เจ็บข้อมือเรื้อรัง รักษาอย่างไรดี? เจาะลึกข้อดี-ข้อควรระวังการฉีดสเตียรอยด์เข้าปลอกหุ้มเอ็นข้อมือ

สำหรับคุณแม่ลูกอ่อนที่ต้องอุ้มลูกทั้งวัน คนทำงานออฟฟิศที่ต้องพิมพ์งานตลอดเวลา หรือแม้แต่คนที่ชอบทำงานบ้าน มักจะเจอกับอาการเจ็บแปล๊บที่บริเวณโคนนิ้วโป้งลามมาถึงข้อมือ บางครั้งแค่บิดผ้า ยกลังกระดาษ หรือแม้แต่บิดลูกบิดประตูก็แทบจะร้องเจี๊ยก อาการเหล่านี้มักเป็นสัญญาณเตือนของโรคปลอกหุ้มเอ็นข้อมืออักเสบ หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า De Quervain's Tenosynovitis

หลายคนพยายามกินยาแก้ปวด ทายา นวด หรือพักการใช้งานแล้ว แต่อาการก็ยังไม่ดีขึ้น จนในที่สุดคุณหมอกระดูกและข้ออาจจะแนะนำทางเลือกหนึ่งนั่นคือ การฉีดสเตียรอยด์เข้าปลอกหุ้มเอ็นข้อมือ เพื่อช่วยลดการอักเสบโดยตรง บทความนี้จะพาทุกคนมาทำความเข้าใจการรักษานี้อย่างละเอียด เพื่อลดความกังวลและเตรียมตัวได้อย่างถูกต้อง

ทำไมแค่ขยับนิ้วโป้งหรือบิดผ้าก็เจ็บแปล๊บที่ข้อมือ?

บริเวณโคนนิ้วโป้งลากยาวมาถึงข้อมือจะมีเส้นเอ็นที่ทำหน้าที่ควบคุมการเหยียดและกางนิ้วโป้ง โดยเส้นเอ็นเหล่านี้จะวิ่งผ่านช่องเล็กๆ ที่มีปลอกหุ้มเอ็นคอยปกป้องอยู่ เปรียบเสมือนเส้นเชือกที่วิ่งผ่านท่อกลมๆ

เมื่อเราใช้งานนิ้วโป้งและข้อมือหนักเกินไป ซ้ำๆ ซากๆ จะเกิดแรงเสียดสีระหว่างเส้นเอ็นและปลอกหุ้มเอ็น จนทำให้ปลอกหุ้มเอ็นเกิดการอักเสบ หนาตัวขึ้น และตีบแคบลง ทีนี้เวลาเราขยับนิ้วโป้ง เส้นเอ็นที่พยายามจะวิ่งผ่านท่อที่แคบลงก็จะถูกเบียดและครูดอย่างรุนแรง ส่งผลให้เกิดอาการเจ็บแปล๊บ บวมแดง หรือบางครั้งอาจรู้สึกเหมือนมีเสียงกรึบๆ เวลาขยับนิ้ว

เมื่อกินยาและพักข้อมือแล้วไม่หายดี การฉีดสเตียรอยด์เข้าปลอกหุ้มเอ็นช่วยได้อย่างไร?

ในระยะเริ่มต้น คุณหมอมักแนะนำให้พักการใช้งาน ใส่ที่พยุงข้อมือ และกินยาลดอักเสบ แต่หากรักษาด้วยวิธีดังกล่าวแล้วไม่ดีขึ้น หรืออาการปวดรุนแรงจนกระทบกับการใช้ชีวิตประจำวัน การฉีดสเตียรอยด์เข้าปลอกหุ้มเอ็นข้อมือจะเป็นทางเลือกที่มีประสิทธิภาพสูงมาก

