โรคพยาธิซีสต์ในสมอง: เมื่อเจ้าตัวร้ายเข้าไปอาศัยอยู่ในหัวเรา

ทำความรู้จักพยาธิซีสต์ในสมองให้มากขึ้น

หลายคนอาจจะเคยได้ยินชื่อโรคนี้ผ่านข่าว หรือเห็นเพื่อนฝูงแชร์ต่อกันว่ากินอาหารกึ่งสุกกึ่งดิบแล้วเสี่ยงเจอพยาธิขึ้นสมอง ฟังดูแล้วน่ากลัวใช่ไหมครับ โรคพยาธิซีสต์ในสมอง (Neurocysticercosis) เกิดจากการที่ไข่พยาธิตืดหมูหลุดเข้าไปในร่างกายเราผ่านการกินอาหารหรือน้ำที่ปนเปื้อนอุจจาระที่มีไข่พยาธิ หรือการกินเนื้อหมูที่มีตัวอ่อนพยาธิแบบไม่สุกดี เมื่อพยาธิเหล่านี้ไชผ่านผนังลำไส้เข้าสู่กระแสเลือด มันสามารถเดินทางไปฝังตัวอยู่ที่ไหนก็ได้ แต่ที่อันตรายที่สุดคือการไปฝังตัวและเจริญเติบโตจนกลายเป็นถุงน้ำหรือซีสต์อยู่ในเนื้อสมองของเราครับ

อาการแบบไหนที่เตือนว่าอาจมีพยาธิอยู่ในสมอง

อาการของโรคนี้ค่อนข้างหลากหลาย ขึ้นอยู่กับว่าซีสต์ไปโตอยู่ตรงไหนของสมอง และมีจำนวนมากน้อยแค่ไหน บางคนอาจไม่มีอาการอะไรเลยไปตลอดชีวิต แต่ถ้าซีสต์เริ่มไปเบียดเนื้อสมองหรือทำให้เกิดการอักเสบ อาการที่พบบ่อยได้แก่:

• อาการชักเกร็งหรือชักกระตุกโดยไม่เคยเป็นมาก่อน
• ปวดศีรษะรุนแรงต่อเนื่อง แบบที่กินยาแก้ปวดแล้วก็ไม่ทุเลา
• ความจำหลงลืม หรือพฤติกรรมเปลี่ยนไปจากปกติ
• มีอาการอ่อนแรงของแขนขา หรือการมองเห็นผิดปกติ

การตรวจวินิจฉัยที่แม่นยำทำได้อย่างไร

ถ้าสงสัยว่ามีอาการผิดปกติทางสมอง หมอจะเริ่มต้นจากการซักประวัติการกินอาหารอย่างละเอียด รวมถึงพฤติกรรมการใช้ชีวิต ส่วนการตรวจยืนยันที่ชัดเจนที่สุดคือการทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) หรือการตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) ของสมอง ซึ่งจะทำให้เห็นภาพชัดเจนว่ามีถุงน้ำหรือซีสต์ฝังตัวอยู่จุดไหน จำนวนกี่จุด และมีอาการบวมหรืออักเสบรอบๆ บริเวณนั้นมากน้อยเพียงใด บางกรณีอาจต้องมีการเจาะเลือดหรือตรวจน้ำไขสันหลังเพิ่มเติมเพื่อยืนยันการติดเชื้อครับ

วิธีรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละคน

การรักษาไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะต้องผ่าตัดเสมอไปครับ วิธีการรักษาจะขึ้นอยู่กับระยะของโรคและจำนวนของตัวพยาธิ:

• การใช้ยาฆ่าพยาธิและยาลดการอักเสบ เพื่อกำจัดตัวพยาธิและลดอาการบวมในเนื้อสมอง
• การใช้ยากันชัก เพื่อคุมอาการชักไม่ให้ส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน
• การผ่าตัด จะถูกพิจารณาในกรณีที่ซีสต์มีขนาดใหญ่มากจนกดทับเนื้อสมอง หรือทำให้เกิดภาวะโพรงสมองคั่งน้ำที่ส่งผลอันตรายต่อชีวิต

ป้องกันอย่างไรให้ไกลจากพยาธิในสมอง

วิธีป้องกันที่ดีที่สุดคือการสร้างสุขอนามัยที่ดีในการกินครับ เพราะพยาธิเหล่านี้หลีกเลี่ยงได้ง่ายหากเราใส่ใจรายละเอียดเล็กน้อยในชีวิตประจำวัน:

• กินอาหารที่ปรุงสุกด้วยความร้อนจนทั่วถึง โดยเฉพาะเนื้อหมู ต้องไม่มีสีชมพูหรือเลือดสด
• ล้างผักและผลไม้ให้สะอาดทุกครั้งก่อนนำมารับประทาน
• ล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่ทุกครั้งก่อนกินข้าวและหลังเข้าห้องน้ำ
• หลีกเลี่ยงการกินอาหารหรือน้ำดื่มที่ดูไม่สะอาดหรือปนเปื้อนได้ง่าย

การเข้าใจโรคพยาธิซีสต์ในสมองไม่ใช่เรื่องของการตื่นตระหนก แต่เป็นการรู้จักป้องกันตัวเอง หากใครมีอาการชักหรือปวดหัวผิดปกติที่เกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน อย่าซื้อยากินเองจนเกินจำเป็น การมาพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างถูกต้องจะช่วยให้การรักษาได้ผลดีที่สุดครับ