วิธีสังเกตอัตราการหายใจและสัญญาณชีพวิกฤตในทารกที่พ่อแม่ต้องรู้

ทำไมคุณพ่อคุณแม่ต้องหัดสังเกตอาการลูกน้อยด้วยตัวเอง

เวลาลูกน้อยดูไม่สบาย สิ่งที่พ่อแม่กังวลมากที่สุดคืออาการที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า การเข้าใจพื้นฐานการประเมินอัตราการหายใจและสัญญาณชีพวิกฤตในทารกไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่เป็นทักษะสำคัญที่จะช่วยให้เราตัดสินใจได้ถูกต้องว่า เมื่อไหร่ที่ลูกต้องการการดูแลจากคุณหมออย่างเร่งด่วน

วิธีนับจังหวะหายใจของลูกให้ถูกต้อง

ทารกมีจังหวะการหายใจที่ไม่เหมือนผู้ใหญ่ การหายใจของเขาอาจจะดูเร็วหรือช้าสลับกันได้บ้างในช่วงที่หลับลึกหรือตอนตื่นเต้น แต่ถ้าจะสังเกตให้ชัวร์ ให้ทำดังนี้

• รอจังหวะที่ลูกนอนหลับนิ่งๆ ไม่ร้องไห้ ไม่ดูดนม
• สังเกตการขยับขึ้นลงของหน้าอกหรือหน้าท้อง
• นับจังหวะการหายใจเข้าและออกรวมกันเป็น 1 ครั้ง ต่อเนื่องให้ครบ 1 นาทีเต็ม

ทารกแรกเกิดถึง 1 ปี ปกติจะหายใจอยู่ที่ประมาณ 30 ถึง 60 ครั้งต่อนาที หากนับได้มากกว่า 60 ครั้งต่อนาทีในขณะที่ลูกนอนหลับพักผ่อน นั่นคือสัญญาณว่าลูกอาจกำลังมีปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ

สัญญาณเตือนที่บอกว่าลูกกำลังหายใจลำบาก

นอกจากตัวเลขที่นับได้แล้ว ร่างกายของทารกจะแสดงออกให้เราเห็นชัดเจนเมื่อเขากำลังเหนื่อยหอบ พ่อแม่ควรสังเกตอาการเหล่านี้ประกอบด้วย

• หน้าอกบุ๋มหรือซี่โครงบุ๋มขณะหายใจเข้า
• ปีกจมูกบานเวลาหายใจ
• มีเสียงครืดคราดในลำคอหรือเสียงหวีดเวลาหายใจออก
• ริมฝีปากหรือปลายนิ้วเริ่มมีสีคล้ำหรือเขียว

สัญญาณชีพอื่นๆ ที่บอกว่าสถานการณ์อาจไม่ปกติ

นอกจากการหายใจแล้ว ยังมีสัญญาณสำคัญที่ใช้ประเมินภาวะวิกฤตได้แก่

อุณหภูมิร่างกาย

การที่ลูกมีไข้สูงเกิน 38 องศาเซลเซียส หรือในทางตรงกันข้าม ถ้าลูกมีอาการตัวเย็นผิดปกติและดูซึมลง อาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อในกระแสเลือดหรือภาวะช็อกได้

สีผิวและการตอบสนอง

ถ้าลูกดูซีดลงผิดปกติ หรือดูซึม ไม่ร่าเริงเหมือนเคย ปลุกให้ตื่นยาก หรือมีอาการเกร็ง กระตุก เป็นสัญญาณเตือนว่าต้องรีบพาไปพบแพทย์โดยเร็วที่สุด

เมื่อไหร่ที่ต้องพาลูกไปโรงพยาบาลทันที

หากพบว่าอัตราการหายใจเกินเกณฑ์มาตรฐาน มีอาการหอบเหนื่อยชัดเจน หรือลูกมีอาการซึมลง ไม่ยอมกินนม ผิวหนังเปลี่ยนสี อย่ามัวแต่เฝ้าดูอาการอยู่ที่บ้าน การพาลูกไปพบแพทย์เพื่อตรวจประเมินสัญญาณชีพอย่างละเอียดจะช่วยให้ลูกได้รับการรักษาได้ทันเวลาและปลอดภัยที่สุด