เจ็บท้องแปล๊บหลังกินซูซูกิหรือปลาดิบ: ระวังเจ้าพยาธิอะนิซาคิสตัวร้ายบุกกระเพาะ

ช่วงนี้ปฏิเสธไม่ได้เลยว่าเมนูอาหารญี่ปุ่นอย่างซาชิมิ แซลมอนดอง หรือหมึกยักษ์เนื้อเด้งกลายเป็นเมนูโปรดของใครหลายคน นั่งกินเพลินๆ แป๊บเดียวหมดจาน แต่บางทีความสุขจากการกินของอร่อยอาจต้องแลกมาด้วยอาการปวดท้องรุนแรงแบบไม่ทันตั้งตัว หมอเคยเจอคนไข้หลายคนที่เดินเข้ามาด้วยอาการปวดท้องตรงลิ้นปี่แบบจีบๆ เหมือนมีใครเอามีดมาแทง ทั้งที่ก่อนหน้านั้นไม่กี่ชั่วโมงเพิ่งไปกินโอมากาเสะมาหมาดๆ พอส่องกล้องดูก็ต้องร้องอ๋อ เพราะต้นเหตุมาจากเจ้าตัวจิ๋วที่ชื่อว่า การติดเชื้อพยาธิอะนิซาคิสในกระเพาะอาหาร นั่นเอง

พยาธิอะนิซาคิสหน้าตาเป็นอย่างไร และแอบซ่อนอยู่ในจานโปรดของเราได้ยังไง

เจ้าตัวนี้เป็นพยาธิกลมตัวเล็กๆ สีขาวใสหรือออกเหลืองนวล มองด้วยตาเปล่าอาจจะเห็นเป็นเส้นด้ายขดตัวอยู่ตามเนื้อปลาทะเล พยาธิชนิดนี้มักจะวนเวียนอยู่ในห่วงโซ่อาหารของสัตว์ทะเล ตั้งแต่ปลาตัวเล็กๆ ไปจนถึงปลาเศรษฐกิจยอดฮิตอย่างปลาแซลมอน ปลาทูน่า ปลาซาบะ หรือแม้แต่ปลาหมึก เมื่อเรากินปลาดิบๆ สุกๆ ที่ปนเปื้อนตัวอ่อนระยะติดต่อเข้าไป เจ้าพยาธิเหล่านี้ก็เดินทางเข้าสู่ทางเดินอาหารของเราทันที

สัญญาณเตือนภัยหลังมื้อปลาดิบ: อาการแบบนี้แปลว่าพยาธิเริ่มอาละวาด

ความพีคของเจ้าพยาธิอะนิซาคิสคือมันไม่ได้แค่ไหลผ่านไปเฉยๆ แต่มันชอบใช้หัวแหลมๆ ของมันเจาะและฝังตัวเข้าไปตามผนังกระเพาะอาหารหรือลำไส้ของเรา ร่างกายของเราจึงพยายามต่อสู้เกิดเป็นอาการอักเสบขึ้นมา โดยอาการมักจะเริ่มแสดงตัวเร็วมากตั้งแต่ชั่วโมงแรกไปจนถึงสองวันหลังจากกินอาหารเข้าไป

• ปวดท้องเฉียบพลัน: มักจะปวดแน่น จุกเสียด หรือปวดบิดรุนแรงบริเวณลิ้นปี่
• คลื่นไส้ อาเจียน: บางคนอาเจียนออกมาแล้วเจอเจ้าตัวพยาธิขยับได้ หรืออาเจียนจนหมดแรง
• แน่นท้อง ท้องอืด: รู้สึกเหมือนอาหารไม่ย่อย มีลมในท้องตลอดเวลา
• อาการแพ้รุนแรง: บางรายที่มีความไวต่อสารของพยาธิ อาจมีผื่นลมพิษขึ้นตามตัว หน้าบวม หรือหายใจติดขัดร่วมด้วย

เมื่อไหร่ที่อาการปวดท้องแบบนี้ควรหิ้วท้องมาหาหมอทันที

ถ้ากินยาลดกรดแล้วนอนพักสักครู่แล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรือปวดท้องรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ จนเหงื่อแตก ตัวเย็น มือเท้าเย็น หรือมีไข้ร่วมด้วย อย่าปล่อยทิ้งไว้เด็ดขาด เพราะการปล่อยให้พยาธิชอนไชลึกอาจทำให้เกิดภาวะกระเพาะอาหารทะลุหรือลำไส้อุดตันได้ รีบมาโรงพยาบาลเพื่อให้แพทย์วินิจฉัยจะปลอดภัยที่สุด

แพทย์วินิจฉัยและจัดการเจ้าพยาบิตัวนี้อย่างไรในห้องตรวจ

เวลามาหาหมอด้วยอาการแบบนี้ หมอจะซักประวัติอย่างละเอียดว่าเมื่อวานกินอะไรไปบ้าง ถ้าสงสัยว่าเป็นเจ้าตัวนี้จริงๆ วิธีที่ดีที่สุดและได้ผลชัวร์ที่สุดคือการทำส่องกล้องตรวจกระเพาะอาหาร (Gastroscopy) ซึ่งนอกจากจะช่วยให้เห็นตัวพยาธิเกาะอยู่ชัดเจนแล้ว คุณหมอยังสามารถใช้เครื่องมือคีบเอาตัวพยาธิออก100% จากผนังกระเพาะได้ในคราวเดียว อาการปวดท้องจะหายไปเป็นปลิดทิ้งแทบจะทันทีหลังดึงตัวพยาธิออกเสร็จ

เคล็ดลับกินปลาดิบอย่างไรให้ปลอดภัยไกลจากพยาธิ

ความจริงใจคือหมอไม่ได้ห้ามกินปลาดิบนะ เพราะเราเข้าใจความฟินของรสชาติ แต่เราต้องกินด้วยความระมัดระวังและเลือกแหล่งที่ได้มาตรฐาน

• เลือกทานจากร้านที่เชื่อถือได้: ร้านอาหารญี่ปุ่นที่ดีควรมีกระบวนการจัดการวัตถุดิบที่สะอาดและได้มาตรฐาน
• ความเย็นจัดช่วยชีวิต: การแช่แข็งปลาที่อุณหภูมิต่ำกว่า -20 องศาเซลเซียส นานติดต่อกันอย่างน้อย 24 ถึง 48 ชั่วโมง สามารถฆ่าตัวอ่อนพยาธิได้
>
• ความร้อนคือคำตอบสุดท้าย: ถ้าไม่อยากเสี่ยง การกินปลาที่ปรุงสุกผ่านความร้อนไม่น้อยกว่า 60 องศาเซลเซียส เป็นวิธีที่ปลอดภัยที่สุด
• หลีกเลี่ยงการทำสุกด้วยกรด: การนำปลามาบีบมะนาวหรือดองเกลือ ดองน้ำปลาเฉยๆ ไม่สามารถฆ่าพยาธิอะนิซาคิสได้นะ อย่าชะล่าใจเด็ดขาด