การฉีดสเตียรอยด์เข้าปลอกหุ้มเอ็นข้อมือ

สำหรับคนที่ต้องใช้ข้อมือทำงานหนัก ไม่ว่าจะเป็นการพิมพ์คอมพิวเตอร์ทั้งวัน ทำงานบ้าน ยกของหนัก หรือแม้แต่คุณแม่มือใหม่ที่ต้องอุ้มลูกอยู่ตลอดเวลา อาการเจ็บแปล๊บที่โคนนิ้วโป้งลามไปถึงข้อมือมักจะแวะเวียนมาทักทายอยู่เสมอ อาการนี้ส่วนใหญ่มักเกิดจากโรคปลอกหุ้มเอ็นข้อมืออักเสบ ซึ่งเมื่ออาการรุนแรงขึ้นจนการกินยา พักการใช้งาน หรือการใส่อุปกรณ์พยุงข้อมือเอาไม่อยู่ การรักษาทางเลือกที่ช่วยลดความทรมานได้อย่างรวดเร็วและตรงจุดก็คือการรักษาด้วย การฉีดสเตียรอยด์เข้าปลอกหุ้มเอ็นข้อมือ

หลายคนพอได้ยินคำว่าสเตียรอยด์แล้วอาจจะรู้สึกกังวลใจ กลัวว่าจะมีอันตรายหรือส่งผลเสียระยะยาวต่อร่างกาย ในฐานะหมออยากจะบอกว่า ยานี้หากใช้อย่างถูกวิธี ถูกตำแหน่ง และอยู่ในปริมาณที่เหมาะสม จะเป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการรักษาอาการอักเสบอย่างดีเยี่ยม

เจ็บข้อมือแบบไหนที่สะท้อนว่าปลอกหุ้มเอ็นกำลังอักเสบ

อาการเด่นชัดที่คนไข้มักจะเดินเข้ามาบ่นให้หมอฟังบ่อยๆ คือ อาการเจ็บแปล๊บที่ข้อมือด้านฝั่งนิ้วโป้ง โดยเฉพาะเวลาที่ต้องบิดข้อมือ บิดผ้า บิดลูกบิดประตู หรือยกของขึ้นจากพื้น บางรายอาจมีอาการบวมแดงร่วมด้วย และในบางรายที่อักเสบรุนแรงอาจรู้สึกเหมือนมีเสียงกึกๆ เวลาขยับนิ้วโป้ง

หากอยากลองตรวจเช็กตัวเองเบื้องต้น สามารถทำได้ง่ายๆ ด้วยการกำมือโดยใช้นิ้วมือทั้งสี่นิ้วโอบรอบนิ้วโป้งเอาไว้ จากนั้นค่อยๆ หักข้อมือลงทางด้านนิ้วก้อย หากรู้สึกเจ็บแปล๊บอย่างรุนแรงที่บริเวณโคนนิ้วโป้งลามไปถึงข้อมือ นั่นเป็นสัญญาณเตือนที่ค่อนข้างชัดเจนว่าปลอกหุ้มเอ็นข้อมือของคุณกำลังอักเสบเข้าให้แล้ว

ทำไมการรักษาด้วยวิธีนี้จึงลดความเจ็บปวดได้ตรงจุด

เมื่อปลอกหุ้มเอ็นเกิดการอักเสบ เส้นเอ็นที่อยู่ภายในจะบวมโตขึ้นและเบียดเสียดสีกับปลอกหุ้มเอ็นทุกครั้งที่เราขยับข้อมือ ยาแก้ปวดชนิดกินอาจช่วยบรรเทาอาการได้เพียงชั่วคราวและอาจระคายเคืองกระเพาะอาหารหากต้องกินต่อเนื่องเป็นเวลานาน

