ลูกพูดช้าไปไหม? มาเช็กสัญญาณความล่าช้าทางด้านภาษาและการสื่อสารกัน

ลูกเริ่มพูดเมื่อไหร่ถึงจะเรียกว่าปกติ

คุณพ่อคุณแม่หลายคนมักกังวลใจเวลาเห็นลูกวัยเดียวกันเริ่มพูดเป็นประโยคแล้ว แต่ลูกเรายังเงียบหรือสื่อสารด้วยการชี้เพียงอย่างเดียว ความกังวลนี้เป็นเรื่องปกติที่หมอเจอในห้องตรวจทุกวัน การพัฒนาด้านภาษาของเด็กแต่ละคนมีความเร็วไม่เท่ากัน แต่ก็มีเกณฑ์กว้างๆ ที่เราใช้สังเกตได้ว่าลูกกำลังเผชิญกับ ความล่าช้าทางด้านภาษาและการสื่อสาร หรือไม่

เช็กให้ชัวร์ ลูกกำลังอยู่ในเกณฑ์ที่ต้องเฝ้าระวังหรือเปล่า

การสังเกตพัฒนาการลูกต้องดูเป็นช่วงวัย เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนว่าถึงเวลาที่ควรได้รับคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญแล้วหรือไม่

สัญญาณเตือนช่วงขวบปีแรก

• ไม่ยิ้มตอบ หรือไม่สบตาเวลาแม่คุยด้วย
• ไม่ส่งเสียงอ้อแอ้หรือเลียนแบบเสียงคนรอบข้าง
• ไม่หันตามเสียงเรียกเมื่อเข้าสู่ช่วงอายุ 9-12 เดือน

สัญญาณเตือนเมื่ออายุ 1-2 ปี

• ไม่รู้จักชี้สิ่งของที่ต้องการ หรือไม่เข้าใจคำสั่งง่ายๆ เช่น ห้ามทำ หรือ มานี่
• ไม่เริ่มพูดคำเดี่ยวๆ เมื่ออายุใกล้จะ 18 เดือน
• ไม่พยายามสื่อสารผ่านท่าทาง เช่น โบกมือลา หรือส่ายหน้า

สาเหตุที่ทำให้ลูกพูดช้าเกิดจากอะไรได้บ้าง

หลายครั้งที่หมอตรวจพบว่าความล่าช้าไม่ได้เกิดจากความผิดปกติของสมองเสมอไป แต่มีปัจจัยอื่นร่วมด้วยเสมอ เช่น

• ปัญหาการได้ยิน: เด็กที่ได้ยินไม่ชัดเจนจะเลียนแบบเสียงได้ยาก
• สิ่งแวดล้อมที่ขาดการกระตุ้น: การที่เด็กไม่ได้มีปฏิสัมพันธ์กับคนรอบข้าง หรือใช้หน้าจอสื่อสารเป็นหลัก
• ความผิดปกติของพัฒนาการด้านอื่นๆ: เช่น พัฒนาการทางอารมณ์หรือการเข้าสังคมที่ล่าช้า
• ความผิดปกติทางร่างกายในช่องปาก: เช่น พังผืดใต้ลิ้นที่ทำให้การขยับลิ้นออกเสียงไม่ชัดเจน

วิธีช่วยกระตุ้นพัฒนาการให้ลูกพูดเก่งขึ้นที่บ้าน

หากลูกเริ่มมีสัญญาณเตือน คุณพ่อคุณแม่ไม่ต้องตกใจจนเกินไป แต่ต้องเริ่มปรับวิธีการเลี้ยงดูเพื่อกระตุ้นให้ลูกอยากสื่อสารมากขึ้น

• พูดคุยกับลูกบ่อยๆ: แม้ลูกจะยังพูดไม่ได้ แต่ให้เล่ากิจกรรมที่ทำอยู่ให้ฟังตลอดเวลา เพื่อให้ลูกจดจำจังหวะการใช้ภาษา
• งดหน้าจอทุกชนิด: แท็บเล็ตและโทรทัศน์ไม่ใช่ผู้ช่วยสอนภาษาที่ดี เพราะเป็นการสื่อสารทางเดียวที่ขาดการโต้ตอบ
• เล่นกับลูกให้มากขึ้น: การเล่นบทบาทสมมติหรือใช้ของเล่นที่ต้องอาศัยการรอคอยและการโต้ตอบ จะช่วยให้ลูกเรียนรู้เรื่องจังหวะการสื่อสาร
• ตั้งใจฟังสิ่งที่ลูกพยายามจะบอก: แม้จะเป็นแค่เสียงอืออาหรือการชี้ อย่าเพิ่งรีบทำให้ทันที แต่ให้ลองทวนคำศัพท์นั้นเพื่อให้ลูกได้ยินชัดๆ

เมื่อไหร่ที่ควรพามาพบคุณหมอเพื่อประเมินอย่างละเอียด

หากคุณพ่อคุณแม่ลองกระตุ้นอย่างเต็มที่แล้วเป็นเวลา 3-6 เดือน แต่พัฒนาการด้านการสื่อสารยังคงนิ่งสนิท หรือดูเหมือนจะถอยหลังเข้าคลอง เช่น เคยพูดได้แต่กลับเลิกพูด หรือมีการแสดงออกทางอารมณ์ที่รุนแรงจากการที่สื่อสารไม่ได้ หมอแนะนำว่าการพามาพบกุมารแพทย์พัฒนาการคือทางเลือกที่ดีที่สุด เพื่อการคัดกรองและรับการบำบัดกระตุ้นพัฒนาการให้ตรงจุดที่สุดก่อนจะเลยช่วงวัยทองของการเรียนรู้ไป