ยาสเตียรอยด์ที่ใช้เฉพาะจุดนี้ไม่ใช่ยาที่ทำให้กล้ามเนื้อโตเหมือนที่นักเพาะกายใช้ และไม่ใช่ยาทานที่ออกฤทธิ์ทั่วร่างกายจนน่ากลัว แต่เป็นยาต้านการอักเสบที่มีความเข้มข้นสูง ออกฤทธิ์เฉพาะที่ตรงจุดที่มีการอักเสบโดยตรง ยาจะเข้าไปลดอาการบวมของทั้งตัวเส้นเอ็นและปลอกหุ้มเอ็น ทำให้เนื้อเยื่อที่เคยหนาตัวยุบลง ส่งผลให้เส้นเอ็นกลับมาเคลื่อนไหวผ่านปลอกหุ้มเอ็นได้สะดวกอีกครั้ง อาการปวดจึงลดลงอย่างรวดเร็ว มักเห็นผลภายใน 3 ถึง 7 วันหลังฉีด

ขั้นตอนการฉีดยา: เจ็บไหม และคุณหมอทำอย่างไรบ้าง?

หลายคนกลัวการฉีดยาเข้านิ้วหรือข้อมือเพราะคิดว่าจะเจ็บมาก แต่ในความเป็นจริงแล้ว ขั้นตอนการรักษานั้นรวดเร็วและไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด

• การเตรียมตัว: คุณหมอจะทำความสะอาดผิวบริเวณข้อมือด้วยยาฆ่าเชื้ออย่างเข้มงวดเพื่อป้องกันการติดเชื้อ
• การระงับปวด: มักจะมีการผสมยาชาปริมาณเล็กน้อยเข้าไปพร้อมกับยาสเตียรอยด์เลย หรืออาจจะฉีดยาชาเฉพาะที่นำทางก่อน เพื่อให้คนไข้รู้สึกสบายที่สุดขณะฉีด
• การฉีดยา: คุณหมอจะใช้เข็มขนาดเล็กมาก ค่อยๆ เจาะผ่านผิวหนังเข้าไปในช่องว่างระหว่างปลอกหุ้มเอ็นและเส้นเอ็นอย่างแม่นยำ บางคลินิกอาจใช้เครื่องอัลตราซาวด์ร่วมด้วยเพื่อช่วยนำทางเข็มให้ตรงจุดที่สุด เมื่อเข็มอยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้องก็จะค่อยๆ เดินยาเข้าไป
• หลังฉีดเสร็จ: คุณหมอจะกดห้ามเลือดและปิดพลาสเตอร์กันน้ำไว้ให้ คนไข้สามารถกลับบ้านได้ทันทีโดยไม่ต้องนอนโรงพยาบาล

วิธีดูแลตัวเองหลังฉีดยาเสร็จ เพื่อให้แผลหายไวและไม่ระบม

หลังจากฉีดยาเสร็จแล้ว การปฏิบัติตัวอย่างถูกต้องจะช่วยให้ยาออกฤทธิ์ได้ดีที่สุดและป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น

ช่วง 24 ถึง 48 ชั่วโมงแรกหลังฉีดยา

เป็นช่วงที่ต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ ควรปฏิบัติตามคำแนะนำดังนี้

• หลีกเลี่ยงการโดนน้ำ: พยายามอย่าให้แผลตรงจุดที่ฉีดยาโดนน้ำประมาณ 24 ชั่วโมงเพื่อป้องกันเชื้อโรคเข้าสู่แผล
• ประคบเย็นลดอาการระบม: หลังจากยาชาหมดฤทธิ์ อาจมีอาการปวดตึงหรือระบมบริเวณที่ฉีดได้ ถือเป็นเรื่องปกติ สามารถใช้เจลประคบเย็นห่อผ้าขนหนูประคบเบาๆ ครั้งละ 15 ถึง 20 นาที ทุกๆ 2 ถึง 3 ชั่วโมง
• งดใช้งานหนักเด็ดขาด: ในช่วง 2 วันแรก ควรงดการยกของหนัก การทำงานบ้านที่ต้องเกร็งข้อมือ หรือการบิดข้อมือแรงๆ เพื่อให้ยาสเตียรอยด์ได้กระจายตัวและออกฤทธิ์ตรงจุดอักเสบอย่างเต็มที่