การเลือกใช้วิธี การฉีดสเตียรอยด์เข้าปลอกหุ้มเอ็นโดยตรง จึงเปรียบเสมือนการส่งยาลดอักเสบที่มีฤทธิ์แรงและเห็นผลเร็วไปยังจุดเกิดเหตุทันที ตัวยาจะเข้าไปลดการบวมของทั้งเส้นเอ็นและปลอกหุ้มเอ็น ทำให้เส้นเอ็นสามารถกลับมาขยับเขยื้อนได้อย่างลื่นไหลไร้การเสียดสี ส่งผลให้อาการเจ็บปวดลดลงอย่างรวดเร็วภายในไม่กี่วัน

ขั้นตอนการรักษา: เมื่อเดินเข้าห้องตรวจ หมอจะทำอะไรให้บ้าง

คนไข้ส่วนใหญ่มักจะกังวลเรื่องความเจ็บในการฉีดยา แต่ในความเป็นจริงแล้ว ขั้นตอนการรักษานั้นง่าย รวดเร็ว และไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด

• การเตรียมตัวและทำความสะอาด: หมอจะให้คนไข้วางมือในท่าที่ผ่อนคลาย จากนั้นจะทำความสะอาดผิวบริเวณข้อมือด้วยน้ำยาฆ่าเชื้ออย่างละเอียด
• การระบุตำแหน่งที่แน่นอน: หมอจะใช้นิ้วคลำเพื่อหาจุดที่อักเสบและเจ็บที่สุด บางกรณีอาจมีการใช้เครื่องอัลตราซาวด์ร่วมด้วยเพื่อช่วยให้เห็นตำแหน่งของปลอกหุ้มเอ็นและเส้นเอ็นได้อย่างชัดเจน แม่นยำ และหลีกเลี่ยงการโดนเส้นเลือดหรือเส้นประสาทสำคัญ
• ขั้นตอนการฉีดยา: ตัวยาที่ใช้มักผสมผสานกันระหว่างยาชาเฉพาะที่และยาสเตียรอยด์ปริมาณเล็กน้อย หมอจะใช้เข็มขนาดเล็กมากฉีดเข้าไปในปลอกหุ้มเอ็นอย่างช้าๆ คนไข้จะรู้สึกเจ็บจี๊ดๆ คล้ายมดกัด และอาจรู้สึกตึงแน่นในข้อมือชั่วขณะจากปริมาตรของยาที่เข้าไป

ขั้นตอนทั้งหมดนี้ใช้เวลาเพียงไม่กี่นาทีเท่านั้น หลังจากนั้นหมอจะปิดแผลด้วยพลาสเตอร์กันน้ำขนาดเล็ก และคนไข้สามารถกลับไปพักผ่อนที่บ้านได้ทันที

หลังฉีดเสร็จแล้ว ต้องดูแลตัวเองอย่างไรให้อาการดีขึ้นเร็วที่สุด

การฉีดยาช่วยลดการอักเสบได้ดีก็จริง แต่การดูแลตัวเองหลังจากนั้นก็สำคัญไม่แพ้กัน เพื่อป้องกันไม่ให้อาการอักเสบกลับมาซ้ำอีก

การดูแลในช่วง 24 ถึง 48 ชั่วโมงแรก

หลังจากฉีดยาเสร็จใหม่ๆ ยาชาจะเริ่มหมดฤทธิ์ภายใน 1-2 ชั่วโมง คนไข้อาจรู้สึกปวดตึงบริเวณข้อมือเพิ่มขึ้นได้เล็กน้อย ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติ แนะนำให้ปฏิบัติดังนี้

• พักการใช้งานข้อมือ: พยายามหลีกเลี่ยงการยกของหนัก การบิดข้อมือ หรือการใช้งานนิ้วโป้งอย่างรุนแรงอย่างน้อย 2 วัน
• ประคบเย็นช่วยได้: หากรู้สึกปวดหรือบวมบริเวณที่ฉีด ให้ใช้เจลเย็นหรือน้ำแข็งห่อผ้าขนหนูประคบเบาๆ ครั้งละ 10-15 นาที จะช่วยบรรเทาอาการได้ดีมาก
• รับประทานยาแก้ปวดพาราเซตามอล: หากมีอาการปวดตึง สามารถรับประทานยาพาราเซตามอลเพื่อบรรเทาอาการได้

