติดคาอยู่ในแผลจนทำให้เกิดการอักเสบตามมา
• ปิดแผลด้วยวัสดุที่เหมาะสม: หากแผลมีความชื้นหรือมีน้ำเหลืองซึม ควรเลือกใช้ผ้าก๊อซหรือแผ่นปิดแผลที่ระบายอากาศได้ดี และเปลี่ยนผ้าพันแผลอย่างน้อยวันละครั้งหรือเมื่อเปียกชื้น

อาหารบำรุงแผลที่ลูกหลานควรรู้จักเพื่อช่วยให้แผลสมานเร็วขึ้น

การดูแลจากภายในก็สำคัญไม่แพ้การทำความสะอาดแผลภายนอก ผู้สูงอายุที่มีแผลต้องการสารอาหารกลุ่มโปรตีนสูงเป็นพิเศษเพื่อนำไปสร้างเนื้อเยื่อใหม่ เช่น เนื้อปลา ไข่ขาว เต้าหู้ และเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน นอกจากนี้วิตามินซีจากผลไม้รสเปรี้ยวไม่จัด เช่น ส้ม ฝรั่ง และวิตามินอีจากถั่วต่างๆ ก็มีส่วนช่วยให้หลอดเลือดฝอยแข็งแรงและเร่งการหายของแผลให้เร็วยิ่งขึ้น รวมถึงต้องดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอในแต่ละวันเพื่อให้เลือดไหลเวียนไปเลี้ยงแผลได้ดีขึ้นด้วย

จุดสังเกตเตือนภัยอาการติดเชื้อที่ต้องรีบพาไปหาหมอด่วน

แม้จะระมัดระวังเป็นอย่างดีแล้ว แต่บางครั้งเชื้อโรคก็อาจเล็ดลอดเข้าไปได้ ลูกหลานควรหมั่นสังเกตอาการรอบๆ แผลอย่างน้อยวันละสองครั้ง หากพบสัญญาณเตือนเหล่านี้แปลว่าแผลเริ่มติดเชื้อแทรกซ้อนแล้ว ห้ามปล่อยไว้เด็ดขาด

• แผลมีอาการบวมแดงร้อนขึ้นอย่างเห็นได้ชัด และอาการปวดเริ่มกระจายวงกว้างขึ้นเรื่อยๆ
• มีหนองข้นสีเหลืองหรือสีเขียวไหลซึมออกมาจากแผล พร้อมกับมีกลิ่นเหม็นผิดปกติ
• ผู้สูงอายุมีไข้หนาวสั่น หรือมีอาการอ่อนเพลียซึมลงอย่างไม่ทราบสาเหตุ