ข้อควรระวังและผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นหลังการฉีดยา

แม้ว่าการฉีดสเตียรอยด์เฉพาะจุดจะมีความปลอดภัยสูงและไม่มีอันตรายเหมือนยาสเตียรอยด์แบบกินหรือแบบฉีดเข้าเส้นเลือด แต่ก็ยังมีผลข้างเคียงเฉพาะที่บางอย่างที่ควรทราบ

• อาการปวดระบมหลังฉีด (Steroid Flare): เกิดขึ้นได้จากตัวผลึกยาสเตียรอยด์เข้าไปกระตุ้นปฏิกิริยาการอักเสบชั่วคราวในช่วงแรก มักจะหายไปเองภายใน 1 ถึง 2 วัน สามารถทานยาพาราเซตามอลเพื่อบรรเทาอาการได้
• ผิวหนังเปลี่ยนสีหรือฝ่อตัว: ในคนไข้บางราย ผิวหนังบริเวณที่ฉีดยาอาจจะมีสีที่อ่อนลงหรือดูขาวขึ้น และอาจมีไขมันใต้ผิวหนังฝ่อตัวทำให้ผิวดูบุ๋มลงไปเล็กน้อย แต่อาการนี้มักจะค่อยๆ กลับมาเป็นปกติเองในเวลาหลายเดือน
• ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้นชั่วคราว: สำหรับคนไข้ที่เป็นโรคเบาหวาน ยาสเตียรอยด์อาจทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดแกว่งสูงขึ้นได้ในช่วง 2 ถึง 3 วันแรกหลังฉีด จึงควรหมั่นเจาะตรวจระดับน้ำตาลอย่างใกล้ชิด

ฉีดยาสเตียรอยด์ที่ข้อมือได้บ่อยแค่ไหน มีข้อจำกัดอะไรบ้าง?

นี่คือคำถามที่คุณหมอเจอบ่อยที่สุด การฉีดสเตียรอยด์ไม่ใช่ยาสารพัดประโยชน์ที่จะฉีดได้เรื่อยๆ ทุกครั้งที่เจ็บ โดยทั่วไปแล้ว ในบริเวณเดิมไม่ควรฉีดซ้ำเกิน 2 ถึง 3 ครั้งในระยะเวลา 1 ปี เพราะการฉีดยาบ่อยเกินไปอาจส่งผลเสียทำให้เส้นเอ็นบริเวณนั้นอ่อนแอลง ขาดความยืดหยุ่น และเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดเส้นเอ็นฉีกขาดได้

หากฉีดยาไปแล้ว 1 ถึง 2 ครั้งแต่อาการปวดข้อมือยังคงกลับมาเป็นซ้ำอีกอย่างรวดเร็ว คุณหมอมักจะพิจารณาทางเลือกอื่น เช่น การผ่าตัดเล็กเพื่อเปิดขยายปลอกหุ้มเอ็นข้อมือ ซึ่งเป็นการรักษาที่ต้นเหตุและทำให้หายขาดได้มากกว่าการฉีดยาซ้ำไปเรื่อยๆ

สุดท้ายนี้ การฉีดสเตียรอยด์เข้าปลอกหุ้มเอ็นข้อมือเปรียบเสมือนตัวช่วยดับเพลิงที่กำลังลุกไหม้ได้อย่างรวดเร็ว แต่สิ่งสำคัญที่สุดที่จะช่วยป้องกันไม่ให้อาการเจ็บกลับมาเป็นซ้ำอีกคือ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้งานข้อมือ หลีกเลี่ยงท่าทางที่ต้องเกร็งนิ้วโป้งเป็นเวลานาน และหยุดพักข้อมือเป็นระยะเมื่อรู้สึกเมื่อยล้า เพื่อรักษาเส้นเอ็นและข้อต่อของเราให้อยู่ใช้งานไปได้อีกนานแสนนาน