ทำไมหมอถึงต้องตัดเนื้อตายออก? เรื่องที่คนไข้แผลเรื้อรังต้องรู้

แผลเรื้อรังที่ไม่ยอมหายสักที อาจเป็นเพราะเจ้าเนื้อตายตัวนี้

เวลาที่คนไข้มาที่คลินิกด้วยแผลกดทับ แผลเบาหวาน หรือแผลอุบัติเหตุที่เรื้อรังไม่ยอมหาย สิ่งหนึ่งที่หมอมักจะพบเสมอคือการมีเนื้อเยื่อสีดำ สีเทา หรือเนื้อเยื่อที่แข็งกระด้างอยู่ก้นแผล เจ้าสิ่งนี้แหละที่เราเรียกว่าเนื้อตาย ซึ่งถ้าปล่อยไว้โดยไม่จัดการ แผลไม่มีทางหายสนิทได้อย่างแน่นอน

การตัดแต่งเนื้อตายและการกำจัดเนื้อเยื่อที่เสียหาย คืออะไรกันแน่

หลายคนพอได้ยินคำว่าตัดเนื้อตายแล้วมักจะกลัว นึกภาพว่าหมอจะมาตัดเนื้อดีๆ ของเราทิ้ง แต่ในความเป็นทางการแพทย์ การตัดแต่งเนื้อตายและการกำจัดเนื้อเยื่อที่เสียหาย หรือที่เรียกกันว่าการทำ Debridement คือกระบวนการทำความสะอาดแผลเพื่อเอาเนื้อเยื่อที่ตายแล้ว สกปรก หรือติดเชื้อ ออกไปจากบริเวณแผล เพื่อเปิดทางให้ร่างกายสร้างเนื้อเยื่อใหม่ที่สดและแข็งแรงขึ้นมาทดแทน เปรียบเสมือนการเคลียร์พื้นที่รกๆ หน้าบ้าน ก่อนที่เราจะเริ่มสร้างบ้านใหม่นั่นเอง

วิธีที่หมอใช้เคลียร์เนื้อตายออกจากแผล

การกำจัดเนื้อเยื่อที่เสียหายนไม่ได้มีแค่วิธีเดียว หมอจะเลือกวิธีที่เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมของแผลและความเจ็บปวดที่คนไข้จะได้รับ โดยวิธีหลักๆ มีดังนี้

• การใช้เครื่องมือคมตัดออก: เป็นวิธีที่รวดเร็วที่สุด หมอจะใช้มีดผ่าตัดหรือกรรไกรปลอดเชื้อค่อยๆ เลาะเนื้อตายออก ซึ่งมักจะทำเมื่อมีเนื้อตายจำนวนมากและคนไข้ไม่เจ็บปวดมากนัก
• การใช้สารเคมีหรือเอนไซม์: ใช้เจลหรือขี้ผึ้งเฉพาะทางป้ายลงบนแผล เพื่อช่วยย่อยสลายเนื้อตายให้ออกมาเอง เหมาะสำหรับแผลที่เนื้อตายไม่แข็งมาก
• การใช้น้ำแรงดันสูง: ใช้เครื่องมือพ่นน้ำทำความสะอาดแผลเพื่อชะล้างเนื้อเยื่อที่เสียหายออกอย่างนุ่มนวล
• วิธีธรรมชาติโดยร่างกาย: ในบางกรณี ร่างกายจะมีเอนไซม์มาย่อยเนื้อตายด้วยตัวเอง แต่ใช้เวลานานและเสี่ยงติดเชื้อสูง หมอจึงมักต้องช่วยเสริมวิธีอื่นร่วมด้วย

เจ็บไหมตอนทำ และต้องเตรียมตัวอย่างไร

คำถามยอดฮิตที่หมอได้ยินบ่อยที่สุดคือ ทำแล้วจะเจ็บไหม? ต้องบอกตามตรงว่า บริเวณที่เป็นเนื้อตายจริงๆ จะไม่มีเส้นประสาทมาเลี้ยง คนไข้จึงจะไม่ค่อยรู้สึกเจ็บ แต่ในขั้นตอนที่ต้องเลาะใกล้กับเนื้อดี หมออาจจะมีการฉีดยาชาเฉพาะที่ให้ เพื่อให้คนไข้รู้สึกสบายตัวที่สุด ไม่ต้องกังวลจนเกินไป

การดูแลตัวเองหลังทำความสะอาดแผลเพื่อให้แผลหายไว

หลังจากที่กำจัดเนื้อเยื่อที่เสียหายออกไปแล้ว ก้นแผลจะสะอาดขึ้นและอาจมีเลือดซึมเล็กน้อย ซึ่งเป็นเรื่องปกติ สิ่งที่คนไข้ต้องให้ความสำคัญมากๆ มีดังนี้

• รักษาความสะอาดของแผลอย่างเคร่งครัดตามที่หมอแนะนำ
• หลีกเลี่ยงไม่ให้แผลอับชื้นหรือโดนน้ำจนกว่าแผลจะปิดสนิท
• กินอาหารที่มีโปรตีนสูง เช่น ไข่ เนื้อปลา เพื่อให้ร่างกายมีวัตถุดิบไปซ่อมแซมเนื้อเยื่อใหม่
• มาพบแพทย์ตามนัดเพื่อประเมินการงอกของเนื้อเยื่อใหม่อย่างสม่ำเสมอ

การจัดการกับเนื้อตายอาจฟังดูน่ากลัวในตอนแรก แต่เป็นขั้นตอนหัวใจสำคัญที่จะช่วยให้แผลเรื้อรังกลับมาหายดีและป้องกันการติดเชื้อลุกลาม หากคุณหรือคนใกล้ตัวกำลังประสบปัญหาแผลเรื้อรังที่มีเนื้อตายร่วมด้วย ควรรีบมาให้แพทย์ประเมินอาการเพื่อรับการรักษาที่ถูกต้องตั้งแต่เนิ่นๆ ดีกว่าปล่อยไว้จนแผลลุกลามใหญ่โต