ลูกดูซนผิดปกติหรือเปล่า? ทำความเข้าใจภาวะพร่องธาตุเหล็กที่ส่งผลต่อพัฒนาการและการเคลื่อนไหว

ธาตุเหล็กสำคัญกับสมองลูกมากกว่าที่คิด

หลายครั้งที่คุณพ่อคุณแม่พาลูกมาปรึกษาเรื่องลูกดูซุกซนเกินไป สมาธิสั้น หรือดูเชื่องช้าในการทำกิจกรรมต่างๆ เรามักจะมองข้ามเรื่องพื้นฐานที่สุดอย่างเรื่องโภชนาการไป โดยเฉพาะภาวะพร่องธาตุเหล็กที่ส่งผลต่อพัฒนาการด้านการเคลื่อนไหวและพฤติกรรม ซึ่งภาวะนี้ไม่ได้ทำให้แค่ลูกซีดหรือเพลียเท่านั้น แต่ยังส่งผลกระทบไปถึงระบบประสาทที่ควบคุมการทำงานของร่างกายโดยตรง

ทำไมขาดธาตุเหล็กแล้วลูกถึงขยับตัวไม่ค่อยคล่อง?

ธาตุเหล็กทำหน้าที่เป็นตัวนำพาออกซิเจนไปเลี้ยงสมองและกล้ามเนื้อ เมื่อร่างกายได้รับธาตุเหล็กไม่เพียงพอ สมองส่วนที่คอยจัดการเรื่องการเคลื่อนไหวและการควบคุมการตอบสนองจะทำงานได้ไม่เต็มที่ คุณหมอมักพบอาการเหล่านี้ในเด็กที่ขาดธาตุเหล็ก

• ความคล่องแคล่วลดลง: ลูกอาจจะทรงตัวได้ไม่ดี หรือดูเก้ๆ กังๆ กว่าวัย
• กล้ามเนื้ออ่อนแรง: รู้สึกเหนื่อยง่ายเวลาทำกิจกรรมที่ต้องใช้แรงต่อเนื่อง
• การทำงานของกล้ามเนื้อประสานกันยากขึ้น: เห็นได้ชัดในกิจกรรมที่ต้องใช้ความละเอียด เช่น การขีดเขียนหรือการประกอบของเล่น

พฤติกรรมเปลี่ยนไปแบบไหนที่พ่อแม่ควรเอะใจ?

นอกจากเรื่องร่างกายแล้ว เรื่องอารมณ์และสมาธิคือสัญญาณเตือนที่สำคัญ ภาวะพร่องธาตุเหล็กมักทำให้เด็กมีพฤติกรรมบางอย่างที่พ่อแม่มักเข้าใจผิดว่าเป็นการดื้อหรือซนปกติ

สมาธิสั้นและหงุดหงิดง่าย

เด็กที่ขาดธาตุเหล็กมักจะโฟกัสกับอะไรได้ไม่นาน วอกแวกง่าย และที่สำคัญคือมักจะอารมณ์แปรปรวน หงุดหงิดง่ายกว่าเด็กทั่วไป ซึ่งเกิดจากสมองที่ได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอทำให้เกิดความเครียดสะสมในระบบประสาท

พัฒนาการทางภาษาล่าช้า

การสื่อสารหรือการทำความเข้าใจคำสั่งที่ซับซ้อนอาจดูติดขัด เพราะสมองส่วนการเรียนรู้ต้องการธาตุเหล็กไปช่วยสร้างสารสื่อประสาทที่ใช้ในการประมวลผลข้อมูล

วิธีสังเกตและรับมือเมื่อสงสัยว่าลูกมีภาวะนี้

หากสังเกตว่าลูกมีอาการซีด ปากซีด เล็บซีด หรือชอบกินของแปลกๆ เช่น น้ำแข็ง ดิน หรือกระดาษ ให้สงสัยไว้ก่อนว่าอาจมีภาวะพร่องธาตุเหล็ก การแก้ไขไม่ใช่แค่การให้ลูกกินอาหารที่มีธาตุเหล็กสูง แต่ต้องทำอย่างถูกวิธี

• เน้นอาหารกลุ่มเนื้อแดงและตับ: เป็นแหล่งธาตุเหล็กที่ร่างกายดูดซึมไปใช้ได้ดีที่สุด
• ผักใบเขียวเข้มและธัญพืช: ช่วยเสริมธาตุเหล็กได้ในปริมาณที่เหมาะสม
• วิตามินซีคือตัวช่วยสำคัญ: การให้ลูกกินผลไม้รสเปรี้ยวคู่กับมื้ออาหารที่มีธาตุเหล็ก จะช่วยให้ร่างกายดูดซึมธาตุเหล็กได้ดียิ่งขึ้น
• หลีกเลี่ยงนมวัวมากเกินไป: การดื่มนมวัวมากเกินความจำเป็นในเด็กเล็กเป็นสาเหตุหลักที่ขัดขวางการดูดซึมธาตุเหล็ก

หากปรับพฤติกรรมการกินแล้วลูกยังดูมีปัญหาเรื่องพัฒนาการ การพาลูกมาพบคุณหมอเพื่อเจาะเลือดตรวจหาค่าความเข้มข้นของเลือดและระดับธาตุเหล็กสะสมถือเป็นทางออกที่ดีที่สุด เพราะการได้รับธาตุเหล็กเสริมในขนาดที่ถูกต้องจากแพทย์จะช่วยให้พัฒนาการลูกก้าวกระโดดกลับมาเป็นปกติได้เร็วขึ้น