การกลับมาใช้งานในระยะยาว

เมื่อผ่านพ้น 2 วันแรกไปแล้ว และอาการปวดเริ่มลดลง ควรค่อยๆ กลับมาใช้งานข้อมืออย่างระมัดระวัง การยืดเหยียดกล้ามเนื้อและเอ็นข้อมือเบาๆ ตามคำแนะนำของแพทย์จะช่วยให้เอ็นข้อมือกลับมาทำงานได้ยืดหยุ่นขึ้น และควรปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการทำงานเพื่อลดการสะสมความเค้นที่ข้อมือ

ไขข้อข้องใจ: ฉีดยาแล้วจะมีผลข้างเคียงอะไรที่ต้องระวังบ้าง

แม้ว่าการรักษาด้วยวิธีนี้จะมีความปลอดภัยสูงเมื่อทำโดยแพทย์เฉพาะทาง แต่ก็มีผลข้างเคียงบางประการที่คนไข้ควรรับทราบไว้ล่วงหน้า

• อาการปวดระบมหลังฉีด (Steroid Flare): เกิดขึ้นได้กับคนไข้บางราย โดยข้อมืออาจมีอาการปวดตึงมากขึ้นชั่วคราวในช่วง 24 ชั่วโมงแรกหลังฉีด ซึ่งจะค่อยๆ หายไปเองเมื่อประคบเย็น
• สีผิวบริเวณที่ฉีดจางลงหรือไขมันใต้ผิวหนังฝ่อตัว: สเตียรอยด์อาจทำให้ผิวหนังบริเวณที่ฉีดมีสีอ่อนลงชั่วคราว หรือเนื้อเยื่อไขมันใต้ผิวหนังบางลงจนดูเป็นรอยบุ๋มเล็กน้อย แต่อาการเหล่านี้มักจะค่อยๆ ฟื้นฟูกลับมาเป็นปกติได้เองในเวลาหลายเดือน
• ข้อจำกัดเรื่องจำนวนครั้ง: หมอไม่แนะนำให้ฉีดสเตียรอยด์ซ้ำที่เดิมบ่อยจนเกินไป โดยทั่วไปไม่ควรฉีดเกิน 2-3 ครั้งในตำแหน่งเดิม เนื่องจากตัวยาสเตียรอยด์ที่สะสมมากเกินไปอาจส่งผลให้เส้นเอ็นอ่อนแอลงและเสี่ยงต่อการฉีกขาดได้ในอนาคต

อาการแบบไหนที่ต้องรีบกลับมาพบหมอทันที

แม้ว่าโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงจะมีน้อยมาก แต่หากคนไข้สังเกตพบอาการผิดปกติดังต่อไปนี้หลังจากกลับบ้านไปแล้ว ควรรีบกลับมาพบแพทย์โดยด่วนเพื่อตรวจเช็กอาการอย่างละเอียด

• มีไข้สูง หรือหนาวสั่น
• บริเวณข้อมือที่ฉีดยามีอาการบวม แดง ร้อน และปวดรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ อย่างต่อเนื่อง โดยไม่ทุเลาลงเลยหลังผ่านไป 48 ชั่วโมง
• มีน้ำหนองหรือของเหลวผิดปกติซึมออกมาจากรอยเข็ม

สุดท้ายนี้ หมออยากฝากไว้ว่า การดูแลทะนุถนอมข้อมือจากการทำงานในชีวิตประจำวัน การปรับท่าทางให้ถูกต้อง และการหยุดพักเมื่อเริ่มรู้สึกล้า เป็นกุญแจสำคัญที่สุดที่จะช่วยป้องกันไม่ให้โรคปลอกหุ้มเอ็นข้อมืออักเสบกลับมารบกวนชีวิตคุณได้อีกในระยะยาว