ทำไมหมอถึงต้องตัดเนื้อตายออก? เรื่องที่คนไข้แผลเรื้อรังควรรู้

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาที่ห้องตรวจพร้อมกับแผลเรื้อรัง ไม่ว่าจะเป็นแผลเบาหวาน แผลกดทับ หรือแผลอุบัติเหตุ สิ่งหนึ่งที่หมอมักจะเจอและสร้างความกังวลใจให้คนไข้เสมอคือเนื้อเยื่อสีดำคล้ำหรือสีเหลืองขุ่นที่อยู่ก้นแผล หลายคนอาจตกใจเมื่อหมอบอกว่าเราจำเป็นต้องเอาส่วนนี้ออก แต่นี่คือขั้นตอนสำคัญที่จะทำให้แผลหายได้จริง

เนื้อตายคืออะไร และทำไมปล่อยไว้ถึงอันตราย?

คำว่า การตัดแต่งเนื้อตายและการกำจัดเนื้อเยื่อที่เสียหาย หรือที่ในทางการแพทย์เรียกว่า Debridement ฟังดูอาจน่ากลัว แต่แท้จริงแล้วมันคือการทำความสะอาดแผลในระดับลึก เนื้อตายพวกนี้คือเซลล์ที่ตายไปแล้ว ไม่มีเลือดมาหล่อเลี้ยง และที่สำคัญมันคือแหล่งเพาะเชื้อแบคทีเรียชั้นดี การปล่อยเนื้อตายไว้ในแผลก็เหมือนกับการขยะกองใหญ่ไว้ในบ้าน ต่อให้เราพยายามใส่ยาดีแค่ไหน แผลก็ไม่มีวันสะอาดและไม่มีทางสร้างเนื้อเยื่อใหม่ขึ้นมาปิดได้เลย

วิธีจัดการเนื้อเยื่อที่เสียหายมีแบบไหนบ้าง?

ในทางการแพทย์ เราไม่ได้มีวิธีเดียวในการจัดการกับเนื้อตาย แต่จะเลือกวิธีที่เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมของแผลและความเจ็บปวดที่คนไข้จะได้รับ โดยหลักๆ แล้วแบ่งออกเป็น:

• การใช้เครื่องมือแพทย์ตัดออก: เป็นวิธีที่หมอนิยมใช้มากที่สุดเมื่อต้องการความรวดเร็วและแม่นยำ หมอจะใช้กรรไกรหรือมีดผ่าตัดค่อยๆ เลาะเนื้อตายออกจนเห็นเนื้อแดงๆ ที่ยังมีเลือดมาเลี้ยง ซึ่งเป็นสัญญาณที่ดีว่าแผลพร้อมจะซ่อมแซมตัวเอง
• การใช้สารเคมีหรือเอนไซม์: เหมาะกับแผลที่เนื้อตายไม่แข็งมากนัก โดยการทายาที่มีฤทธิ์ย่อยสลายโปรตีนในเนื้อตายให้อ่อนนุ่มและหลุดลอกออกมาเองตามธรรมชาติ
• การใช้ร่างกายจัดการเอง: เป็นวิธีที่ใช้ความชุ่มชื้นในแผลช่วยให้เนื้อตายย่อยสลายไปได้เอง เหมาะกับแผลบางประเภทที่ไม่มีการติดเชื้อรุนแรง

เจ็บไหมตอนทำ และต้องเตรียมตัวอย่างไร?

คำถามยอดฮิตที่หมอได้ยินบ่อยที่สุดคือ ทำแล้วจะเจ็บไหม? ความจริงคือ บริเวณที่เป็นเนื้อตายจริงๆ จะไม่มีความรู้สึกเพราะมันตายไปแล้ว แต่เวลาหมอทำความสะอาด เราอาจจะต้องเข้าไปใกล้กับเนื้อดีที่มีเส้นประสาทอยู่บ้าง ดังนั้น หมอจะมีการพิจารณาใช้ยาชาเฉพาะที่หรือยาชาแบบทาให้เหมาะสม เพื่อให้คนไข้รู้สึกเจ็บน้อยที่สุดหรือไม่เจ็บเลย

การดูแลตัวเองหลังจากเคลียร์แผลเสร็จแล้ว

หลังจากที่กำจัดเนื้อเยื่อที่เสียหายออกไปแล้ว แผลจะเริ่มเข้าสู่กระบวนการสร้างเนื้อเยื่อใหม่ ช่วงนี้สำคัญมากเพราะแผลจะต้องการสารอาหารและการดูแลที่สะอาดเป็นพิเศษ คนไข้ควรทานอาหารที่มีโปรตีนสูงเพื่อช่วยสร้างเนื้อเยื่อ หลีกเลี่ยงไม่ให้แผลอับชื้น และมาล้างแผลตามนัดอย่างเคร่งครัด เพราะการปล่อยให้แผลสะอาดและมีเลือดมาเลี้ยงดี คือก้าวสำคัญที่จะทำให้แผลหายขาดได้ในที่สุด